12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · A.2.10

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Yazılı: Hikâyenin Üslup Özellikleri Soruları

Hikâyenin cümle yapısı, söz seçimi ve söylemediklerinden üslubunu belirleme.

Resmî öğrenme çıktısı

2. Ünite: Hikâye · Okuma

A.2.10. Metnin üslup özelliklerini belirler.

1. soru

“Ceviz” hikâyesinin dili · 8 puan

Ceviz

Babam köyden ayrılacağımız sabah, ceviz ağacının dibine oturup uzun uzun toprağa baktı. Annem bohçaları kamyona yüklerken o hâlâ yerinden kıpırdamıyordu. “Şehirde ekmek var.” dedi amcam, “Burada ise kuru tarladan başka bir şey yok.” Babam cevap vermedi. Kamyon yola çıktığında arkamızda toz bulutundan başka bir şey kalmadı.

Şehre vardığımızda bir yamaçta, briketleri henüz sıvanmamış tek odalı bir eve yerleştik. Babam her sabah karanlıkta fabrikaya gider, akşam döndüğünde ellerine bakıp susardı. Bir gün cebinden kuru bir ceviz çıkarıp masanın üstüne koydu. “Bunu dikelim mi?” diye sordum. “Nereye?” dedi; gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.

Bu hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır; kişiler ve olaylar kurgusaldır.
  1. 1.14 puan

    Hikâyenin dil ve üslup özelliklerinden ikisini metinden örnekle yazınız.

  2. 1.24 puan

    Bu üslubun hikâyenin konusuyla uyumunu açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Sade, günlük dile yakın bir söz seçimi: “Babam cevap vermedi.” Kısa ve yalın cümleler; süssüz, gözleme dayalı anlatım: “Şehirde ekmek var.”, “Nereye?”

Puanlama

  • Birinci özellik ve örneği2 puan
  • İkinci özellik ve örneği2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Yalın dil, az konuşan bir köylü ailesinin dünyasına uyar. Süslü sözlerden kaçınmak, göçün ağırlığını abartısız ve gerçekçi biçimde okura hissettirir.

Puanlama

  • Kişilerin dünyasına uygunluk2 puan
  • Gerçekçi etkiye katkı2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Son durakta bir adam · 8 puan

Son Durak

Otobüs son durakta durdu. Yaşlı adam inmedi. Şoför aynadan baktı: “Amca, nereye gidecektin?” Adam cebindeki kâğıdı çıkardı, yazıları silinmişti. “Oğlumun evine.” dedi. Şoför kontağı yeniden çevirdi.

Bu küçürek hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.
  1. 2.14 puan

    Bu küçürek hikâyenin üslubunu cümle yapısı ve anlatılmayanlar yönünden açıklayınız.

  2. 2.24 puan

    “Şoför kontağı yeniden çevirdi.” cümlesinde yazarın açıkça söylemediği davranışı ve bu tercihin üsluba katkısını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Cümleler kısa ve yalındır, açıklama yapılmaz. Adamın neden yolunu kaybettiği, oğlunun nerede olduğu ve şoförün ne yapacağı söylenmez; anlamın büyük bölümü söylenmeyende saklıdır.

Puanlama

  • Kısa ve yalın cümle yapısı2 puan
  • Anlatılmayanlardan örnek2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Şoförün adama yardım etmeye karar verdiği sezdirilir. Yazarın bu iyiliği yorumlamaması duygusallığa düşmeyi önler; okur etkiyi eylemden kendisi çıkarır.

Puanlama

  • Söylenmeyen davranış2 puan
  • Yorumsuz anlatımın üsluba katkısı2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Aynı akşam, iki anlatım · 8 puan

I. parça

Güneşin altın saçları ufkun mahzun yüzünü okşarken kasabanın dar sokakları ağır bir hüznün gölgesine bürünmüş, rüzgâr kadim türkülerini kederle fısıldamaktaydı.

Bu metin soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.

II. parça

Güneş batıyordu. Sokaklar boşaldı. Bir kapı kapandı, sonra bir başkası.

Bu metin soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.
  1. 3.14 puan

    Parçaların üsluplarını söz seçimi ve cümle uzunluğu bakımından karşılaştırınız.

  2. 3.24 puan

    Hüzün duygusunun okura aktarılış biçimi bakımından iki parçayı karşılaştırınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 4

Örnek çözüm

I. parçada uzun cümle, sıfatlar ve söz sanatları (altın saçlar, mahzun yüz), eski ve süslü kelimeler vardır. II. parçada kısa cümleler, yalın kelimeler ve süssüz bir anlatım vardır.

Puanlama

  • I. parçanın özelliği2 puan
  • II. parçanın özelliği2 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

I. parça hüznü “hüzün” ve “keder” kelimeleriyle doğrudan söyler. II. parça duyguyu adlandırmaz; boşalan sokak ve kapanan kapılarla sezdirir, duyguyu okurun çıkarmasını bekler.

Puanlama

  • Doğrudan söyleme2 puan
  • Gözleme dayalı sezdirme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

  1. 1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
  2. 2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
  3. 3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp

Formu kim dolduruyor?

Bilgilerin yalnızca bu görüşme için kullanılır.

WhatsApp ile yazın
+904326060226