12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.4

12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Yazılı: Müslümanların Bilim Alanında Öncü ve Özgün Çalışmaları Soruları

Müslüman bilginlerin çalışmalarını alanlarına göre sınıflandırma ve diğer medeniyetlere etkisini değerlendirme.

Resmî öğrenme çıktısı

İslam ve Bilim · Müslümanların Bilim Alanında Yaptığı Öncü ve Özgün Çalışmalar

12.1.4. Müslümanların bilim alanında yaptığı özgün çalışmaları sınıflandırır.

1. soru

Bilginleri alanlara ayırma · 10 puan

Bazı Müslüman bilginler ve eserleri
Bilgin	Eseri ya da çalışması
Harezmî	el-Kitâbü’l-Muhtasar fî Hisâbi’l-Cebr ve’l-Mukâbele
İbn Sînâ	el-Kânûn fi’t-Tıb
Kaşgarlı Mahmud	Dîvânu Lugâti’t-Türk
İmam Buhârî	el-Câmiu’s-Sahîh
Ebû Mansûr Mâtürîdî	Kitâbü’t-Tevhîd
İbn Heysem	Kitâbü’l-Menâzır (ışık ve görme üzerine)

1.16 puan
Tablodaki bilginleri çalıştıkları bilim dalına göre sınıflandırınız.
1.24 puan
Bu tablodan İslam medeniyetindeki bilim anlayışıyla ilgili bir sonuç çıkararak gerekçesini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Harezmî: Matematik. İbn Sînâ: Tıp. Kaşgarlı Mahmud: Dil. İmam Buhârî: Hadis. Mâtürîdî: Kelam. İbn Heysem: Fizik (optik).

Puanlama

Harezmî ve İbn Sînâ doğru2 puan
Kaşgarlı Mahmud ve Buhârî doğru2 puan
Mâtürîdî ve İbn Heysem doğru2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Müslüman bilginler yalnız dinî ilimlerle değil, tıp, matematik ve fizik gibi doğa bilimleriyle de ilgilenmiştir. Tablodaki farklı alanlar, dinî ve aklî ilimlerin birlikte geliştiğini gösterir.

Puanlama

Dinî ve aklî ilimlerin birlikte geliştiği sonucu2 puan
Tablodan gerekçe gösterme2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Batı’ya uzanan eserler · 8 puan

İbn Sînâ’nın el-Kânûn fi’t-Tıb adlı eseri Latinceye çevrilmiş ve Avrupa’da uzun süre tıp kitabı olarak okutulmuştur. Harezmî’nin kitabından gelen “cebir” kelimesi Avrupa dillerine geçmiş, adı “algoritma” sözcüğünün kökenini oluşturmuştur. İbn Rüşd’ün Aristoteles şerhleri ise Latin Avrupa’da yaygın biçimde tartışılmıştır.

2.14 puan
Metindeki örneklerden yola çıkarak Müslüman bilginlerin Avrupa’daki bilim üzerindeki iki etkisini yazınız.
2.24 puan
Bu etkileşimi “medeniyetler arasında bilgi aktarımı” açısından değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Tıp ve matematik eserleri Avrupa’da uzun süre ders kaynağı olarak kullanılmıştır. Aristoteles şerhleri düşünce hayatını beslemiş, bazı terimler Avrupa dillerine geçmiştir.

Puanlama

Ders kaynağı olma etkisi2 puan
Düşünce hayatı ya da terim etkisi2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Müslümanlar önce başka kültürlerden bilgi almış, bunu geliştirerek Avrupa’ya aktarmıştır. Bu durum bilimin ortak bir insanlık birikimi olduğunu ve medeniyetlerin birbirini beslediğini göstermektedir.

Puanlama

Alma, geliştirme ve aktarma sürecini belirtme2 puan
Bilimin ortak birikim olduğu değerlendirmesi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Gözlemden sonuca · 9 puan

I.İbn Heysem, görmeyi açıklarken ışığın cisimlerden göze geldiğini, deney ve gözlemlerle ortaya koymaya çalışmıştır.
II.Bîrûnî, yükseklik ölçümleri ve matematiksel hesaplarla Dünya’nın çevresini hesaplamaya çalışmıştır.
III.Ebû Bekir er-Râzî, el-Hâvî gibi eserlerinde hastalıkları gözlemlerine dayanarak anlatmıştır; çiçek ve kızamık hastalıklarını ayırt etmesiyle bilinir.

3.14 puan
Önermelerde vurgulanan ortak bilimsel yaklaşımı açıklayınız.
3.25 puan
Önermelerdeki bilginlerin çalışma alanlarını yazınız ve birinin çalışmasının günümüz bilimine etkisini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Üç bilgin de konuları yalnızca önceki metinlere dayanarak değil, gözlem, ölçüm ve deney yoluyla incelemiştir. Bu yaklaşım bilimsel yöntemin önemli bir aşamasıdır.

Puanlama

Gözlem, ölçüm ya da deneyi belirtme2 puan
Bilimsel yöntemle ilişkilendirme2 puan

3.2 tam puan 5

Örnek çözüm

İbn Heysem: Fizik (optik). Bîrûnî: Astronomi ve coğrafya. Râzî: Tıp. Örneğin İbn Heysem’in görme ve ışık incelemeleri optik biliminin gelişimine katkı sağlamıştır.

Puanlama

Çalışma alanlarının doğru yazılması3 puan
Bir bilginin etkisini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 1: 1 soru Örnek Kâğıt 2: 2 soru Örnek Kâğıt 3: 2 soru Örnek Kâğıt 4: 2 soru Örnek Kâğıt 5: 2 soru Örnek Kâğıt 6: 2 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9-12. Sınıflar) Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp