8. sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · F.8.2.1.2

8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Yazılı: DNA’nın Yapısı ve Modeli Soruları

Nükleotidin kısımları, A-T ve G-C eşleşmesi, baz sayıları arasındaki ilişki ve model üzerinde DNA’yı gösterme.

Resmî öğrenme çıktısı

2.ünite: Dna ve Genetik Kod · 8.2.1. Dna ve Genetik Kod

F.8.2.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir.

1. soru

Nükleotid modeli · 10 puan

Bir öğrenci renkli kartonlarla DNA modeli yapmak için aşağıdaki nükleotid modelini hazırlamıştır.

1.14 puan
Modeldeki X, Y ve Z kısımlarının adlarını yazınız. Nükleotid çeşitleri birbirinden bu kısımlardan hangisiyle ayrılır, belirtiniz.
1.26 puan
DNA’daki dört organik bazın adını yazınız. Öğrencinin modelinde iki zincirin nasıl yan yana getirilmesi gerektiğini; merdivenin kenarlarını ve basamaklarını oluşturan kısımları ve baz eşleşmelerini belirterek açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 4

Örnek çözüm

X fosfat, Y şeker (deoksiriboz), Z organik bazdır. Nükleotid çeşitleri birbirinden organik bazla, yani Z kısmıyla ayrılır.

Puanlama

X fosfat, Y şeker, Z organik baz3 puan
Çeşitlerin bazla ayrıldığını belirtme1 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Bazlar adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozindir (C). Model, sarmal bir merdiven gibi iki zincirden oluşmalıdır. Merdivenin kenarlarını şeker ve fosfatlar, basamaklarını karşılıklı bazlar oluşturur. Basamaklarda adeninin karşısına timin, guaninin karşısına sitozin gelmelidir.

Puanlama

Dört bazın adı2 puan
A-T ve G-C eşleşmesi2 puan
Şeker-fosfatın kenarları, bazların basamakları oluşturması2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

DNA’da sayıların ilişkisi · 8 puan

Aşağıda iki DNA molekülüyle ilgili kurgusal bilgiler verilmiştir.

DNA molekülleri
DNA	Bilinen değerler
P	120 adenin, 180 guanin
R	Toplam 1000 nükleotid, 280 timin

2.14 puan
P molekülündeki timin, sitozin ve toplam nükleotid sayısını; ayrıca fosfat sayısını bulunuz.
2.24 puan
R molekülündeki adenin, guanin ve sitozin sayılarını işlemleriyle bulunuz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Adenin sayısı timine, guanin sayısı sitozine eşittir. Timin 120, sitozin 180’dir. Toplam nükleotid 120 + 120 + 180 + 180 = 600’dür. Her nükleotidde bir fosfat bulunduğu için fosfat sayısı da 600’dür.

Puanlama

Timin 120, sitozin 1802 puan
Toplam nükleotid 6001 puan
Fosfat sayısı 6001 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Timin 280 olduğu için adenin de 280’dir. Kalan nükleotid sayısı 1000 − 560 = 440’tır. Guanin ve sitozin eşit olduğundan her biri 440 ÷ 2 = 220’dir.

Puanlama

Adenin 2801 puan
Kalan 440’ın eşit paylaşılması2 puan
Guanin 220, sitozin 2201 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Karşı zinciri tamamlama · 9 puan

Bir DNA modelinin bir zincirinde bazlar şu sırayla dizilmiştir:

A T G C C G T A A C T A

3.15 puan
Karşı zincirdeki baz dizilişini yazınız ve bu DNA parçasındaki adenin, timin, guanin ve sitozin sayılarını bulunuz.
3.24 puan
Bir öğrenci “DNA’da A sayısı T sayısına eşit olduğuna göre her zincirde de A ile T sayısı eşit olmalıdır.” demiştir. Bu düşünceyi verilen zincirle değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 5

Örnek çözüm

T A C G G C A T T G A T

Verilen zincirde 4 A, 3 T, 2 G, 3 C vardır. Karşı zincirde 3 A, 4 T, 3 G, 2 C bulunur. Toplamda adenin 7, timin 7, guanin 5, sitozin 5’tir.

Puanlama

Karşı zinciri doğru yazma3 puan
A = 7, T = 71 puan
G = 5, C = 51 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Düşünce yanlıştır. Verilen zincirde 4 A, 3 T bulunur. Eşitlik iki zincirin toplamı için geçerlidir; çünkü bir zincirdeki her A’nın karşısına diğer zincirde bir T gelir.

Puanlama

Düşüncenin yanlış olduğunu zincirdeki sayılarla gösterme2 puan
Eşitliğin karşılıklı eşleşmeden kaynaklandığını açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 1: 2 soru Örnek Kâğıt 2: 2 soru Örnek Kâğıt 3: 2 soru Örnek Kâğıt 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp