12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 1. dönem 1. yazılı · örnek kâğıt
Soru sayıları ÖDSGM’nin konu soru dağılımına dayanır.
Soruları çöz
Sorular ekranda tek tek gelir. Cevabını sorunun altındaki alana yaz ya da kâğıdı yazdırıp üzerinde çöz. Cevapların hesabına kaydedilir.
Kâğıdı bitir
Son sorudan sonra kâğıdı bitir. Çözümler ve puanlama anahtarı ancak o zaman açılır.
Kendini puanla
Yazdığın cevap, örnek çözümün hemen üstünde görünür. Karşılaştır ve karşıladığın ölçütleri işaretle; puanın ve konu dökümün çıkar.
Örnek Kâğıt 1 · SınavSoru 1 / 6
Din-Bilim İlişkisi · 19 puan
| Soru | İfade |
|---|---|
| I | Su hangi sıcaklıkta kaynar, kaynama noktası basınçla nasıl değişir? |
| II | İnsan neden var, hayatın anlamı ve amacı nedir? |
| III | İnsanın genetik yapısı nasıl çalışır? |
| IV | İnsan öldükten sonra nasıl bir hayat onu bekler? |
Soruları din ve bilimin ilgi alanı bakımından ayırınız, iki alanın yöntem farkını açıklayınız.
Din ve bilimin birbirinin yerine geçemeyeceği görüşünü bir gerekçeyle değerlendiriniz.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
1.1 tam puan 12
Örnek çözüm
I ve III bilimin; II ve IV dinin ilgi alanına girer. Bilim, gözlem ve deney yoluyla evrenin “nasıl” işlediğini araştırır. Din ise vahye dayanarak varlığın anlamı, amacı ve insanın sorumluluğu gibi “niçin” sorularına cevap verir.
Puanlama
1.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Din ve bilim farklı sorulara cevap arar. Bilim hayatın anlamı konusunda kesin bir yargı sunmaz; din de bilimsel araştırmanın yerini almaz, tersine araştırmayı teşvik eder. Bu nedenle ikisi birbirini tamamlar.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi · 19 puan
| Dönem | Gelişme |
|---|---|
| Hz. Muhammed (s.a.v.) | Bedir esirlerinden okuma yazma bilenlerin fidye yerine Müslümanlara okuma yazma öğretmesi istendi; Mescid-i Nebevi’de Suffe eğitimi verildi. |
| Emeviler | Fetihlerle farklı kültürlerle tanışıldı; dil, hadis ve tıp gibi alanlarda ilk çalışmalar yapıldı. |
| Abbasiler | Bağdat’ta Yunanca, Farsça ve Hintçe eserler Arapçaya çevrildi; özgün eserler yazıldı. |
| Selçuklular ve Osmanlılar | Selçuklu döneminde şehirlerde medreseler, Osmanlı döneminde Sahn-ı Seman ve Süleymaniye Medreseleri açıldı. |
Tablodan hareketle bilimin gelişimini sağlayan üç etkeni yazınız.
Fidye yerine okuma yazma öğretilmesinin dönemin koşullarında ne anlama geldiğini değerlendiriniz.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
2.1 tam puan 12
Örnek çözüm
Dinin okuma ve öğrenmeyi teşvik etmesi; fetihlerle farklı kültürlerle karşılaşılması ve tercüme faaliyetleri; devlet yöneticilerinin eğitim kurumlarını desteklemesi bilimin gelişimini sağlamıştır.
Puanlama
2.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Dönemde okuma yazma bilenlerin sayısı azdı. Savaş sonrası bile eğitime öncelik verilmesi, bilginin maddi fidyeden daha değerli görüldüğünü ve toplumun eğitimine önem verildiğini gösterir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi · 16 puan
“(…) De ki: ‘Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?’ Ancak akıl sahipleri öğüt alırlar.”
Müslüman bilginler tıp, felsefe, matematik ve astronomi alanında Yunan, Hint ve İran kaynaklarını Arapçaya çevirmiş, bunlara kendi eleştiri ve ilavelerini yapmıştır.
Ayetteki bilgi anlayışının Müslümanların başka kültürlerin bilgi birikimine yaklaşımını nasıl etkilemiş olabileceğini yorumlayınız.
Metindeki “eleştiri ve ilaveler” ifadesinden hareketle İslam medeniyetinin bilim tarihindeki rolünü değerlendiriniz.
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
3.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Ayet, bilgi sahibi olmayı üstün bir değer olarak gösterir. Bilgiye verilen bu değer Müslümanları başka medeniyetlerin birikimini öğrenmeye yöneltmiş, tercüme hareketini kolaylaştırmıştır.
