12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · A.2.8

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Yazılı: Hikâyede Anlatıcı ve Bakış Açısı Soruları

Kahraman, gözlemci ve hâkim anlatıcıyı ayırt ederek bakış açısının işlevini açıklama.

Resmî öğrenme çıktısı

2. Ünite: Hikâye · Okuma

A.2.8. Metinde anlatıcı ve bakış açısının işlevini belirler.

1. soru

“Ceviz” hikâyesinin anlatıcısı · 8 puan

Ceviz

Babam köyden ayrılacağımız sabah, ceviz ağacının dibine oturup uzun uzun toprağa baktı. Annem bohçaları kamyona yüklerken o hâlâ yerinden kıpırdamıyordu. “Şehirde ekmek var.” dedi amcam, “Burada ise kuru tarladan başka bir şey yok.” Babam cevap vermedi. Kamyon yola çıktığında arkamızda toz bulutundan başka bir şey kalmadı.

Şehre vardığımızda bir yamaçta, briketleri henüz sıvanmamış tek odalı bir eve yerleştik. Babam her sabah karanlıkta fabrikaya gider, akşam döndüğünde ellerine bakıp susardı. Bir gün cebinden kuru bir ceviz çıkarıp masanın üstüne koydu. “Bunu dikelim mi?” diye sordum. “Nereye?” dedi; gözleri pencerenin önündeki beton duvara takılmıştı.

Bu hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır; kişiler ve olaylar kurgusaldır.
  1. 1.14 puan

    Hikâyenin anlatıcısını ve bakış açısını belirleyerek metinden iki kanıt yazınız.

  2. 1.24 puan

    Bu anlatıcının seçilmesinin babanın duygularının okura yansıtılmasına etkisini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Anlatıcı, olayları yaşayan aile çocuğudur; kahraman anlatıcı ve kahraman bakış açısı. Kanıtlar: “Babam”, “yerleştik”, “diye sordum” gibi birinci kişi ifadeleri.

Puanlama

  • Kahraman anlatıcı ve bakış açısı2 puan
  • İki kanıt2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Çocuk anlatıcı babanın içinden geçenleri bilemez, yalnızca davranışlarını görür (“ellerine bakıp susardı”). Bu sınırlı bakış, babanın kederini açıkça söylemeden sezdirir, boşluğu okura bırakır.

Puanlama

  • Sınırlı bilgiyi belirtme2 puan
  • Duygunun sezdirilmesi etkisini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Terzinin hikâyesini anlatan ses · 8 puan

Makas

Nuri Usta dükkânın kepengini yarısına kadar kaldırdı. Karşıda yeni açılan hazır giyim mağazasının ışıkları sabahın bu saatinde bile yanıyordu. Tezgâhın üstünde üç gündür aynı pantolon duruyordu; paçası kısaltılacaktı, o kadar. “Kırk yıl iğneyle kuyu kazdık, şimdi bir paça kaldı elimizde.” diye geçirdi içinden.

Eskiden bu dükkâna bayram öncesi girilmezdi. Damatlıklar askılarda sıra sıra dururdu, çırakları gece yarısına kadar düğme dikerdi. Oğlu da burada büyümüştü; şimdi telefonda “Baba, kepengi indir artık, gel yanımıza.” diyordu. Nuri Usta makasını eline aldı, ağzını parmağıyla yokladı. Sonra pantolonu önüne çekti ve her zamanki gibi önce tebeşirle ince bir çizgi çekti.

Bu hikâye soru için Unikazan tarafından yazılmıştır; kişiler ve olaylar kurgusaldır.
  1. 2.14 puan

    Hikâyenin anlatıcı türünü metinden kanıt göstererek belirleyiniz.

  2. 2.24 puan

    “Kırk yıl iğneyle kuyu kazdık…” bölümü gözlemci anlatıcıyla anlatılsaydı metinde ne değişirdi? Açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Hâkim (ilahi) anlatıcı. Üçüncü kişiyle anlatılır ve kahramanın aklından geçenler bilinir: “diye geçirdi içinden”.

Puanlama

  • Hâkim anlatıcı2 puan
  • Kahramanın iç dünyasından kanıt2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Gözlemci anlatıcı Nuri Usta’nın içinden geçenleri bilemezdi. Bu cümle yer almaz, yalnızca dışarıdan görünen davranışları (pantolona bakması, iç çekmesi) anlatılırdı; okur duyguyu kendisi sezmek zorunda kalırdı.

Puanlama

  • İç dünyanın bilinmeyeceğini belirtme2 puan
  • Dış davranışların öne çıkacağını belirtme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

  1. 1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
  2. 2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
  3. 3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp

Formu kim dolduruyor?

Bilgilerin yalnızca bu görüşme için kullanılır.

WhatsApp ile yazın
+904326060226