8. sınıf Fen Bilimleri · 1. dönem 1. yazılı · F.8.2.2.1

8. Sınıf Fen Bilimleri 1. Yazılı: Kalıtımla İlgili Kavramlar Soruları

Gen, baskın, çekinik, fenotip, genotip, saf döl ve melez döl kavramları; bezelye örnekleriyle tanımlar.

Resmî öğrenme çıktısı

2.ünite: Dna ve Genetik Kod · 8.2.2. Kalıtım

F.8.2.2.1. Kalıtım ile ilgili kavramları tanımlar.

1. soru

Bezelyelerin genleri · 9 puan

Bezelyede tohum rengi tek bir karakterdir. Sarı renk geni S, yeşil renk geni s ile gösterilmiştir. Aşağıda üç bezelye bitkisi verilmiştir.

Bezelye bitkileri
Bitki	Gen yapısı
1	SS
2	Ss
3	ss

1.15 puan
Her bitkinin tohum rengini yazınız ve saf döl mü, melez döl mü olduğunu belirtiniz. Hangi rengin baskın olduğunu 2. bitkiden hareketle açıklayınız.
1.24 puan
Fenotip ve genotip kavramlarını tanımlayınız. Bir bezelyenin tohum rengine bakarak genotipinin hangi durumda kesin olarak söylenebileceğini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

1. bitki sarı ve saf döl, 2. bitki sarı ve melez döl, 3. bitki yeşil ve saf döldür. Sarı baskındır; çünkü 2. bitkide iki farklı gen bulunduğu hâlde sarı renk ortaya çıkmıştır, yeşil gen ise etkisini gösterememiştir.

Puanlama

Üç bitkinin tohum rengi2 puan
Saf ve melez döl belirlemesi2 puan
Sarının baskın olduğunu 2. bitkiyle açıklama1 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Fenotip canlının dıştan görülen özelliğidir; genotip ise bu özelliği belirleyen gen yapısıdır. Tohumu yeşil olan bezelyenin genotipi kesin olarak ss’dir; çünkü çekinik özellik yalnızca iki çekinik gen bir arada olduğunda görülür. Sarı tohumlu bezelye SS ya da Ss olabilir.

Puanlama

Fenotip ve genotip tanımı2 puan
Yeşil tohumun kesin ss olduğunu gerekçelendirme1 puan
Sarı tohumda iki olasılığı belirtme1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Mendel’in bezelyeleri · 9 puan

Gregor Mendel, 19. yüzyılda bezelyelerle yaptığı çalışmalarda kalıtımın temel kurallarını ortaya koymuştur. Mendel, nesiller boyunca hep uzun gövdeli yavru veren bitkileri hep kısa gövdeli yavru veren bitkilerle çaprazlamıştır. Bu çaprazlamadan elde edilen yavruların hepsi uzun gövdeli olmuştur.

2.14 puan
Gövde uzunluğu karakterinde baskın ve çekinik özelliği belirleyip gerekçesiyle yazınız. Baskın ve çekinik gen kavramlarını tanımlayınız.
2.25 puan
Uzun gövde geni U, kısa gövde geni u ile gösterilsin. Atalar ve yavrular için genotipleri yazarak bunların saf döl mü, melez döl mü olduğunu belirtiniz. Saf ve melez döl kavramlarını açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Uzun gövde baskın, kısa gövde çekiniktir; çünkü yavrular her iki atadan gen aldığı hâlde hepsi uzun gövdelidir. Baskın gen, birlikte bulunduğu gen ne olursa olsun etkisini gösteren gendir. Çekinik gen ise yalnızca kendisi gibi çekinik bir genle bir arada olduğunda etkisini gösterir.

Puanlama

Uzun baskın, kısa çekinik ve gerekçesi2 puan
Baskın ve çekinik gen tanımları2 puan

2.2 tam puan 5

Örnek çözüm

Uzun gövdeli ata UU, kısa gövdeli ata uu’dur ve ikisi de saf döldür. Yavrular Uu’dur ve melez döldür. Saf döl, bir karakter için iki geni aynı olan; melez döl ise bir karakter için iki geni farklı olan bireydir.

Puanlama

UU, uu ve Uu genotipleri2 puan
Atalarda saf, yavruda melez1 puan
Saf ve melez döl tanımları2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 3: 1 soru Örnek Kâğıt 4: 1 soru Örnek Kâğıt 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp