12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.2

12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Yazılı: İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi Soruları

Hz. Peygamber döneminden başlayarak tercüme faaliyetleri, ilim merkezleri ve gerileme nedenlerinin değerlendirilmesi.

Resmî öğrenme çıktısı

İslam ve Bilim · İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi

12.1.2. İslam medeniyetinde bilim ve düşüncenin gelişim sürecini değerlendirir.

1. soru

Medine’den Bağdat’a · 10 puan

İslam medeniyetinde bilimin gelişiminden kesitler
Dönem	Gelişme
Hz. Muhammed (s.a.v.)	Bedir esirlerinden okuma yazma bilenlerin fidye yerine Müslümanlara okuma yazma öğretmesi istendi; Mescid-i Nebevi’de Suffe eğitimi verildi.
Emeviler	Fetihlerle farklı kültürlerle tanışıldı; dil, hadis ve tıp gibi alanlarda ilk çalışmalar yapıldı.
Abbasiler	Bağdat’ta Yunanca, Farsça ve Hintçe eserler Arapçaya çevrildi; özgün eserler yazıldı.
Selçuklular ve Osmanlılar	Selçuklu döneminde şehirlerde medreseler, Osmanlı döneminde Sahn-ı Seman ve Süleymaniye Medreseleri açıldı.

1.16 puan
Tablodan hareketle bilimin gelişimini sağlayan üç etkeni yazınız.
1.24 puan
Fidye yerine okuma yazma öğretilmesinin dönemin koşullarında ne anlama geldiğini değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Dinin okuma ve öğrenmeyi teşvik etmesi; fetihlerle farklı kültürlerle karşılaşılması ve tercüme faaliyetleri; devlet yöneticilerinin eğitim kurumlarını desteklemesi bilimin gelişimini sağlamıştır.

Puanlama

Dinin öğrenmeye teşviki2 puan
Kültürel etkileşim ya da tercüme2 puan
Yöneticilerin ve kurumların desteği2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Dönemde okuma yazma bilenlerin sayısı azdı. Savaş sonrası bile eğitime öncelik verilmesi, bilginin maddi fidyeden daha değerli görüldüğünü ve toplumun eğitimine önem verildiğini gösterir.

Puanlama

Bilginin maddi değerden üstün görülmesi2 puan
Toplumun eğitimine verilen önem2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Çeviriden özgün esere · 8 puan

“(…) De ki: ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?’ Ancak akıl sahipleri öğüt alırlar.”

Zümer suresi, 9. ayetten (Kur’an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı).

Müslüman bilginler tıp, felsefe, matematik ve astronomi alanında Yunan, Hint ve İran kaynaklarını Arapçaya çevirmiş, bunlara kendi eleştiri ve ilavelerini yapmıştır.

2.14 puan
Ayetteki bilgi anlayışının Müslümanların başka kültürlerin bilgi birikimine yaklaşımını nasıl etkilemiş olabileceğini yorumlayınız.
2.24 puan
Metindeki “eleştiri ve ilaveler” ifadesinden hareketle İslam medeniyetinin bilim tarihindeki rolünü değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Ayet, bilgi sahibi olmayı üstün bir değer olarak gösterir. Bilgiye verilen bu değer Müslümanları başka medeniyetlerin birikimini öğrenmeye yöneltmiş, tercüme hareketini kolaylaştırmıştır.

Puanlama

Ayetin bilgiye verdiği değeri belirtme2 puan
Tercüme hareketi ya da açıklıkla ilişki2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Müslüman bilginler aldıkları bilgiyi yalnız aktarmamış, yeni gözlemler ve özgün yöntemlerle geliştirmiştir. Böylece bilimi hem koruyan hem ilerleten ve sonraki medeniyetlere aktaran bir köprü olmuşlardır.

Puanlama

Yalnız aktarma değil geliştirme2 puan
Sonraki medeniyetlere köprü olma2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Duraklamanın izleri · 7 puan

I.Moğol istilasıyla 1258’de Bağdat büyük zarar gördü; kütüphaneler ve ilim kurumları yıkıma uğradı.
II.Endülüs’te 1492’de Müslüman hâkimiyetinin sona ermesiyle önemli bir bilim çevresi kayboldu.
III.Coğrafi Keşifler’le ticaret yolları değişti, İslam dünyasının ekonomik gücü zayıfladı.
IV.Bazı medreselerde ezbere dayalı eğitim öne çıktı; matematik ve doğa bilimlerine ilgi azaldı.

3.13 puan
Önermeleri dış ve iç nedenler olarak ayırınız.
3.24 puan
IV. önermedeki durumun bilimsel düşünmeyi nasıl etkilediğini açıklayarak günümüz eğitimi için bir ders çıkarınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 3

Örnek çözüm

Dış nedenler: I, II ve III. İç neden: IV.

Puanlama

I, II ve III’ü dış nedenler olarak belirleme2 puan
IV’ü iç neden olarak belirleme1 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Ezber ve aklî ilimlere ilginin azalması, sorgulama ve yeni bilgi üretmeyi zayıflatmıştır. Bundan, eğitimde araştırma, eleştirel düşünme ve bilimin farklı dallarını birlikte ele almanın önemli olduğu dersi çıkarılabilir.

Puanlama

Sorgulama ve yeni bilgi üretiminin zayıflaması2 puan
Günümüz eğitimi için uygun ders2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 1: 2 soru Örnek Kâğıt 2: 2 soru Örnek Kâğıt 3: 1 soru Örnek Kâğıt 4: 2 soru Örnek Kâğıt 5: 1 soru Örnek Kâğıt 6: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9-12. Sınıflar) Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp