12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · A.2.1

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Yazılı: Hikâyede Kelime ve Kelime Gruplarının Anlamı Soruları

Hikâyede geçen kelime, deyim ve kelime gruplarının metne bağlı anlamlarını belirleme.

Resmî öğrenme çıktısı

2. Ünite: Hikâye · Okuma

A.2.1. Metinde geçen kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tespit eder.

1. soru

“Ceviz” hikâyesinde sözcükler · 7 puan

Ceviz

Babam köyden ayrılacağımız sabah, ceviz ağacının dibine oturup uzun uzun toprağa baktı. Annem bohçaları kamyona yüklerken o hâlâ yerinden kıpırdamıyordu. “Şehirde ekmek var.” dedi amcam, “Burada ise kuru tarladan başka bir şey yok.” Babam cevap vermedi. Kamyon yola çıktığında arkamızda toz bulutundan başka bir şey kalmadı.

Şehre vardığımızda bir yamaçta, briketleri henüz sıvanmamış tek odalı bir eve yerleştik. Babam her sabah karanlıkta fabrikaya gider, akşam döndüğünde ellerine bakıp susardı. Bir gün cebinden kuru bir ceviz çıkarıp masanın üstüne koydu. “Bunu dikelim mi?” diye sordum. “Nereye?” dedi; gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.

Bu hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır; kişiler ve olaylar kurgusaldır.
  1. 1.13 puan

    Amcanın “Şehirde ekmek var.” sözünde “ekmek” kelimesinin kazandığı anlamı yazınız ve bu anlamın gerçek mi mecaz mı olduğunu belirtiniz.

  2. 1.24 puan

    “Gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.” cümlesindeki “gözü takılmak” söz grubunun anlamını ve babanın durumunu nasıl yansıttığını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 3

Örnek çözüm

“Ekmek” burada gerçek anlamından uzaklaşarak geçim imkânı, iş ve kazanç anlamında kullanılmıştır.

Puanlama

  • Geçim veya iş anlamını belirtme2 puan
  • Anlamın mecaz olduğunu belirtme1 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

“Gözü bir yere takılmak”, bakışların bir noktada kalması demektir. Babanın baktığı duvar, bir ceviz dikecek toprağı bile olmadığını düşündürür; çaresizliğini yansıtır.

Puanlama

  • Söz grubunun anlamı2 puan
  • Babanın durumuyla ilişkilendirme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

“Makas” hikâyesinde deyimler · 7 puan

Makas

Nuri Usta dükkânın kepengini yarısına kadar kaldırdı. Karşıda yeni açılan hazır giyim mağazasının ışıkları sabahın bu saatinde bile yanıyordu. Tezgâhın üstünde üç gündür aynı pantolon duruyordu; paçası kısaltılacaktı, o kadar. “Kırk yıl iğneyle kuyu kazdık, şimdi bir paça kaldı elimizde.” diye geçirdi içinden.

Eskiden bu dükkâna bayram öncesi girilmezdi. Damatlıklar askılarda sıra sıra dururdu, çırakları gece yarısına kadar düğme dikerdi. Oğlu da burada büyümüştü; şimdi telefonda “Baba, kepengi indir artık, gel yanımıza.” diyordu. Nuri Usta makasını eline aldı, ağzını parmağıyla yokladı. Sonra pantolonu önüne çekti ve her zamanki gibi önce tebeşirle ince bir çizgi çekti.

Bu hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır; kişiler ve olaylar kurgusaldır.
  1. 2.14 puan

    “İğneyle kuyu kazmak” deyiminin anlamını yazınız ve bu sözün Nuri Usta’nın mesleğiyle ilgisini açıklayınız.

  2. 2.23 puan

    Oğlunun “kepengi indir” sözünün metindeki anlamını, gerçek anlamıyla karşılaştırarak yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

“İğneyle kuyu kazmak”, çok güç ve sabır isteyen bir işi uzun uğraşla yapmaktır. Bir terzinin iğnesi günlük aracı olduğu için deyim, Nuri Usta’nın kırk yıllık emeğini anlatmaya uygundur.

Puanlama

  • Deyimin anlamı2 puan
  • Terzilik ile ilişkisi2 puan

2.2 tam puan 3

Örnek çözüm

Yalnızca dükkânın kepengini indirmek değil, mesleği bırakmak, dükkânı tümüyle kapatmak ve işe son vermek anlamındadır.

Puanlama

  • İşi bırakma anlamı2 puan
  • Gerçek anlamından farkını belirtme1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

  1. 1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
  2. 2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
  3. 3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp

Formu kim dolduruyor?

Bilgilerin yalnızca bu görüşme için kullanılır.

WhatsApp ile yazın
+904326060226