12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · örnek kâğıt
Soru sayıları ÖDSGM’nin konu soru dağılımına dayanır.
Soruları çöz
Sorular ekranda tek tek gelir. Cevabını sorunun altındaki alana yaz ya da kâğıdı yazdırıp üzerinde çöz. Cevapların hesabına kaydedilir.
Kâğıdı bitir
Son sorudan sonra kâğıdı bitir. Çözümler ve puanlama anahtarı ancak o zaman açılır.
Kendini puanla
Yazdığın cevap, örnek çözümün hemen üstünde görünür. Karşılaştır ve karşıladığın ölçütleri işaretle; puanın ve konu dökümün çıkar.
Örnek Kâğıt 3 · SınavSoru 1 / 6
Edebiyatın Felsefe ve Psikolojiyle İlişkisi, Dil ve Sözlükler · 19 puan
| Durum | Örnek |
|---|---|
| Eski kelimenin yerine Türkçe kökenli kelime geçmesi | mektep → okul; tayyare → uçak |
| Yeni nesnelerle gelen kelimeler | bilgisayar, e-posta, internet |
| Yazışmada kısaltılan kelimeler | selam → slm; tamam → tmm |
Tablodaki örneklerden hareketle dili değiştiren üç etkeni açıklayınız.
Tablo dışından, kültürel temasın dili değiştirdiğini gösteren bir tarihî örnek yazınız.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
1.1 tam puan 12
Örnek çözüm
Puanlama
1.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Örnek: Türklerin İslamiyet’i kabulünden sonra Türkçeye çok sayıda Arapça ve Farsça kelimenin girmesi.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Toplum, Teknoloji ve Sosyal Medyanın Dile Etkisi Üzerine Yazma · 19 puan
Köyden kente göçle birlikte harman, ağıl, düven gibi kelimeler günlük konuşmadan çekilirken apartman, servis, vardiya gibi kelimeler hayatımıza yerleşti. Edebiyat da bu değişimi yansıtarak köy hikâyelerinin yanına kent hikâyelerini ekledi.
Metinden hareketle toplumsal değişimin dile ve edebiyata yansımasını anlatan bir yazı yazınız. Yazınızda en az bir kendi örneğinize yer veriniz.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
2 tam puan 19
Örnek çözüm
Örnek: Toplum değiştikçe dil de değişir; çünkü insanlar yaşadıklarını adlandırmak zorundadır. Köyden kente göçle tarım hayatının kelimeleri geri planda kalırken kent hayatının kelimeleri öne çıkmıştır. Bugün “market” ve “kargo” kelimeleri de bu değişimin devamıdır. Edebiyat da toplumun aynasıdır; köy anlatılarının yanında gecekondu ve fabrika hayatını anlatan hikâyeler bu nedenle ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla bir dönemin dilini ve edebiyatını okumak, o dönemin toplumunu anlamak demektir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Hikâyede Kelime ve Kelime Gruplarının Anlamı · 13 puan
Ceviz
Babam köyden ayrılacağımız sabah, ceviz ağacının dibine oturup uzun uzun toprağa baktı. Annem bohçaları kamyona yüklerken o hâlâ yerinden kıpırdamıyordu. “Şehirde ekmek var.” dedi amcam, “Burada ise kuru tarladan başka bir şey yok.” Babam cevap vermedi. Kamyon yola çıktığında arkamızda toz bulutundan başka bir şey kalmadı.
Şehre vardığımızda bir yamaçta, briketleri henüz sıvanmamış tek odalı bir eve yerleştik. Babam her sabah karanlıkta fabrikaya gider, akşam döndüğünde ellerine bakıp susardı. Bir gün cebinden kuru bir ceviz çıkarıp masanın üstüne koydu. “Bunu dikelim mi?” diye sordum. “Nereye?” dedi; gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.
Amcanın “Şehirde ekmek var.” sözünde “ekmek” kelimesinin kazandığı anlamı yazınız ve bu anlamın gerçek mi mecaz mı olduğunu belirtiniz.
“Gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.” cümlesindeki “gözü takılmak” söz grubunun anlamını ve babanın durumunu nasıl yansıttığını açıklayınız.
0 / 13 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
3.1 tam puan 6
Örnek çözüm
“Ekmek” burada gerçek anlamından uzaklaşarak geçim imkânı, iş ve kazanç anlamında kullanılmıştır.
Puanlama
3.2 tam puan 7
Örnek çözüm
“Gözü bir yere takılmak”, bakışların bir noktada kalması demektir. Babanın baktığı duvar, bir ceviz dikecek toprağı bile olmadığını düşündürür; çaresizliğini yansıtır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Hikâyede Anlatıcı ve Bakış Açısı · 15 puan
Ceviz
Babam köyden ayrılacağımız sabah, ceviz ağacının dibine oturup uzun uzun toprağa baktı. Annem bohçaları kamyona yüklerken o hâlâ yerinden kıpırdamıyordu. “Şehirde ekmek var.” dedi amcam, “Burada ise kuru tarladan başka bir şey yok.” Babam cevap vermedi. Kamyon yola çıktığında arkamızda toz bulutundan başka bir şey kalmadı.
Şehre vardığımızda bir yamaçta, briketleri henüz sıvanmamış tek odalı bir eve yerleştik. Babam her sabah karanlıkta fabrikaya gider, akşam döndüğünde ellerine bakıp susardı. Bir gün cebinden kuru bir ceviz çıkarıp masanın üstüne koydu. “Bunu dikelim mi?” diye sordum. “Nereye?” dedi; gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.
Hikâyenin anlatıcısını ve bakış açısını belirleyerek metinden iki kanıt yazınız.
Bu anlatıcının seçilmesinin babanın duygularının okura yansıtılmasına etkisini açıklayınız.
0 / 15 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
4.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Anlatıcı, olayları yaşayan aile çocuğudur; kahraman anlatıcı ve kahraman bakış açısı. Kanıtlar: “Babam”, “yerleştik”, “diye sordum” gibi birinci kişi ifadeleri.
Puanlama
4.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Çocuk anlatıcı babanın içinden geçenleri bilemez, yalnızca davranışlarını görür (“ellerine bakıp susardı”). Bu sınırlı bakış, babanın kederini açıkça söylemeden sezdirir, boşluğu okura bırakır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Hikâyede Değerler ve Sosyal Ögeler · 15 puan
Sevda
Sevda, öğretmeninin getirdiği sınav başvuru kâğıdını ikiye katlayıp göğsüne sakladı. Babası sofrada “Kız kısmı okuyup ne yapacak? Ağabeyin de okumadı, açta mı kaldı?” dedi. Annesi başını kaldırmadan yufkasını açmayı sürdürdü. Sevda kâğıdı çıkarmaya elini uzattı, sonra vazgeçti. Bir yanı babasına karşı çıkmamasını, bir yanı ise yarın bu köyden çıkamazsa bir daha hiç çıkamayacağını söylüyordu. Gece, kandilin ışığında kâğıdı doldurdu. Babasının imzası gereken yeri boş bıraktı.
Hikâyede yer alan sosyal ögeyi babanın sözünden hareketle açıklayınız.
Sevda’nın davranışından çıkarılabilecek evrensel bir değeri yazınız ve gerekçesini belirtiniz.
0 / 15 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
5.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Kırsal kesimde kız çocuklarının eğitiminin gerekli görülmemesi. Baba, “Kız kısmı okuyup ne yapacak?” diyerek okumanın amacını yalnız geçim üzerinden değerlendiriyor.
Puanlama
5.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Eğitim hakkı, kişinin kendi geleceğini belirleme özgürlüğü. Sevda engellere rağmen kâğıdı doldurarak okuma isteğini sürdürür.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Hikâye Metinlerinden Dil Bilgisi · 19 puan
“eteğindeki”, “sert” ve “ekmeği” kelimelerinin cümlelerde gerçek, yan veya mecaz anlamlardan hangisiyle kullanıldığını yazınız.
“Ağır” kelimesini biri gerçek, biri mecaz anlamda olmak üzere iki ayrı cümlede kullanınız.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
6.1 tam puan 12
Örnek çözüm
“eteğindeki”: yan anlam (dağın alt bölümü). “sert”: mecaz anlam (kaba, kırıcı, öfkeli). “ekmeği”: gerçek anlam (fırında pişen yiyecek).
Puanlama
6.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Gerçek: “Bu valiz çok ağır, kaldıramıyorum.” Mecaz: “Bana çok ağır sözler söyledi.”
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Örnek Kâğıt 3 · sonuç
0/ 100
Bu puan, işaretlediğin ölçütlerin toplamıdır. Gerçek sınavda puanlamayı öğretmenin yapar.
Edebiyatın Felsefe ve Psikolojiyle İlişkisi, Dil ve Sözlükler · 1 soru
0 / 19 puan
Toplum, Teknoloji ve Sosyal Medyanın Dile Etkisi Üzerine Yazma · 1 soru
0 / 19 puan
Hikâyede Kelime ve Kelime Gruplarının Anlamı · 1 soru
0 / 13 puan
Hikâyede Anlatıcı ve Bakış Açısı · 1 soru
0 / 15 puan
Hikâyede Değerler ve Sosyal Ögeler · 1 soru
0 / 15 puan
Hikâye Metinlerinden Dil Bilgisi · 1 soru
0 / 19 puan
Soru sayıları ve öğrenme çıktıları ÖDSGM’nin 12. sınıf türk dili ve edebiyatı yazılı konularından alındı. Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından örnek olarak hazırlandı. 12. sınıfta OYSS uygulanmaz; gerçek sınavın sorularını ve puanlarını okulunun zümresi belirler.
