12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Örnek Kâğıt 2

İslam, bilgiyi ve okumayı temel bir değer olarak görür; insanı evreni gözlemlemeye, düşünmeye ve ilim öğrenmeye teşvik eder.

Ayet, doğa olaylarını gözlemlemeye ve üzerinde düşünmeye çağırır. Bu çağrı evrenin incelenmesini anlamlı kılmıştır. Örneğin Müslüman bilginler, gökyüzünü incelemek için rasathaneler kurmuş ve astronomide önemli çalışmalar yapmıştır.

Dinin okuma ve öğrenmeyi teşvik etmesi; fetihlerle farklı kültürlerle karşılaşılması ve tercüme faaliyetleri; devlet yöneticilerinin eğitim kurumlarını desteklemesi bilimin gelişimini sağlamıştır.

Dönemde okuma yazma bilenlerin sayısı azdı. Savaş sonrası bile eğitime öncelik verilmesi, bilginin maddi fidyeden daha değerli görüldüğünü ve toplumun eğitimine önem verildiğini gösterir.

Dış nedenler: I, II ve III. İç neden: IV.

Ezber ve aklî ilimlere ilginin azalması, sorgulama ve yeni bilgi üretmeyi zayıflatmıştır. Bundan, eğitimde araştırma, eleştirel düşünme ve bilimin farklı dallarını birlikte ele almanın önemli olduğu dersi çıkarılabilir.

A: Mektep (sıbyan mektebi). B: Daru’l-kurra. C: Daru’l-hadis.

Mescitler aynı zamanda eğitim merkezi olarak kullanılmıştır. Mescid-i Nebevi’nin yanındaki Suffe, Hz. Peygamber’in ashabına ders verdiği bir eğitim yeriydi.

Şifahaneler yalnız tedavi merkezi değil, aynı zamanda uygulamalı tıp eğitimi kurumudur. Edirne’deki müzikle tedavi gibi uygulamalar, ruh sağlığına önem verildiğini ve hastaya bütüncül yaklaşıldığını göstermektedir.

Dinî: Namaz vakitlerinin, kıblenin ve kameri ayların belirlenmesi için gök gözlemine ihtiyaç duyulmuştur. Bilimsel: Yıldız kataloğu ve takvim hesapları gibi astronomik bilgilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Harezmî: Matematik. İbn Sînâ: Tıp. Kaşgarlı Mahmud: Dil. İmam Buhârî: Hadis. Mâtürîdî: Kelam. İbn Heysem: Fizik (optik).

Müslüman bilginler yalnız dinî ilimlerle değil, tıp, matematik ve fizik gibi doğa bilimleriyle de ilgilenmiştir. Tablodaki farklı alanlar, dinî ve aklî ilimlerin birlikte geliştiğini gösterir.

Üç bilgin de konuları yalnızca önceki metinlere dayanarak değil, gözlem, ölçüm ve deney yoluyla incelemiştir. Bu yaklaşım bilimsel yöntemin önemli bir aşamasıdır.

İbn Heysem: Fizik (optik). Bîrûnî: Astronomi ve coğrafya. Râzî: Tıp. Örneğin İbn Heysem’in görme ve ışık incelemeleri optik biliminin gelişimine katkı sağlamıştır.

Ayetlerde su, ürünler, dağlar ve canlılardaki çeşitliliğe dikkat çekilip âlimlerden söz edilmektedir. Bu bağlam, âlim kavramının doğayı inceleyip düşünen bilgi sahiplerini de içerebileceğini düşündürür.

Çok bilgili bir doktorun bilgisini hastalarının yararına ve dürüstçe kullanması, bilginin ahlakla birleşmesine örnektir. Gerçek âlim, bilgisinin sorumluluğunu taşır ve onu doğru yolda kullanır.