8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Örnek Kâğıt 1

K konumunda Kuzey Yarım Küre Güneş’e doğru eğiktir ve ışınları daha dik alır; bu konum 21 Haziran’dır. M konumunda Kuzey Yarım Küre Güneş’ten öteye eğiktir; bu konum 21 Aralık’tır. Dünya ok yönünde K’den L’ye, oradan M’ye gittiği için L konumu 23 Eylül, M’den sonra gelen N konumu 21 Mart’tır.

Türkiye Kuzey Yarım Küre’de olduğu için yaz başlangıcındadır; Avustralya Güney Yarım Küre’de olduğu için kış başlangıcındadır. Eksen eğikliği nedeniyle Kuzey Yarım Küre ışınları daha dik alırken Güney Yarım Küre daha eğik alır; bu yüzden iki yarım kürede mevsimler zıttır.

Harf nükleotide karşılık gelir; çünkü DNA’nın en küçük yapı birimidir. Tarif gene karşılık gelir; çünkü bir gen belirli bir özellikle ilgili bilgiyi taşır. Kitap kromozoma karşılık gelir; çünkü bir kromozomda çok sayıda gen bulunur.

DNA, canlının kalıtsal bilgisini taşıyan, nükleotidlerden oluşan moleküldür. Gen, DNA üzerinde belirli bir özellikle ilgili bilgiyi taşıyan bölümdür. Sıralama: nükleotid, gen, DNA, kromozom.

I yanlıştır: Patatesin kromozom sayısı insandan fazladır ama yapısı insandan karmaşık değildir. II yanlıştır: Şempanze ile patatesin kromozom sayısı 48’dir ama farklı türlerdir.

Canlının özelliklerini kromozomların sayısı değil, kromozomlardaki genler belirler. Bu iki canlının genleri ve bu genlerdeki nükleotidlerin dizilişi farklı olduğu için özellikleri de farklıdır.

X fosfat, Y şeker (deoksiriboz), Z organik bazdır. Nükleotid çeşitleri birbirinden organik bazla, yani Z kısmıyla ayrılır.

Bazlar adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozindir (C). Model, sarmal bir merdiven gibi iki zincirden oluşmalıdır. Merdivenin kenarlarını şeker ve fosfatlar, basamaklarını karşılıklı bazlar oluşturur. Basamaklarda adeninin karşısına timin, guaninin karşısına sitozin gelmelidir.

Adenin sayısı timine, guanin sayısı sitozine eşittir. Timin 120, sitozin 180’dir. Toplam nükleotid 120 + 120 + 180 + 180 = 600’dür. Her nükleotidde bir fosfat bulunduğu için fosfat sayısı da 600’dür.

Timin 280 olduğu için adenin de 280’dir. Kalan nükleotid sayısı 1000 − 560 = 440’tır. Guanin ve sitozin eşit olduğundan her biri 440 ÷ 2 = 220’dir.

Sıra: II, IV, I, III. Nükleotidler yerleşirken adeninin karşısına timin, guaninin karşısına sitozin gelir.

DNA, hücre bölünmeden önce eşlenir. Böylece bölünmeyle oluşan yeni hücrelerin her biri aynı kalıtsal bilgiye sahip olur. Büyüme, gelişme ve onarım sırasında oluşan hücreler bu sayede aynı bilgiyi taşır.

Molekülde timin 90, sitozin 110’dur; toplam 400 nükleotid bulunur. Eşlenme sonunda yeni oluşan iki zincirin toplamı eski molekül kadar nükleotid içerir. Bu yüzden ortamdan 90 adenin, 90 timin, 110 guanin ve 110 sitozin nükleotidi kullanılır.

Bir molekül 2’ye, sonra 4’e çıkar. Dört molekülde toplam 4 × 400 = 1600 nükleotid vardır. Başlangıçta 400 nükleotid bulunduğu için 1600 − 400 = 1200 yeni nükleotid kullanılmıştır.