Puanlama
3.2 tam puan 8
Örnek çözüm
Müslüman bilginler aldıkları bilgiyi yalnız aktarmamış, yeni gözlemler ve özgün yöntemlerle geliştirmiştir. Böylece bilimi hem koruyan hem ilerleten ve sonraki medeniyetlere aktaran bir köprü olmuşlardır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İslam Medeniyetinde Eğitim ve Bilim Kurumları · 15 puan
| Harf | Açıklama |
|---|---|
| A | Çocuklara okuma yazma ve Kur’an öğretilen temel eğitim kurumu |
| B | Kıraat başta olmak üzere Kur’an eğitimi verilen kurum |
| C | Hadis ilmine ayrılmış öğretim kurumu |
Tablodaki açıklamalara karşılık gelen kurumların adlarını yazınız.
Cami ve mescitlerin İslam medeniyetinin ilk dönemlerinde yalnızca ibadet yeri olmadığını bir örnekle açıklayınız.
0 / 15 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
4.1 tam puan 10
Örnek çözüm
A: Mektep (sıbyan mektebi). B: Daru’l-kurra. C: Daru’l-hadis.
Puanlama
4.2 tam puan 5
Örnek çözüm
Mescitler aynı zamanda eğitim merkezi olarak kullanılmıştır. Mescid-i Nebevi’nin yanındaki Suffe, Hz. Peygamber’in ashabına ders verdiği bir eğitim yeriydi.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İslam Medeniyetinde Eğitim ve Bilim Kurumları · 12 puan
Metin 1
Abbasi halifeleri döneminde Bağdat’ta öne çıkan bu kurumda bilginler Yunan, Hint ve İran eserlerini çevirmiş; zengin bir kütüphane ve astronomi çalışmaları da kurumu ünlü yapmıştır.
Metin 2
Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün desteğiyle 1067’de Bağdat’ta açılan bu kurumun benzerleri başka şehirlerde de kuruldu. Hocalara maaş, öğrencilere burs ve konaklama imkânı sağlanıyordu.
Metin 1 ve Metin 2’de anlatılan kurumların adlarını yazınız.
Metin 2’deki düzenlemelerin eğitime erişim ve bilimin sürekliliği açısından önemini değerlendiriniz.
0 / 12 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
5.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Metin 1: Beytü’l-Hikme. Metin 2: Nizamiye Medresesi.
Puanlama
5.2 tam puan 8
Örnek çözüm
Burs ve konaklama, maddi durumu iyi olmayan öğrencilere de öğrenim fırsatı vermiştir. Hocaların maaşlı olması ve kurumun düzenli yapısı öğretimin sürekliliğini sağlamıştır. Bu model pek çok şehre yayılmıştır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Müslümanların Bilim Alanında Öncü ve Özgün Çalışmaları · 19 puan
| Bilgin | Eseri ya da çalışması |
|---|---|
| Harezmî | el-Kitâbü’l-Muhtasar fî Hisâbi’l-Cebr ve’l-Mukâbele |
| İbn Sînâ | el-Kânûn fi’t-Tıb |
| Kaşgarlı Mahmud | Dîvânu Lugâti’t-Türk |
| İmam Buhârî | el-Câmiu’s-Sahîh |
| Ebû Mansûr Mâtürîdî | Kitâbü’t-Tevhîd |
| İbn Heysem | Kitâbü’l-Menâzır (ışık ve görme üzerine) |
Tablodaki bilginleri çalıştıkları bilim dalına göre sınıflandırınız.
Bu tablodan İslam medeniyetindeki bilim anlayışıyla ilgili bir sonuç çıkararak gerekçesini yazınız.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
6.1 tam puan 12
Örnek çözüm
Harezmî: Matematik. İbn Sînâ: Tıp. Kaşgarlı Mahmud: Dil. İmam Buhârî: Hadis. Mâtürîdî: Kelam. İbn Heysem: Fizik (optik).
Puanlama
6.2 tam puan 7
Örnek çözüm
Müslüman bilginler yalnız dinî ilimlerle değil, tıp, matematik ve fizik gibi doğa bilimleriyle de ilgilenmiştir. Tablodaki farklı alanlar, dinî ve aklî ilimlerin birlikte geliştiğini gösterir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Örnek Kâğıt 1 · sonuç
0/ 100
Bu puan, işaretlediğin ölçütlerin toplamıdır. Gerçek sınavda puanlamayı öğretmenin yapar.
Din-Bilim İlişkisi · 1 soru
0 / 19 puan
İslam Medeniyetinde Bilim ve Düşüncenin Gelişimi · 2 soru
0 / 35 puan
İslam Medeniyetinde Eğitim ve Bilim Kurumları · 2 soru
0 / 27 puan
Müslümanların Bilim Alanında Öncü ve Özgün Çalışmaları · 1 soru
0 / 19 puan
Soru sayıları ve öğrenme çıktıları ÖDSGM’nin 12. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi yazılı konularından alındı. Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından örnek olarak hazırlandı. 12. sınıfta OYSS uygulanmaz; gerçek sınavın sorularını ve puanlarını okulunun zümresi belirler.
