12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.3
Mescit, mektep, medrese, daru’l-kurra, daru’l-hadis, beytü’l-hikme, kütüphane, rasathane ve şifahanenin işlevleri.
Resmî öğrenme çıktısı
İslam ve Bilim · İslam Medeniyetinde Öne Çıkan Eğitim Kurumları
12.1.3. İslam medeniyetinde öne çıkan eğitim ve bilim kurumlarını tanır.
Kurumların işlevleri · 8 puan
| Harf | Açıklama |
|---|---|
| A | Çocuklara okuma yazma ve Kur’an öğretilen temel eğitim kurumu |
| B | Kıraat başta olmak üzere Kur’an eğitimi verilen kurum |
| C | Hadis ilmine ayrılmış öğretim kurumu |
Tablodaki açıklamalara karşılık gelen kurumların adlarını yazınız.
Cami ve mescitlerin İslam medeniyetinin ilk dönemlerinde yalnızca ibadet yeri olmadığını bir örnekle açıklayınız.
1.1 tam puan 5
Örnek çözüm
A: Mektep (sıbyan mektebi). B: Daru’l-kurra. C: Daru’l-hadis.
Puanlama
1.2 tam puan 3
Örnek çözüm
Mescitler aynı zamanda eğitim merkezi olarak kullanılmıştır. Mescid-i Nebevi’nin yanındaki Suffe, Hz. Peygamber’in ashabına ders verdiği bir eğitim yeriydi.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Bağdat’taki iki kurum · 6 puan
Metin 1
Abbasi halifeleri döneminde Bağdat’ta öne çıkan bu kurumda bilginler Yunan, Hint ve İran eserlerini çevirmiş; zengin bir kütüphane ve astronomi çalışmaları da kurumu ünlü yapmıştır.
Metin 2
Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün desteğiyle 1067’de Bağdat’ta açılan bu kurumun benzerleri başka şehirlerde de kuruldu. Hocalara maaş, öğrencilere burs ve konaklama imkânı sağlanıyordu.
Metin 1 ve Metin 2’de anlatılan kurumların adlarını yazınız.
Metin 2’deki düzenlemelerin eğitime erişim ve bilimin sürekliliği açısından önemini değerlendiriniz.
2.1 tam puan 2
Örnek çözüm
Metin 1: Beytü’l-Hikme. Metin 2: Nizamiye Medresesi.
Puanlama
2.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Burs ve konaklama, maddi durumu iyi olmayan öğrencilere de öğrenim fırsatı vermiştir. Hocaların maaşlı olması ve kurumun düzenli yapısı öğretimin sürekliliğini sağlamıştır. Bu model pek çok şehre yayılmıştır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Anadolu’dan Semerkant’a · 8 puan
| Kurum | Yer | Bilgi |
|---|---|---|
| Gevher Nesibe Şifahanesi | Kayseri, 1206 | Anadolu Selçuklu döneminde açılmış, tıp eğitimi de verilmiştir. |
| II. Bayezid Darüşşifası | Edirne, 15. yüzyıl | Tedavide müzikten de yararlanılmıştır. |
| Meraga Rasathanesi | İran, 13. yüzyıl | Nasîrüddin Tûsî’nin yönetiminde gözlemler yapılmıştır. |
| Semerkant Rasathanesi | Semerkant, 15. yüzyıl | Uluğ Bey’in kurduğu rasathanede yapılan gözlemlerle yıldız kataloğu da içeren Zîc-i Uluğ Bey hazırlanmıştır. |
Tablodaki şifahanelerin tıp tarihi açısından önemini iki yönüyle açıklayınız.
Rasathanelerin kurulmasının dinî ve bilimsel ihtiyaçlarla nasıl ilişkili olduğunu birer örnekle açıklayınız.
3.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Şifahaneler yalnız tedavi merkezi değil, aynı zamanda uygulamalı tıp eğitimi kurumudur. Edirne’deki müzikle tedavi gibi uygulamalar, ruh sağlığına önem verildiğini ve hastaya bütüncül yaklaşıldığını göstermektedir.
Puanlama
3.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Dinî: Namaz vakitlerinin, kıblenin ve kameri ayların belirlenmesi için gök gözlemine ihtiyaç duyulmuştur. Bilimsel: Yıldız kataloğu ve takvim hesapları gibi astronomik bilgilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9-12. Sınıflar) Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).
Ücretsiz ön görüşme
Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp
