Öğrenci ürün dosyası ile portfolyo aynı mıdır?

Kılavuzun başlığı öğrenci ürün dosyasıdır ve parantezinde portfolyo yazar. Türkçe kaynaklarda kişisel gelişim dosyası ve ürün seçki dosyası da denir. Bu dört ad da aynı dosyayı anlatır.

Sergileme dosyası not için kullanılır mı?

Kılavuz, sergileme dosyasını not vermek için uygun bir seçenek saymaz. Bu dosyada öğrencinin en iyi gördüğü bitmiş işler durur. Günlük çalışmanın kanıtı tam görünmez. Puanlanan tür, değerlendirme dosyasıdır.

Dosyada kaç ürün olmalıdır?

Kılavuz sabit bir sayı vermez. Öğretmen, dosyada hangi çalışmaların durması gerektiğini baştan söyler. Önemli olan istenen işlerin dosyada olması ve bu işlerin dönem boyunca ne öğrendiğini göstermesidir.

Veli olarak ürün dosyasına ne koymalıyım?

Ürünü çocuğunuzun yerine yazmayın. Dosyadaki yansıtmayı birlikte okuyun ve ilk iş ile son iş arasındaki farkı sorun. Kılavuz, çalışma dosyasında ebeveynin sürece katılabileceğini söyler.

Portfolyo YKS puanını etkiler mi?

Okuldaki ürün dosyası ÖSYM puanı değildir. Dosyada gerekçe yazmak ve işi düzeltmek, yazılı anlatımı güçlendirebilir. YKS puanı sınav sonucuna bağlıdır.

Portfolyo Değerlendirme Nedir? Ürün Dosyası

Q: Portfolyo değerlendirme nedir?

MEB kılavuzunda adı öğrenci ürün dosyasıdır. Dönem veya yıl boyunca yapılan çalışmaların belli ölçütlere göre düzenlenmiş dosyasıdır. Değerlendirmede öğrenci, arkadaşıyla değil kendi eski işiyle kıyaslanır.

Kısa cevap: Maarif modelinde portfolyo değerlendirme, MEB kılavuzundaki adıyla öğrenci ürün dosyasıdır. Dönem veya yıl boyunca yapılan çalışmaların, belli ölçütlere göre düzenlenmiş dosyasıdır.

Ne işe yarar? İlk çalışman ile son çalışman yan yana durur. Öğretmen gelişimi bu farktan okur.
Neye bakılır? İstenen işler duruyor mu, dosya düzenli mi, gelişimi gösteren bir yansıtma var mı?
Ne değildir? Bütün ödevlerin üst üste konduğu bir klasör değildir.

Maarif modelinde portfolyo değerlendirme nedir — öğrenci ürün dosyası rehberi ve örnek şablon

Öğretmen dönem başında bir dosya isteyince kâğıtlar aynı klasöre üst üste konabiliyor. Asıl soruyu net sormak gerekir: Maarif modelinde portfolyo değerlendirme nedir?

Bu yazı soruyu sade dille cevaplar. MEB kılavuzundaki adı öğrenci ürün dosyasıdır. Dosya, dönem veya yıl boyunca yapılan çalışmaların belli ölçütlere göre düzenlenmiş hâlidir. Dosyaya her kâğıt girmez; gelişimi gösteren ürün girer.

Üç dosya türünü, bütünlük–düzen–yansıtma ölçütlerini ve puanın nasıl okunacağını bulacaksın. Öğrenciysen hangi ürünü saklayacağını bilirsin. Veliyseniz dosyayı çocuğunuzun yerine doldurmazsınız. İlk iş ile son işi birlikte okursunuz.

Aşağıda sözlük, tür tablosu, kopyalanabilir iskelet ve bir dönem örneği var. Sonda kontrol listesi ve sık sorulan sorular da var. Dosyanın nasıl puanlanacağı, okulun seçtiği yola göre değişir. İyi bir ürün dosyası, öğrencinin eski işi ile yeni işini yan yana gösterir.

Nereden geldin, nereye gidebilirsin:

Maarif ölçme ve değerlendirme → Performans görevi nasıl hazırlanır? → Dereceli puanlama anahtarı → Bu yazı: Portfolyo değerlendirme nedir?

En Sık Sorulanlar

Önce en çok merak edilen soruların kısa cevaplarını görelim:

Soru	Kısa cevap
Portfolyo nedir?	Öğrenci ürün dosyasının kılavuzdaki diğer adıdır.
İçine ne konur?	Öğrendiğini gösteren seçilmiş işler ve her işin yanında kısa bir not konur.
Not için hangi tür uygundur?	Kılavuz sergileme dosyasını not için uygun saymaz. Puanlanan tür, değerlendirme dosyasıdır.
Kaç ürün gerekir?	Sabit bir sayı yoktur. Öğretmenin baştan söylediği çalışmalar dosyada durmalıdır.
Veli ne yapar?	Veli ürünü kendisi yazmaz. İlk iş ile son iş arasındaki farkı çocuğuyla birlikte okur.

Kısa Sözlük

Yazıda geçen kelimeleri günlük dille şöyle okuyabilirsin:

Kelime	Basit dil
Öğrenci ürün dosyası	Dönem boyunca seçtiğin çalışmaların düzenli dosyasıdır. MEB’in kullandığı addır.
Portfolyo	Aynı dosyanın okulda ve kılavuzda sık duyulan adıdır.
Ürün seçki dosyası	Seçilmiş işler demektir. Ürün dosyasının diğer adıdır.
Sergileme dosyası	En iyi gördüğün bitmiş işlerin dosyasıdır. Bu dosya not vermek için uygun sayılmaz.
Çalışma dosyası	Öğretmenle birlikte seçtiğin dosyadır. Bitmiş iş de, henüz bitmemiş iş de girebilir.
Değerlendirme dosyası	Öğretmenin her parçayı puanlayıp not için sakladığı dosyadır.
Yansıtma	Kendi işine bakıp neyin iyi gittiğini ve neyi değiştireceğini yazdığın kısa nottur.
Bütünlük	İstenen çalışmaların dosyada durması ve dönem boyunca ne öğrendiğini göstermesidir.

Öğrenci ve Veli İçin Önce Şunu Bil

Öğrenciysen:

Dosyayı bütün ödevlerin yığıldığı bir klasör sanma. Her işin yanına, bu çalışmada neyi değiştireceğini yazan kısa bir cümle koy. Dönem sonunda ilk ürün ile son ürünü yan yana oku.

Veliyseniz:

Çocuğunuzun yerine raporu yazmayın. Yansıtma cümlesini sorun ve eski iş ile yeni iş arasındaki farkı birlikte bulun.

Öğretmenseniz:

Kılavuz, ölçütlerin öğrenciye önceden açıklanmasını ister. Sınıf planı için öğretmen uygulama rehberine bakabilirsiniz.

Öğrenci Ürün Dosyası Nedir?

Öğrenci ürün dosyası, öğrencinin dönem veya yıl boyunca yaptığı çalışmaların belli ölçütlere göre düzenlenmiş dosyasıdır.

MEB kılavuzunda bölümün adı budur. Aynı başlıkta portfolyo da yazar. Türkçe kaynaklarda kişisel gelişim dosyası ve ürün seçki dosyası da denir. Dört ad da aynı dosyayı anlatır.

Dosya dönem veya yıl boyunca birikir. Dosyaya her kâğıt girmez. Dosya, hem ulaşılan düzeyi hem de hâlâ geliştirilmesi gereken düzeyi gösterir.

Tek cümle özeti:

Portfolyo değerlendirme, çalışmaların düzenli dosyasından öğrencinin eski hâli ile yeni hâlini okumaktır.

Sıradan Klasörden Farkı

Kılavuz, ürün dosyasını sıradan dosya tutturma ile karıştırmamayı söyler. Sıradan klasörde kâğıtlar üst üste birikir. Ürün dosyasında her parçanın bir sebebi vardır.

Aradaki fark şunlardır:

Çalışmalar belli bir amaç için seçilerek toplanır.
Hem başardığın iş hem de hâlâ geliştirmen gereken iş görünür.
Yaptığın çalışma kaybolmaz. Dosyada durur.
Bir sonraki sefer neyi daha iyi yapacağını düşünürsün.
Dosyayı sen gözden geçirirsin. Başkası senin yerine doldurmaz.

Kapak süslü olsa da içinde seçim ve kısa not yoksa bu dosya, ürün dosyası sayılmaz. Seçilmeden üst üste konmuş kâğıtlar gelişimi göstermez.

Üç Dosya Türü

Kılavuz, başka kaynaklarda türlerin farklı sayıldığını da belirtir. Kendi metninde üç tür sayar. Okulda hangisinin istendiğini öğretmen baştan söyler.

Tür	İçinde ne durur?	Not için uygun mu?
Sergileme dosyası	En iyi gördüğün ve bitirdiğin işler durur. Günlük ödevlerin hepsi dosyaya girmez.	Kılavuz bu dosyayı not için uygun saymaz. Çünkü günlük çalışmanın izi tam görünmez.
Çalışma dosyası	Öğretmenle birlikte seçersin. Bitmiş iş de, henüz bitmemiş iş de girebilir. Aile de bu sürece katılabilir.	Bu dosya, sürecin nasıl ilerlediğini gösterir. Öğretmen ve sen birlikte bakarsınız.
Değerlendirme dosyası	Öğretmen her parçayı puanlar, sıralar ve dosyayı değerlendirme için saklar.	Değerlendirme bu dosyada yapılır. Kılavuz bu türe öğretmen alternatif portfolyosu da der.

Öğretmen hangi türü istediğini baştan söyler. Kılavuz, türleri birleştiren ayrı bir kural yazmaz. Öğretmen iki türü birden isterse ölçütü baştan açıklar.

Bütünlük, Düzen ve Yansıtma

Öğretmen dosyaya üç soruyla bakar: istenen işler duruyor mu, dosya düzenli mi, gelişimi gösteren bir yansıtma var mı? Kılavuz bunlara bütünlük, tertip ve düzen, yansıtma der. Bu soruları teslimden önce sen de kendine sorabilirsin.

Ölçüt	Öğretmen neye bakar?	Öğrenci kendine ne sorar?
Bütünlük	İstenen çalışmalar dosyada var mı? Seçilen işler dönem boyunca öğrendiğini gösteriyor mu?	Dosyamda istenenlerin hepsi var mı?
Tertip ve düzen	Başlıklar uygun mu? Sıra, içindekilerle uyumlu mu? Kâğıtlar temiz ve düzenli mi?	Çalışmalarımı söylediğim sıraya göre dosyaladım mı?
Yansıtma	Seçilen işler gelişimi gösteriyor mu? Gözlemlerin ayrıntılı ve mantıklı mı?	Seçtiğim işler güçlü yanımı ve gelişimimi anlatıyor mu?

Kılavuz, öğrencileri birbirleriyle kıyaslayarak yargıya varmayı doğru bulmaz. Kıyas, aynı öğrencinin dönem başındaki işi ile dönem sonundaki işi arasında kurulur.

Bu üç soru öğrenciye önceden söylenir. Neye bakılacağını teslim günü ilk kez duyarsan dosya eksik kalır. Kılavuz, portfolyo ve performans görevinde genel olarak dereceli puanlama anahtarı kullanılmasını uygun görür. Satırların nasıl yazıldığını dereceli puanlama anahtarı nasıl hazırlanır rehberinde görebilirsin.

Resmî kaynaklar (MEB)

Kaynak: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (MEB), Modül 5, bölüm 5.4.14. Bu sayfa Eylül 2026 itibarıyla resmî açıklamalarla kontrol edilmiştir.

Puan Nasıl Verilir?

Her okul aynı hesabı kullanmaz. Kılavuz üç yol önerir. Okulda hangisi kullanılıyorsa öğretmen onu söyler.

Her iş ayrı puanlanır. Dosyadaki çalışmalar tek tek puanlanır. Bu puanların ortalaması dosyaya verilen puanı gösterir.
Bir işin bölümleri ayrı puanlanır. Örneğin bir projenin bölümlerine ayrı puan verilir. Genel puan, bu bölümlerden hesaplanır.
Bazı işler daha ağırdır. Dosyada daha önemli olan çalışmaya daha yüksek puan verilir. Puanlar toplanır.

Bu üç yol kılavuzun önerisidir. Okul bunlardan birini kullanabilir. Kılavuzdaki örnek form, bazı satırları beş dereceyle okur: hiç yeterli değil, kısmen yeterli, orta düzeyde yeterli, yeterli ve tamamen yeterli. Okul daha kısa bir tablo da kullanabilir.

Dosyaya Ne Konur?

Dosyada genelde şunlar durur. Bu parçaların hepsi her derste zorunlu değildir. Hangi çalışmaların istendiğini ve ölçütlerin ne olduğunu öğretmen baştan açıklar.

Dosyada ne durur?	Ne demek?
İstenen işler	Öğretmenin baştan söylediği çalışmalar durur.
Başlık	Her çalışmanın başlığı yazar. Sıra, içindekiler bölümüyle aynıdır.
Yansıtma	Ne iyi gittiğini ve bir sonraki sefer neyi değiştireceğini bir iki cümleyle yazarsın.
Başlangıç ve son	Dönem başındaki hâl ile dönem sonundaki hâl yan yana anlatılır.

Kılavuzdaki örnek form başka sorular da sorabilir. İşler tamam mı, çalışmalar çeşitli mi, dosyanın düzeni belli mi, yeterince çalışma var mı ve amaç karşılanıyor mu diye bakılır. Örnek formda emek, kalite, yaratıcılık, gelişme ve öz değerlendirme de yer alır. Bunların hepsi her derste zorunlu değildir.

Öğrenci özet formu, başlangıç ile son hâli yan yana sorar. Kılavuzdaki sorular günlük dille şöyledir:

Çalışmalarım önce nasıldı, şimdi nasıl gidiyor?
Çalışmalarım önce ne kadar açık ve anlaşılırdı, şimdi nasıl?
Beklentilerim ne kadar gerçekçiydi, bu konuda şimdi ne düşünüyorum?
Başlangıçta hangi alanlar gelişmeye açıktı, şimdi hangileri hâlâ geliştirilmeye açık?

Tek bir performans görevi, dosyanın içindeki bir ürün olabilir. Görevin kendisini kurmak için performans görevi şablonuna bakabilirsin.

Seç → Dosyala → Yansıt → Karşılaştır

Dosyayı dönem boyunca şöyle tutabilirsin. Bu sıra yazının kendi çerçevesidir. Öğretmen bir ürün listesi verdiyse o listeye uy.

Adım	Ne yaparsın?	Dosyada ne görünür?
Seç	Öğretmenin istediği ürünlerden, beceriyi gösteren işi ayırırsın.	Dosyada rastgele kâğıt durmaz. Seçilmiş ürün durur.
Dosyala	Her sayfaya başlık koyarsın ve içindekilerle aynı sırayı kullanırsın.	Okuyan kişi aradığını bulur.
Yansıt	Her ürünün yanına güçlü yanını ve değiştireceğin yeri yazarsın.	Dosyada işin kendisi kadar, o işe nasıl baktığın da görünür.
Karşılaştır	İlk ürün ile son ürünü yan yana okursun.	Gelişim, iki tarih arasındaki farktan anlaşılır.

Öğrenci ürün dosyası akışı — seç, dosyala, yansıt, karşılaştır — Seç, dosyala, yansıt ve karşılaştır adlı akış, ürün dosyasını dönem boyunca görünür kılar.

Örnek Şablon

Aşağıdaki iskelet anlatım amaçlıdır. Kendi dersinin istediği ürünlere göre satırları değiştir. MEB’in zorunlu formu değildir.

Kopyalanabilir iskelet:

Dosyanın türü: çalışma / değerlendirme / sergileme
Ders ve dönem: …
İçinde durması gereken ürünler: …
Ürün 1 — tarih: … / yansıtma: Bu işte … güçlüydü. Sonrakinde … değiştireceğim.
Ürün 2 — tarih: … / yansıtma: …
Başlangıçta nasıldı: …
Şimdi nasıl: …

Bölüm	Fen örneği	Türkçe örneği
Ürün	Isı iletimini açıklayan iki rapor. Biri dönemin başından, biri sonundan.	Aynı konuda iki bilgilendirici metin. İkincide kanıt cümlesi daha nettir.
Yansıtma	İlk raporda kaynak yoktu. İkinci raporda iki kaynağı kendi cümlemle bağladım.	İlk metinde ana fikir dağınıktı. İkinci metinde kanıtı ana fikre bağladım.
Düzen	İki rapor tarih sırasıyla durur. Kapakta dersin ve öğrencinin adı yazar.	Metinler içindekilerdeki sırayla durur. Her birinin başlığı vardır.

Öğrenci Dosyayı Nasıl Tutar?

Öğrenciysen:

Dönem başında istenen ürün listesini defterine yaz. Her teslimden sonra o üründen bir örneği dosyaya koy ve yanına iki cümle yaz. Dönem sonunda ilk cümle ile son cümleyi yan yana oku.

Veliyseniz:

Şu soruyu sorun: Dosyadaki ilk iş ile son iş arasında senin yazdığın fark nedir? Bu sorunun cevabını çocuk versin.

Teslimden önce aynı ölçütlere bakıp kendine bir düzey vermek öz değerlendirmedir. Formun nasıl doldurulacağını performans görevindeki öz değerlendirme formunda görebilirsin. Doldurulmuş tabloyu öz değerlendirme formu örneği yazısında da bulabilirsin.

Sık Hatalar

Her kâğıt dosyaya girer. Hangi işin neden seçildiği belli değilse gelişim görünmez. İstenen ürünlerden, öğrenilen beceriyi gösterenler dosyada durmalıdır.
Kısa not boş kalır. İş dosyada durur. Neyin değiştiğini yazmazsan öğretmen gelişimi göremez.
Sadece en süslü kapak konur. Sergileme dosyası bitmiş işleri gösterir. Not isteniyorsa günlük çalışmanın kanıtı da gerekebilir.
Öğrenciler birbirleriyle kıyaslanır. Kılavuzda önemli olan, yargının aynı öğrencinin eski ve yeni durumu arasında kurulmasıdır.
Ne aranacağı teslim günü söylenir. Kılavuz, neye bakılacağının önceden söylenmesini ister. Neye bakılacağını teslim günü ilk kez duyarsan dosya eksik kalır.

Kontrol Listesi

On maddelik listede işaretlediğin her satır, dosyayı bir amaçla tuttuğunu gösterir. On maddeden altısından azını işaretlediysen teslimden önce yansıtma cümlelerine dön.

Dosyanın türünü ve amacını yazdım.
Neye bakılacağını ve hangi ürünlerin istendiğini önceden öğrendim.
Her kâğıdı değil, beceriyi gösteren ürünü seçtim.
Ürünleri içindekilerle aynı sıraya koydum.
Her ürünün başlığını yazdım.
Her ürünün yanına kısa bir yansıtma yazdım.
İlk iş ile son işi yan yana okudum.
Gelişen yanı ve hâlâ geliştirilmesi gereken yanı birer cümleyle yazdım.
Dosyayı arkadaşımın dosyasıyla değil kendi eski işimle kıyasladım.
Velime ürünü yazdırmadım. Fark cümlesini kendim söyledim.

Öğrenci ürün dosyası kontrol listesi — seçim, düzen ve yansıtma — Kontrol listesi, dosyayı tutarken ve teslim etmeden önce atlanmaması gereken satırları hatırlatır.

Yanlış Bilinenler

Ürün dosyası bütün ödevlerin arşividir. Kılavuz, amaçsız dosya tutturma ile ürün dosyasını ayırır. Hangi işin neden seçildiği belli değilse ve kısa not yoksa dosya eksik kalır.
En iyi işleri koymak notu yükseltir. Sergileme dosyası bitmiş işleri gösterir. Kılavuz bu türü not vermek için uygun saymaz.
Ne kadar çok sayfa olursa dosya o kadar iyidir. Kılavuz sabit bir sayfa sayısı vermez. Öğretmen, istenen çalışmaların dosyada durmasına ve bu çalışmaların öğrenileni göstermesine bakar.
Veli dosyayı tamamlamalıdır. Ürünü ve yansıtmayı öğrenci yazar. Veli, ilk iş ile son iş arasındaki farkı çocuğuyla birlikte okur.
Dosya doğrudan YKS puanıdır. Okuldaki dosya ÖSYM belgesi değildir. Gerekçe yazma alışkanlığı, yazılı anlatıma yardım edebilir.

Mini Senaryo

Deniz’in 9. sınıf fen dersinde dönemlik bir ürün dosyası vardır. Öğretmen dönem başında iki rapor istediğini ve her raporun yanına yansıtma yazılacağını söyler.

Ekimdeki ilk raporda Deniz, metal kapağın ısıyı daha hızlı ilettiğini yazar. Kaynak ve süreç notu yoktur. Yansıtma cümlesi de boştur.

Aralıkta ikinci raporu yazarken dosyadaki ilk kâğıdı yeniden okur. İki kaynak seçer ve kapağın neden daha hızlı ilettiğini kendi cümlesiyle bağlar. Yansıtmasına şunu yazar: İlk raporda iddia vardı, kanıt yoktu. Bu raporda tabloyu kendi cümleme bağladım.

Teslimde kapak eskisi kadar süslü değildir. Notu taşıyan şey, iki tarih arasındaki farktır. Öğretmen Deniz’i arkadaşının dosyasıyla değil, Deniz’in ekim raporu ile kıyaslar.

İlgili Yazılar

Bu yazıyla aynı çerçevedeki diğer rehberler şunlardır:

Unikazan Yaklaşımı

Unikazan’da okul dosyasını tek başına bir not klasörü diye bırakmayız. Öğrenci, yansıtmadaki zayıf cümleyi haftalık plana yazar. Gerekçe yazmak ve işi düzeltmek, TYT paragrafı ile AYT yazma alışkanlığına da taşınır.

YKS koçluk paketlerini inceleyebilirsin, koçlarımızı tanıyabilirsin, başarı hikâyelerine göz atabilirsin veya ücretsiz YKS materyallerine bakabilirsin.

Okul dosyasındaki eksik adımı haftalık çalışma planına bağlamak istiyorsan ücretsiz ön görüşme talep edebilirsin.

Bu yazıdan çıkarılacak üç ana ders:

Portfolyo, MEB’deki adıyla öğrenci ürün dosyasıdır. Yapılan çalışmaların belli ölçütlere göre düzenlenmiş dosyasıdır.
Kılavuz üç şeye bakar: istenen işler duruyor mu, dosya düzenli mi, gelişimi gösteren bir yansıtma var mı? Öğrenci, arkadaşıyla kıyaslanarak yargılanmaz; kendi eski işiyle kıyaslanır.
Sergileme dosyası not için uygun sayılmaz. Öğrenci ürünü ve yansıtmayı kendisi yazar. Veli, ilk iş ile son iş arasındaki farkı çocuğuyla birlikte okur.

Sonuç

Maarif’te portfolyo değerlendirme, öğrencinin dönem boyunca nereye geldiğini dosyadan okumaktır. İyi bir dosyada istenen ürünler durur, sıra bozulmaz ve her ürünün yanında kısa bir yansıtma vardır.

Özetle: Dosyanın türünü öğrenirsin, beceriyi gösteren ürünü seçersin, yanına yansıtma yazarsın ve ilk iş ile son işi karşılaştırırsın. Veliyseniz ürünü siz yazmazsınız. Böylece ürün dosyası sıradan bir klasör olmaktan çıkar.

Maarif Modelinde Portfolyo Değerlendirme Nedir? Öğrenci Ürün Dosyası Rehberi