Maarif Modeli'nde Temel Kabuller, Ön Değerlendirme ve Köprü Kurma Nelerdir?
Son güncelleme: 29 Temmuz 2026· 14 dk okuma
Kısa cevap: Maarif'te temel kabuller, bir konuya başlamadan önce senin bildiğin varsayılan ön bilgilerdir; ön değerlendirme bu bilgilere gerçekten sahip olup olmadığını ölçen kısa bir yoklamadır; köprü kurma ise bildiğini yeni konuya ve günlük hayata bağlamandır.
- Temel kabuller konuya özgü bir kavram, ilke, genelleme veya beceridir; senin bunu zaten bildiğin varsayılır.
- Ön değerlendirme süreci bu ön bilgiyi yoklar; ilgini ve ihtiyacını da anlamaya çalışır. Öğretmen sonuca göre dersi ihtiyaca göre ayarlar.
- Köprü kurma eski bilgini bir benzetme, örnek veya günlük hayat bağıyla yeni konuya taşır.
- Unikazan'da bu üç adımı Hatırla → Yokla → Bağla akışıyla özetleriz; bu resmi bir MEB formülü değildir.
Resmi çerçeve için Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğrenme-öğretme yaşantıları sayfasına bakabilirsin.
Zil çalıyor, öğretmen tahtaya yeni ünitenin adını yazıyor ama hemen anlatmaya başlamıyor. Önce sınıfa dönüp soruyor: “Geçen yıl kesirlerle işlem yapmayı öğrenmiştiniz, hatırlıyor musunuz?” Bu soru rastgele sorulmaz; dersin nereden başlayacağını belirler. Yani şu sorunun cevabı tam burada başlar: Maarif Modeli'nde temel kabuller, ön değerlendirme ve köprü kurma nelerdir?
Kısacası temel kabuller, konuya girmeden önce senin bildiğin varsayılan ön bilgilerdir. Ön değerlendirme, bu bilgiye gerçekten sahip olup olmadığını ölçen kısa bir yoklamadır. Köprü kurma ise bildiğin şeyi yeni konuya ve günlük hayata bağlamandır.
Bu yazıda üç adımı sade örneklerle ayıracaksın. Okul ve YKS örnekleri, ders ders bir tablo, öğretmenler için on dakikalık bir rutin, velilere üç soru ve haftalık bir kontrol listesi bulacaksın. Veliyseniz de çocuğunuzun derste neden önce kısa bir soruyla başladığını daha net anlayacaksınız. Yazının sonunda bir konuya başlarken hangi adımı atladığını fark edebileceksin.
Maarif Modeli'nde Temel Kabuller, Ön Değerlendirme ve Köprü Kurma Nelerdir?
Maarif Modeli'nde bir dersin akışına öğrenme-öğretme yaşantıları denir; yani konunun sınıfta nasıl işleneceğinin planıdır. Bu plan tek adımdan oluşmaz. Öğretmen yeni bir üniteye başlamadan önce sırayla üç şey yapar: programda senin bildiğin varsayılan ön bilgiyi temele alır, bunu kısa bir soruyla yoklar ve sonra eski bilginle yeni konu arasında bir köprü kurar.
Kısaca özetlersek: Yeni bir konu havadan gelmez; her zaman daha önce öğrendiğin bir şeyin üzerine oturur. Öğretmen bu dayanak noktasını önce belirler, sonra gerçekten yerinde olup olmadığını kontrol eder.
| Kavram | Sade anlamı | Kim yapar? |
|---|---|---|
| Temel kabuller | Senin bildiğin varsayılan ön bilgidir | Öğretim programında / ünite planında belirlenir |
| Ön değerlendirme süreci | Bu bilgiye sahip olup olmadığını yoklamaktır | Öğretmen dersin başında uygular |
| Köprü kurma | Eski bilgiyi yeni konuya bağlamaktır | Öğretmen örnek ve benzetmeyle kurar |
Bu üç adım, Maarif öğretim programlarının esnek ve güncellenebilir tasarımıyla da bağlantılıdır. Program tasarımı için Maarif öğretim programları esneklik rehberine bakabilirsin.
Öğrenciysen:
Yeni bir konuya geçerken öğretmenin sorduğu ilk soruları önemsemen gerekir; o sorular senin nereden başlayacağını gösterir.
Veliyseniz:
Konuyu bitirdiniz mi demek yerine, bu konuya geçmeden önce hangi bilgiyi hatırlattılar diye sorun.
Üç Adım Tek Bakışta
Kısa cevap: Bir konu üç adımda işlenir: önce temel kabuller belirlenir, sonra ön değerlendirmeyle yoklanır, en son köprü kurularak yeni konuya bağlanır. Unikazan bu üç adımı akılda kalsın diye Hatırla → Yokla → Bağla olarak özetler; bu bir MEB terimi değildir.
| Adım | MEB terimi | Unikazan kısayolu | Senin dilinde |
|---|---|---|---|
| 1 | Temel kabuller | Hatırla | Bu konu için önceden bilmen gereken kavram ve kuralları hatırlarsın |
| 2 | Ön değerlendirme süreci | Yokla | Bu bilgiye gerçekten sahip olup olmadığını kısa bir soruyla kontrol edersin |
| 3 | Köprü kurma | Bağla | Bildiğini yeni konuya ve günlük hayata bağlarsın |
Her adımın ayrı bir işi vardır. Biri eksik kalırsa yeni konu boşlukta kalır ve kısa sürede unutulur. Aşağıdaki bölümlerde adımları tek tek açıyoruz.
Temel Kabuller Nedir?
Kısa cevap: Temel kabuller, yeni bir üniteye veya konuya başlamadan önce senin bildiğin varsayılan kavram, ilke, genelleme veya becerilerdir. Bu bilgiler derse göre değişir; matematikte başka, Türkçede başka bir ön bilgi aranır.
Okulda nasıl görünür? Öğretmen yeni bir konuya geçmeden önce “Bunu zaten biliyorsunuz” diyerek bir kavramı hatırlatır. İşte hatırlattığı o kavram bir temel kabuldür.
Temel kabul her zaman bir bilgi parçası olmak zorunda değildir; bazen bir beceri de olabilir. Örneğin fen dersinde yeni bir konuya geçmeden önce grafik okuyabilmen beklenir. Grafiği okuyamıyorsan konunun kendisi zor olduğu için değil, o beceri eksik kaldığı için zorlanırsın.
| Ders | Örnek temel kabul |
|---|---|
| Matematik | Kesirlerle işlem yapabilme |
| Türkçe | Paragrafta ana fikri bulma becerisi |
| Fen | Bir grafiği okuyup yorumlayabilme |
| Sosyal bilimler | Bir haritada yön ve ölçek okuyabilme |
Öğrenciysen:
Yeni bir üniteye başlarken kendine tek bir soru sorman yeterli olur: Bu konu benim hangi bilgime dayanıyor?
Veliyseniz:
Yeni konuyu anladın mı yerine, bu konudan önce hangi bilgiyi zaten biliyordun diye sorun.
Ön Değerlendirme Süreci Nedir?
Kısa cevap: Ön değerlendirme, derse başlamadan önce bu ön bilgiye gerçekten sahip olup olmadığını ölçen kısa bir yoklamadır. Öğretmen çıkan sonuca göre dersi sınıfın ihtiyacına göre ayarlar. Maarif'te bu ayarlama farklılaştırılmış öğretim uygulamalarıyla desteklenir.
Okulda nasıl görünür? Dersin ilk dakikalarında sorulan tek bir soru, küçük bir kavram haritası veya el kaldırma tarzı hızlı bir yoklama ön değerlendirmedir. Yani not defterine yazılan bir sınav değil, dersin nereden başlayacağını gösteren bir kontroldür.
Ön değerlendirmenin üç amacı vardır: mevcut bilgi ve beceri düzeyini görmek, bu derste ne öğrenmen gerektiğine yani öğrenme çıktısına dair beklentiyi anlamak ve içeriği senin ihtiyacına göre özelleştirmek. MEB bu süreci birkaç adımda tanımlar; senin sırada oturduğun yerden şöyle görünür.
| Ne olur? | Sınıfta nasıl görünür? | Sen ne yaparsın? |
|---|---|---|
| Dikkatin konuya çekilir | Öğretmen kısa bir örnek, görsel veya merak uyandıran bir soruyla derse girer | Zihnini konuya çevirirsin |
| Ön bilgin yoklanır | Konuyla ilgili tek bir soru sorulur veya küçük bir örnek çözdürülür | Cevap verir, bildiğin ve bilmediğin kısmı fark edersin |
| Dersin hedefi söylenir | Bu derste neyi öğrenmen beklendiği açıkça belirtilir | Dersin sonunda neyi yapabilmen gerektiğini bilirsin |
Öğretmen bunlardan önce sınıfın oturma düzenini, gerekli kitap ve materyalleri ve sınıfın motivasyonunu da hazırlar. MEB ön değerlendirmeyi bu hazırlıklarla birlikte, dersin başındaki bütün bir hazırlık adımı olarak tanımlar.
Öğrenciysen:
Dersin başındaki kısa soruya rahatça cevap vermen yeterlidir; o soru not vermek için değil, öğretmenin dersi nereden başlatacağını görmesi için sorulur. Bilmiyorsan bilmediğini göstermen de işine yarar, çünkü eksik kısım o zaman kapanır.
Veliyseniz:
Bugün sınav mı oldu yerine, bugün derse başlamadan önce hangi soruyu sordular diye sorun.
Köprü Kurma Nedir?
Kısa cevap: Köprü kurma, zaten bildiğin bir şeyle yeni öğreneceğin şey arasında bağlantı kurmandır. Sınıfta öğrendiğini günlük hayattaki bir örneğe bağlaman da köprü kurmaktır.
Okulda nasıl görünür? Öğretmen yeni konuyu bir benzetmeyle, günlük hayattan somut bir örnekle ya da arkadaşınla yaptığın bir çalışmayla senin zaten bildiğin bir şeye bağlar. Yüzde konusunu market indirimiyle anlatması buna iyi bir örnektir.
Köprü her zaman dersin ilk dakikasında kurulmaz. Bazen ünitenin tamamı için baştan kurulur, bazen de sen soru çözerken ya da bir etkinlik yaparken ortaya çıkar. Önemli olan bağlantının bir yerde kurulmuş olmasıdır.
| Yöntem | Örnek |
|---|---|
| Benzetme | Hücreyi bir fabrikaya benzetmek |
| Somut örnek | Yüzdeyi market indirimiyle anlatmak |
| Akran iş birliği | Bildiğini arkadaşına anlatıp birlikte ilerlemek |
| Günlük yaşam bağı | Basınç konusunu bisiklet lastiğiyle ilişkilendirmek |
Öğrenciysen:
Yeni bir konuyu ezberlemeden önce onu bildiğin bir şeye benzetmeyi denemen iyi olur; benzettiğin bilgi daha uzun süre aklında kalır.
Veliyseniz:
Bu konu ne işine yarayacak diye sorduğunuzda çocuğunuz kendi köprüsünü kurmaya başlar.
Üç Kavram Nasıl Ayrılır?
Üç kavram birbirine benzer görünür ama aynı şeyi anlatmaz. Aşağıdaki tablo hangisinin ne zaman ve hangi amaçla yapıldığını netleştirir.
| Kavram | Ne zaman yapılır? | Amaç nedir? |
|---|---|---|
| Temel kabuller | Ünite planı hazırlanırken, dersten önce | Senin hangi bilgiyi bildiğini varsaymaktır |
| Ön değerlendirme süreci | Dersin başında, konuya girmeden önce | Bu varsayımın doğru olup olmadığını test etmektir |
| Köprü kurma | Ön değerlendirmeden sonra, konu anlatılırken | Eski bilgiyi yeni konuya taşımaktır |
Kısaca söylersek: temel kabul programda senin bildiğin varsayılan ön bilgidir; ön değerlendirme bu varsayımı sınayan kısa bir kontroldür; köprü kurma ise çıkan sonuca göre eski ve yeni bilgiyi birleştiren adımdır. Üçü aynı anda değil, bu sırayla işler.
Öğrenciysen:
Üç adımı karıştırmamak için sırayı hatırlaman yeterli olur: önce hatırlarsın, sonra yoklanırsın, en son bağlarsın.
Veliyseniz:
Çocuğunuzun nerede zorlandığını anlamak için ayırt edin: bilgiyi mi bilmiyor, yoksa bildiğini yeni konuyla mı birleştiremiyor?
Ön Değerlendirme ile Öğrenme Kanıtı Aynı mı?
Kısa cevap: Hayır. Ön değerlendirme derse başlamadan önce hazır olup olmadığına bakar. Öğrenme kanıtı ise öğrendiğini gösteren somut çalışmadır: yazılı, performans görevi, portfolyo gibi.
Bu ikisi sık karıştırılır. Ön değerlendirme, ön bilgin yerinde mi diye bakmak için yapılır; not vermek ya da konuyu bitirmek için değildir. Öğrenme kanıtları ise dersin içinde ve sonunda toplanır; bilgide, beceride ve tutumda ne kadar ilerlediğini gösterir.
| Konu | Ön değerlendirme | Öğrenme kanıtı |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Konuya girmeden önce | Öğrenme sürecinde ve sonunda |
| Ne sorar? | Hazır mısın, ne biliyorsun? | Öğrenmen gerekeni öğrendin mi? |
| Örnek araç | Kısa yoklama, tek bir kavram sorusu | Performans görevi, portfolyo, yazılı, gözlem |
| Asıl amaç | Dersi ve desteği ayarlamaktır | Gelişimi izlemek ve geri bildirim vermektir |
MEB ön değerlendirmeyi dersin başındaki hazırlık adımı olarak ele alır; öğrenme kanıtlarını ise ölçme ve değerlendirme başlığı altında inceler. Resmi özet için Maarif öğrenme kanıtları (ölçme ve değerlendirme) sayfasına bakabilirsin. Uygulama örnekleri için süreç odaklı değerlendirme rehberine de göz atabilirsin.
Öğrenciysen:
Ders başındaki kısa soruyu sınav gibi görmemelisin; o soru seni derse hazırlamak içindir. Yazılı, performans görevi veya portfolyo ise öğrenme kanıtıdır ve gelişimini gösterir.
Veliyseniz:
Bugün sınav mı oldu diye sormadan önce ayırt edin: bu bir derse hazırlık mıydı, yoksa öğrenmeyi gösteren bir çalışma mıydı?
Hatırla → Yokla → Bağla Akışı
MEB üç adımı ayrıntılı biçimde tanımlar. Pratikte ise bu hafta üç kısa adım yeterlidir: hatırlamak, yoklamak ve bağlamak.
Bu üçlü özet Unikazan'a aittir; MEB'in resmi formülü değildir. Hatırlamak neye ihtiyacın olduğunu görmeni, yoklamak o bilgiyi gerçekten bilip bilmediğini anlamanı, bağlamak ise yeni konuyla arasında köprü kurmanı sağlar.
Bu hafta tek bir tur yeterli olur:
- Hatırla: Yeni konu için hangi bilgiye ihtiyacın olduğunu bir cümleyle yazarsın.
- Yokla: Bu bilgiye sahip olup olmadığını tek bir soruyla test edersin.
- Bağla: Bildiğini bir benzetme veya günlük hayat örneğiyle yeni konuya bağlarsın.
Okul ve YKS Örnekleri
Her adım için bir okul ve bir sınav örneği aşağıdadır. Bu hafta tablodan tek bir satır seçip denemen yeterli olur.
| Adım | Okulda | YKS / denemede |
|---|---|---|
| Hatırla | Yeni üniteden önce hangi kavrama ihtiyacın olduğunu fark etmek | Yeni bir konuya geçmeden önce hangi formülü hatırlaman gerektiğini yazmak |
| Yokla | Öğretmenin sorduğu kısa soruyu cevaplamak | Konuya başlamadan bir örnek soru çözüp eksiğini görmek |
| Bağla | Yeni konuyu bildiğin bir örneğe benzetmek | Yeni öğrendiğini farklı bir soru tipinde denemek |
Ders Ders Örnekleri
Aynı üç adım her derste biraz farklı görünür. Aşağıdaki tablo, bu hafta hangi derste hangi adımı deneyeceğini seçmene yardımcı olur.
| Ders | Hatırla | Yokla | Bağla |
|---|---|---|---|
| Türkçe | Ana fikir bulma becerini hatırlarsın | Kısa bir paragrafta ana fikri bulup bulamadığını test edersin | Yeni metni günlük hayattan bir olaya benzetirsin |
| Fen | Önceki üniteden bir kavramı hatırlarsın | Kısa bir soruyla o kavramı bilip bilmediğini yoklarsın | Yeni deneyi evde gördüğün bir örneğe bağlarsın |
| Matematik | Gereken işlem becerini hatırlarsın | Bir örnek soruda işlemi doğru yapıp yapmadığını görürsün | Yeni konuyu daha önce öğrendiğin konuyla ilişkilendirirsin |
Öğrenciysen:
Bu hafta tablodan tek bir ders ve tek bir sütun seçmen yeterli olur; hepsini birden denemene gerek yoktur.
Veliyseniz:
Bugün hangi dersi çalıştın yerine, bu dersteki yeni konuyu neye benzettiler diye sorun.
Öğretmen İçin On Dakikalık Rutin
Ön değerlendirme uzun bir sınav olmak zorunda değildir. Dersin ilk on dakikasında üç adımı da uygulamak mümkündür.
- İlk iki dakika — Hatırla. Önceki konudan bir kavramı hatırlatan kısa bir soru sorulur.
- Sonraki üç dakika — Yokla. Hızlı bir sınıf yoklaması, parmak kaldırma veya tek soruluk bir kontrol yapılır.
- Sonraki iki dakika — Sonucu oku. Sınıfın büyük kısmında eksik varsa konuya kısa bir tekrarla girilir; bilen bir sınıfla doğrudan devam edilir.
- Son üç dakika — Bağla. Yeni konu bir benzetme, somut örnek veya günlük hayat bağıyla tanıtılır.
Öğretmenler için not:
Bu rutini her derste tekrarlamak gerekmez; yeni bir üniteye ya da zor bir konuya geçerken kullanmak yeterlidir.
Öğrenciye Nasıl Kazandırılır?
Bu üç adım uzun bir açıklamayla değil, küçük bir alışkanlıkla yerleşir. Aynı hafta içinde tek bir konuda üçünü birlikte denersen farkı daha net görürsün.
- Hatırla. Yeni konudan önce hangi bilgiye ihtiyacın olduğunu bir cümleyle yazarsın.
- Kendini yokla. O bilgiyi gerçekten bildiğinden emin olmak için bir soru çözersin.
- Eksik varsa tamamla. Beş–on dakikalık kısa bir tekrarla eksik kalan kısmı kapatırsın.
- Köprünü kur. Yeni konuyu bildiğin bir şeye benzetirsin.
- Gerçek bir soruda dene. Kurduğun köprüyü bir soruda veya ödevde kullanırsın.
Hangi konuda ön bilginin eksik kaldığını tek başına fark etmekte zorlanıyorsan ücretsiz Maarif simülasyonlarını deneyebilir veya Maarif öz düzenleme becerisi rehberine bakabilirsin.
Veli İçin Evde Destek
Evde destek yalnızca ödev kontrolüyle olmaz. Çocuğunuza hangi adımda takıldığını sorarsanız nereden yardım edeceğinizi çok daha net görürsünüz.
Bu hafta sorabileceğiniz üç soru:
- Bu konuya başlamadan önce hangi bilgiyi hatırlattılar?
- O bilgiyi gerçekten bildiğini nasıl anladın?
- Yeni konuyu neye benzettin?
İyi destek örneği:
Anlamadın mı yerine, hangi adımda takıldın; hatırlamada mı, yoklamada mı, bağlamada mı diye sorun.
YKS ile Bağlantısı
YKS'de temel kabul, ön değerlendirme veya köprü kurma adında ayrı bir soru tipi yoktur. Buna rağmen eksik kalan bir ön bilgi yeni konuyu öğrenmeni zorlaştırır ve denemede net kaybettirir.
| YKS durumu | Hangi adıma yakındır? |
|---|---|
| Yeni konuyu anlamakta zorlanmak | Eksik temel kabul |
| Konuyu bildiğini sanıp soruda yanlış yapmak | Yapılmamış ön değerlendirme |
| Bilgiyi ezberden hatırlamak ama farklı soruda kullanamamak | Kurulmamış köprü |
Çalışma rutini için etkili ders çalışma teknikleri rehberine bakabilirsin.
Kontrol Listesi
Yaptığın maddenin yanına bir işaret koyarsın. Sekiz işaret koyduysan üç adımı da uygulamışsın demektir. Beşten az işaret koyduysan gelecek hafta hepsini birden denemek yerine tek bir adıma odaklanman daha iyi sonuç verir.
Üç adımı anlamak:
- Temel kabul, ön değerlendirme ve köprü kurma arasındaki farkı ayırt ettim.
- Bir konudan bir temel kabul örneği yazdım.
- Bir ön değerlendirme örneği yazdım.
- Bir köprü kurma örneği yazdım.
Bu hafta yaptıklarım:
- Yeni bir konu için hangi bilgiye ihtiyacım olduğunu hatırladım.
- Kendimi kısa bir soruyla yokladım.
- Eksik çıkan noktayı tamamladım.
- Yeni konuyu bir benzetmeyle bağladım.
Yanlış Bilinenler
- Ön değerlendirme bir sınavdır. Hayır. Not vermek için değil, sınıfın konuya nereden başlayacağını görmek için yapılır.
- Ön değerlendirme ile öğrenme kanıtı aynıdır. Hayır. Ön değerlendirme derse hazır olup olmadığına bakar; öğrenme kanıtı ise öğrendiğini gösteren somut çalışmadır.
- Temel kabul her öğrenci için aynıdır. Tam olarak değil. Program sınıfın geneli için bir ön bilgi varsayar; ön değerlendirme bu varsayımı senin için ayrıca test eder.
- Köprü kurma yalnızca dersin başında olur. Hayır. Ünitenin tamamı için baştan kurulabileceği gibi, etkinlikler ve soru çözümleri sırasında da kurulabilir.
- Hatırla–Yokla–Bağla resmi MEB terimidir. Hayır. Bu, Unikazan'ın üç adımı akılda tutmak için kullandığı bir kısayoldur.
- Ön değerlendirme sonucu kötüyse konu atlanır. Hayır. Sonuç yalnızca dersin nasıl ayarlanacağını belirler; konu atlanmaz.
- YKS'de bu üç adımın yeri yoktur. Ayrı bir soru tipi yoktur; buna rağmen eksik ön bilgi ve kurulmamış köprü net kaybına yol açar.
Mini Senaryo
Kerem on birinci sınıf öğrencisidir. Öğretmeni yeni bir fonksiyon konusuna geçmeden önce sınıfa kısa bir soru sorar: “Bir işlemi ters çevirmek ne demektir?”
Kerem soruyu geçen yıldan hatırlar gibi olur ama tam bir cevap veremez. Öğretmen sınıfın genelinde aynı boşluğu görür ve konuya girmeden önce beş dakikalık kısa bir tekrar yapar.
Ardından ters fonksiyonu bir kilit ve anahtar benzetmesiyle anlatır: anahtar kilidi açar, ters çevirdiğinde kapatır. Kerem bu benzetmeyi aklında tutar ve bir hafta sonra çözdüğü bir soruda aynı mantığı kendisi kurar. Yani konuyu ilk duyduğunda değil, eksik bilgisini tamamlayıp köprüyü kurduğunda gerçekten öğrenmiş olur.
İlgili Rehberler
- Maarif bütüncül eğitim yaklaşımı rehberi
- Maarif eğilimler benlik sosyal entelektüel rehberi
- Maarif beceriler çerçevesi 5 beceri grubu rehberi
- Maarif öğretim programları esneklik rehberi
- Maarif farklılaştırılmış öğretim içerik süreç ürün rehberi
- Maarif öğretmen yansıtmaları rehberi
- Maarif süreç odaklı değerlendirme rehberi
- Maarif öz düzenleme becerisi rehberi
- Etkili ders çalışma teknikleri rehberi
Unikazan Yaklaşımı
Unikazan'da temel kabul, ön değerlendirme ve köprü kurmayı yalnızca tanım olarak bırakmayız. Haftada bir konuda Hatırla–Yokla–Bağla akışını uygulamanı, eksik çıkan noktayı kısa bir tekrarla kapatmanı ve kurduğun köprüyü gerçek bir soruda denemeni birlikte takip ederiz.
Unikazan koçlarımızı tanıyabilirsin, YKS başarı hikâyelerimizi inceleyebilirsin veya ücretsiz Maarif simülasyonlarını kullanabilirsin.
Eksik kalan ön bilgini fark edip yeni konuya sağlam bir köprüyle bağlanmak istiyorsan YKS koçluk paketlerimizi inceleyebilirsin.
Bu yazıdan çıkarılacak üç ana ders
- Temel kabul programda senin bildiğin varsayılan ön bilgidir; ön değerlendirme bu varsayımı sınar; köprü kurma ise eski ve yeni bilgiyi birleştirir. Üçü aynı anlama gelmez.
- Hatırla–Yokla–Bağla, Unikazan'ın kullandığı bir kısayoldur; bu hafta tek bir konuda üç adımı birlikte denemen yeterli olur.
- YKS'de ayrı bir soru tipi yoktur; eksik ön bilgi ve kurulmamış köprü net kaybına yol açar.
Sonuç
Maarif Modeli'nde temel kabuller, ön değerlendirme ve köprü kurma üç ayrı adımdır. Bunlar sırasıyla yeni konunun nereden başladığını, bu başlangıcın gerçekten sağlam olup olmadığını ve eski bilginin yeni konuya nasıl taşındığını gösterir. Adımlar sırayla işler ve birbirinin yerini tutmaz.
Özetle: Önce hangi bilgiye ihtiyacın olduğunu hatırlarsın, sonra o bilgiye sahip olup olmadığını yoklarsın, en son bildiğini yeni konuya köprü kurarak bağlarsın. Bu hafta tek bir konuda bu üç adımı birlikte denemen yeterli olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Maarif Modeli'nde temel kabuller, ön değerlendirme ve köprü kurma nedir?
Temel kabuller, bir konuya başlamadan önce senin bildiğin varsayılan ön bilgilerdir. Ön değerlendirme, bu bilgilere gerçekten sahip olup olmadığını ölçen kısa bir yoklamadır. Köprü kurma ise bildiğin şeyi yeni konuya ve günlük hayata bağlamandır.
Bu üç kavram birbirinden nasıl ayrılır?
Temel kabul, programda senin bildiğin varsayılan ön bilgidir. Ön değerlendirme bu varsayımı kısa bir soruyla test eder. Köprü kurma ise çıkan sonuca göre eski bilgiyle yeni konuyu birleştirir. Üçü aynı anda değil, sırayla işler.
Ön değerlendirme ile öğrenme kanıtı aynı mıdır?
Hayır. Ön değerlendirme, derse başlamadan önce bu konuya hazır olup olmadığına bakar. Öğrenme kanıtı ise dersin içinde ve sonunda öğrenmen gerekeni gerçekten öğrenip öğrenmediğinin somut cevabıdır; yazılı, performans görevi veya portfolyo gibi çalışmalarla toplanır.
Hatırla–Yokla–Bağla resmi MEB formülü müdür?
Hayır. Bu, Unikazan'ın temel kabul, ön değerlendirme ve köprü kurma adımlarını hatırlatmak için kullandığı pedagojik bir kısayoldur. MEB'in resmi terimleri temel kabuller, ön değerlendirme süreci ve köprü kurmadır.
YKS’de temel kabul ve köprü kurma neden önemlidir?
Eksik kalan bir ön bilgi, yeni konuyu öğrenmeni zorlaştırır ve denemede net kaybettirir. Köprü kurmak ise bilgiyi ezberden çıkarır; böylece daha önce görmediğin bir soru tipinde de kullanabilirsin.
Öğretmenler ön değerlendirmeyi derste nasıl kısa sürede uygular?
Dersin ilk dakikalarında tek bir soru, küçük bir kavram haritası veya hızlı bir sınıf yoklaması yeterlidir. Amaç uzun bir sınav yapmak değil; sınıfın konuya nereden başlayacağını hızlıca görmektir.
