12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Örnek Kâğıt 3

Bilimsel bilgi, kullanılış biçimine göre insanlığa yarar da zarar da verebilir. Din ve ahlak değerleri, bilimsel çalışmaların insan onurunu ve canlıların hakkını gözeterek kullanılması konusunda yol gösterir. Bu yönüyle din, bilimin yerini almadan ona ahlaki bir bakış kazandırır.

Nükleer teknoloji enerji üretmede kullanılabildiği gibi yıkıcı silahlarda da kullanılabilmektedir. Bu nedenle etik sınırlar, bilginin insanlığa zarar verecek biçimde kullanılmasını önlemek için gereklidir.

Dış nedenler: I, II ve III. İç neden: IV.

Ezber ve aklî ilimlere ilginin azalması, sorgulama ve yeni bilgi üretmeyi zayıflatmıştır. Bundan, eğitimde araştırma, eleştirel düşünme ve bilimin farklı dallarını birlikte ele almanın önemli olduğu dersi çıkarılabilir.

Metin 1: Beytü’l-Hikme. Metin 2: Nizamiye Medresesi.

Burs ve konaklama, maddi durumu iyi olmayan öğrencilere de öğrenim fırsatı vermiştir. Hocaların maaşlı olması ve kurumun düzenli yapısı öğretimin sürekliliğini sağlamıştır. Bu model pek çok şehre yayılmıştır.

Şifahaneler yalnız tedavi merkezi değil, aynı zamanda uygulamalı tıp eğitimi kurumudur. Edirne’deki müzikle tedavi gibi uygulamalar, ruh sağlığına önem verildiğini ve hastaya bütüncül yaklaşıldığını göstermektedir.

Dinî: Namaz vakitlerinin, kıblenin ve kameri ayların belirlenmesi için gök gözlemine ihtiyaç duyulmuştur. Bilimsel: Yıldız kataloğu ve takvim hesapları gibi astronomik bilgilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Tıp ve matematik eserleri Avrupa’da uzun süre ders kaynağı olarak kullanılmıştır. Aristoteles şerhleri düşünce hayatını beslemiş, bazı terimler Avrupa dillerine geçmiştir.

Müslümanlar önce başka kültürlerden bilgi almış, bunu geliştirerek Avrupa’ya aktarmıştır. Bu durum bilimin ortak bir insanlık birikimi olduğunu ve medeniyetlerin birbirini beslediğini göstermektedir.

Üç bilgin de konuları yalnızca önceki metinlere dayanarak değil, gözlem, ölçüm ve deney yoluyla incelemiştir. Bu yaklaşım bilimsel yöntemin önemli bir aşamasıdır.

İbn Heysem: Fizik (optik). Bîrûnî: Astronomi ve coğrafya. Râzî: Tıp. Örneğin İbn Heysem’in görme ve ışık incelemeleri optik biliminin gelişimine katkı sağlamıştır.

Yağmurla çıkan farklı ürünler: Botanik ya da biyoloji. Dağlardaki renkli katmanlar: Jeoloji. İnsanların ve hayvanların farklı renkleri: Biyoloji ya da genetik.

Evrendeki düzen ve çeşitliliği inceleyen kişi bu inceliği daha iyi kavrar. Bilgi insanı Allah’ın kudreti karşısında derin bir saygıya yöneltebilir. Bu nedenle ilim ile saygı arasında yakın bir ilişki kurulmuştur.

Emevilerde görülen ayrımcı tutumun aksine, Abbasiler döneminde Talas’ta olduğu gibi iş birliği kurulmuştur. Bu yakınlaşma Türklerin İslam’ı tanımasını ve benimsemesini kolaylaştırmıştır.

Türklerin eski inançlarındaki Gök Tanrı anlayışı ile İslam’daki tek Allah inancı arasında yakınlık görülmüştür. Ahiret anlayışı, ahlak ve adalet değerleri de benzerlik taşımaktadır. Ticaret yollarındaki ilişkiler de bu tanışmayı kolaylaştırmıştır.