Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) Becerisi Nedir? Sınıfta Nasıl Kazandırılır?
Son güncelleme: 29 Temmuz 2026· 10 dk okuma
Kısa cevap: Kendini düzenleme (öz düzenleme), kişisel hedeflere ulaşmak için duygu, davranış ve düşünme yollarını izleyip değerlendirmek ve kontrol etmektir. MEB bunu sosyal-duygusal öğrenmede SDB1.2 koduyla tanımlar.
- Ne ister? Bu hafta tek bir küçük hedefi gerçek bir derste veya ödevde tutmanı ister.
- Ne değildir? Motivasyon videosu izlemek veya kendine sert çıkışmak değildir.
- Nasıl hatırlarsın? Hedef Koy–Yönet–Ölç ile ilerlersin: önce bir cümle yazarsın, sonra dikkatini tutarsın ve pazar günü ölçersin.
Ödevi başlatmak gecikiyor, telefona bakınca çalışma dağılıyor, kötü denemeden sonra her şeyi bırakıyorsun. Bu noktada çoğu öğrenci ve veli aynı soruyu sorar: Kendini düzenleme (öz düzenleme) becerisi nedir? Sınıfta nasıl kazandırılır?
Bu yazıda cevabı sade dille bulacaksın. Hem öğrenci hem veli hem de sınıf için net örnekler var. Amacın teoriyi ezberlemek değil; ertelemeyi azaltıp bu hafta tek bir küçük hedefi tutmaktır.
Öğrenciysen beş süreci birden bitirmeye çalışma. Veliyseniz yalnızca “daha disiplinli ol” demeniz de yeterli değildir. Sınıfta da her gün tek bir ölçülebilir hedef yeterlidir.
Aşağıda SDB1.2’nin ne olduğunu, Hedef Koy–Yönet–Ölç yolunu ve sınıfta nasıl kazandırılacağını bulacaksın. Örnekler, stratejiler, fark tabloları, YKS ilişkisi ve kontrol listesi de yer alır. Okumayı bitirdiğinde aynı gün küçük bir uygulama adımı seçebilirsin: hedefini yazıp dikkatini tutabilir, hafta sonunda da ölçebilirsin.
Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) Becerisi Ne Demek?
Kısa cevap şöyle: hedef koyarsın, duygu ve dikkati yönetirsin, hafta sonunda da ölçersin. Yalnızca “sıkıldım” demek yetmez; o duyguyla birlikte küçük bir adım da seçersin.
Tek cümle özeti: Hedefini yazarsın, dikkatini dağıtanı azaltırsın ve pazar günü hedefini kontrol edersin.
Bu beceri, Maarif’te sosyal-duygusal öğrenmenin benlik grubundadır. Genel çerçeve için Maarif sosyal-duygusal öğrenme becerileri rehberine bakabilirsin. İradeli taraf için iradeli öğrenci profili rehberine da geçebilirsin.
Öğrenciysen:
Bu hafta deftere “daha disiplinli olacağım” yazma. Bunun yerine şunu yaz: “Telefonu masadan kaldırıp yirmi dakika çalışacağım.”
Veliyseniz:
“Neden çalışmıyorsun?” diye sormak yerine “Bugün hedefin neydi ve ne kadarını yaptın?” diye sorun.
SDB1.2 Nedir?
SDB1.2, kendini düzenleme (öz düzenleme) becerisinin MEB’deki kısa kodudur. Benlik becerileri grubunun ikinci becerisidir.
MEB tanımına göre öz düzenleme, kişisel hedeflere ulaşmak için duygu, davranış ve bilişsel stratejileri izleyip değerlendirmek ve pekiştirerek kontrol etmektir. Öğrenci dilinde bu şöyle görünür: ne istediğini yazarsın, planını uygularsın, dikkatini tutarsın ve gerekirse düzeltirsin.
Ayrı bir ders veya YKS testi değildir. Ders içinde, ödevde ve deneme sonrası toparlanmada görünür.
Kısaca hatırlamak gerekirse:
SDB1.2, kendini düzenleme (öz düzenleme) demektir. Bu hafta yalnızca tek bir küçük hedef yeterlidir.
Hedef Koy → Yönet → Ölç Akışı
MEB öz düzenlemeyi beş adımla açıklar. Ama bu hafta hepsini birden bitirmeye çalışma. Unikazan’da hatırlatma yolu üç kelimedir: hedef koy, yönet, ölç. Bu üç adım pedagojik bir özettir; MEB’in resmî formülü değildir.
Önce hedefini bir cümleyle yazarsın. Sonra dikkatini ve duygunu yönetirsin. Pazar günü de hedefini tutturup tutturamadığına bakarsın.
Bu hafta tek bir tur yeterlidir:
- Hedef Koy: Bir cümlelik hedef yaz.
- Yönet: Aynı hedefi en az üç durumda dene ve dikkat dağıtanı azalt.
- Ölç: Pazar günü hedefini tutturup tutturamadığını işaretle.
MEB’de Öz Düzenlemenin Yeri
Maarif, öz düzenlemeyi ayrı bir duygu dersi gibi görmez. Matematik, Türkçe veya grup ödevinin içinde, diğer becerilerle birlikte işlenir.
Amaç yalnızca konuyu bilmek değildir. Öğrenci hedefini yazabilsin, dikkatini tutabilsin ve hafta sonunda sürecini değerlendirebilsin diye bu beceri de desteklenir.
Resmî tanım ve süreç bileşenleri için MEB sayfasına bakabilirsin.
Kaynak: Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri.
Öz Düzenlemenin Beş Süreç Bileşeni
MEB öz düzenlemeyi beş süreç bileşeniyle açıklar. Listeyi ezberlemek zorunda değilsin; okul dilinde şöyle görünür.
| Süreç | Ne demek? | Okulda nasıl görünür? |
|---|---|---|
| Hedef belirlemek | İhtiyaçlarını fark edip küçük bir hedef yazarsın. | “Bu dersin hedefi yirmi dakikadır” diye yazmak |
| Motivasyonu ayarlamak | Başlamak için içsel gücü ve dikkat dağıtanı ayırırsın. | Telefonu masadan kaldırmak |
| Duygu, düşünce ve davranışı izleyip yönetmek | Hedefe giderken ertelemeyi azaltıp adımı uygularsın. | Sıkılınca kalkmak yerine üç soru daha çözmek |
| Kendini değerlendirmek | Davranışının sonucunu görüp gerekirse yolu değiştirirsin. | “Bugün hedefim tuttu mu?” diye işaretlemek |
| Öğrenme durumunu geliştirmek | Tutmayan yöntemi bırakıp yenisini denersin. | Gece çalışmak işe yaramadıysa sabah çalışma bandına geçmek |
Sınıfta en kolay giriş çoğu zaman ilk üç süreçtir: hedef yazmak, dikkat dağıtanı azaltmak ve küçük adımı uygulamaktır.
Öz Düzenleme Becerisi Örnekleri
Öz düzenleme becerisi örnekleri, uzun bir teori listesi değildir. Aşağıdaki tabloda ders, ödev, deneme ve evde nasıl göründüğünü bulursun.
| Durum | Öz düzenleme örneği | Ne değişir? |
|---|---|---|
| Ders | Ders başında bir cümle hedef yazıp ilk yirmi dakikayı sessiz tutmak | Çalışmaya dikkat dağılmadan başlarsın |
| Ödev | Telefonu masadan kaldırıp yalnızca üç soruyu bitirmek | Ertelemeyi kısaltırsın |
| Deneme | Kötü netten sonra panikle geceyi uzatmak yerine yirmi dakika yanlış analizi yapmak | Toparlanmanı daha net ölçersin |
| Ev | Plan bozulunca yedek görevi yazıp aynı gün uygulamak | Planı bırakmak yerine esnek bir yedek seçersin |
| Grup ödevi | Kendi payını süreyle yazıp o çalışma bandını tutmak | Grupta kendi payını zamanında getirirsin |
Öğrenciysen:
Tablodan bu hafta yalnızca bir satır seç. Beş durumu birden bitirmeye çalışma.
Veliyseniz:
Çocuğunuzla birlikte tablodan bir satır seçin ve “Bu hafta bunu deneyeceğiz” deyin.
Öz Düzenleme Stratejileri Nelerdir?
Öz düzenleme stratejileri, hedefe giderken sana yardım eden küçük araçlardır. Hepsi birden gerekmez; bu hafta birini seçmen yeterlidir.
- Bir cümlelik hedef yaz. “Daha disiplinli olacağım” yerine “Telefonu kaldırıp yirmi dakika çalışacağım” yaz.
- Dikkat dağıtanı uzaklaştır. Telefonu, yan sekmeyi veya gereksiz sohbeti çalışma alanından çıkar.
- Kısa çalışma bandı kur. On beş–yirmi dakikalık sessiz bir bant, üç saatlik hayali plandan daha işe yarar.
- Sıkılınca üç soru daha çöz. Masadan kalkmak yerine küçük bir devam adımı seç.
- Yedek görev yaz. Plan bozulursa aynı gün bitecek küçük bir yedek görev hazırla.
- Kısa not tut. Neyin dağıttığını veya hangi adımı seçtiğini bir cümleyle yaz.
- Pazar günü ölç. Hedefin tuttuysa gelecek hafta hedefini biraz büyüt; tutmadıysa hedefini küçült.
Bu hafta tek strateji:
Yalnızca kısa bir çalışma bandı kurmak veya yalnızca telefonu masadan kaldırmak yeterlidir. Önemli olan strateji biriktirmek değil; seçtiğin bir stratejiyi tutmaktır.
Öz Farkındalık ile Öz Düzenleme Farkı
Öz farkındalık (kendini tanıma), duygu, düşünce ve davranışın sana nasıl yansıdığını fark etmektir. Öz düzenleme ise o farkındalığı hedefe bağlayıp duygu, düşünce ve davranışı izleyip yönetmektir.
| Konu | Öz farkındalık | Öz düzenleme |
|---|---|---|
| Soru | Ne hissediyorum? | Şimdi ne yapacağım? |
| Örnek | “Kırıldım” diye adlandırmak | Yirmi dakika yanlış analizi yapmak |
| MEB kodu | SDB1.1 | SDB1.2 |
Bu iki beceri birlikte güçlenir. Önce duyguyu adlandırırsın, sonra küçük bir adım seçersin.
Öz Yansıtma ile Öz Düzenleme Farkı
Öz düzenleme, hedefe giderken süreci izleyip yönetmektir. Öz yansıtma (kendine uyarlama) ise değerlendirme yapıp duygu, düşünce veya davranışı dönüştürmektir. Öz düzenlemede de kendini değerlendirme vardır; ama öz yansıtmanın asıl işi bu değerlendirmeyi dönüşüme bağlamaktır.
| Konu | Öz düzenleme | Öz yansıtma |
|---|---|---|
| Zaman | Hedefe giderken | Hafta sonunda bakınca |
| Örnek | Ertelemeyi kesip üç soru çözmek | “Bu yöntem tutmadı; yarın sabah deneyeceğim” demek |
| MEB kodu | SDB1.2 | SDB1.3 |
Sınıfta önce öz düzenlemeyi küçük bir hedefle uygularsın. Hafta sonunda yaptığın kısa değerlendirme ise öz yansıtmayı destekler.
Sınıfta Öz Düzenleme Nasıl Kazandırılır?
Sınıfta öz düzenleme uzun nasihatle değil, küçük bir rutinle kazandırılır. Her derste tek bir ölçülebilir hedef yeterlidir.
- Ders başında bir cümle hedef yazdır. Örnek: Bu derste yirmi dakika dikkatimi tutacağım.
- Dikkat dağıtanı görünür kıl. Telefonu, yan sohbeti veya gereksiz sekmeyi öğrencilerle birlikte listele.
- Kısa uygulama aralığı ver. On beş–yirmi dakikalık sessiz bir çalışma bandı yeterlidir.
- Ders sonunda iki satır not aldır. Öğrenci şu iki soruyu yanıtlasın: Hedefim tuttu mu? Neyi dağıttı?
- Haftada bir kez ölç. Aynı hedefi üç derste deneyip pazar günü sonuçları işaretlet.
Sınıf örneği:
Matematik dersinde öğretmen tahtaya yazar: “Bugünün hedefi, ilk on dakikada telefonu masadan kaldırmaktır.” Ders sonunda öğrenciler hedef tuttu veya tutmadı diye işaretler.
Öğrenciysen:
Aynı cümleyi defterine de yaz. Öğretmen söylemese bile kendi kısa çalışma bandını kurabilirsin.
Haftalık planı tek başına kurmakta zorlanıyorsan ücretsiz Maarif simülasyonlarını deneyebilir veya Maarif beceri temelli ders çalışma rehberine bakabilirsin.
Öğrenci İçin Bu Hafta Uygulama
Bu hafta beş süreci birden bitirmeye çalışma. Tek bir hedef seç, en az üç durumda uygula ve pazar günü ölç.
- Tek bir öz düzenleme hedefi yaz. Telefonu masadan kaldırıp yirmi dakika çalışacağım yeterlidir.
- Hedef koy veya yönet adımını seç. Ya hedefini netleştir ya da dikkatini dağılmadan tutmaya odaklan.
- Üç durumda uygula. Ders, ödev veya deneme sonrası olabilir.
- Kısa izleme notu tut. Neyin dağıttığını bir cümleyle yaz.
- Pazar günü ölç. Hedefini tutturamadıysan gelecek hafta hedefini küçült.
Öğrenciysen:
Hedefin bir günde bitmeyecek kadar büyükse hedefini hemen küçült. Yirmi dakikalık bir çalışma bandını tutmak, üç saati tutmaya çalışmaktan daha iyi bir başlangıçtır.
Veli İçin Evde Destek
Evde öz düzenleme baskı kurmakla değil, soruyu değiştirmekle büyür. Yalnızca sonuca bakmak yerine sürecin nasıl ilerlediğini sorun.
Veliyseniz:
“Kaç soru çözdün?” yerine “Bugün hedefin neydi ve ne kadarını yaptın?” diye sorun.
İyi destek örneği:
Hedef tutmadıysa “Neden başarısız oldun?” demek yerine “Neyi değiştireceksin?” diye sorun.
Motivasyon tarafı için YKS motivasyon düşüklüğü rehberine ve disiplin tarafı için YKS disiplin ve zaman yönetimi rehberine bakabilirsiniz.
YKS ile Öz Düzenleme İlişkisi
YKS’de ayrı bir öz düzenleme testi yoktur. Ama sınav süreci bu beceriyi sürekli karşına çıkarır.
Ertelemek, plan bozulunca bırakmak veya kötü denemeden sonra gece boyunca rastgele soru çözmek netleri dolaylı olarak etkiler.
| YKS durumu | Öz düzenleme nasıl görünür? |
|---|---|
| Çalışmaya başlayamama | Bir cümlelik hedef yazıp yirmi dakikalık çalışma bandı kurmak |
| Telefonla bölünme | Dikkat dağıtanı listeden çıkarmak |
| Kötü deneme sonrası panik | Küçük bir toparlanma adımı seçmek |
| Plan bozulunca bırakma | Yedek görev yazıp aynı gün uygulamak |
Sınıfa Göre Haftalık Plan
Sınıfın değişse de mantık aynı kalır. Tek bir hedef seçersin, hedefi küçük tutarsın ve pazar günü ölçersin.
| Sınıf | Bu haftanın odağı | Ölçülebilir hedef |
|---|---|---|
| 9–10 | Hedef belirlemek | Üç derste bir cümlelik hedef yazmak |
| 11 | Dikkat yönetimi | Üç çalışmada telefonu masadan kaldırmak |
| 12. sınıf veya mezun | Süreç değerlendirme | Plan bozulunca yedek görev yazıp kısa ölçüm yapmak |
Not:
Aynı anda beş süreci birden hedeflemeye çalışma. Bu hafta için tek bir öz düzenleme hedefi yeterlidir.
Kendini Düzenleme Kontrol Listesi
Bu haftayı ölçmek için kontrol listesini kullanabilirsin. Her maddeyi yaptıysan işaret koy.
On işaret koyduysan iyi bir hafta geçirmişsin demektir. Altıdan az işaret varsa, gelecek hafta yalnızca tek bir hedefe ve tek bir stratejiye odaklanmalısın.
Yanlış Bilinenler
- Öz düzenleme yalnızca irade gücüdür. Bu yeterli değildir; hedef yazmak, dikkat dağıtanı azaltmak ve ölçmek de gerekir.
- Motivasyon videosu izlemek yeterlidir. Bu yeterli değildir. Küçük hedef ve uygulama olmadan kalıcı olmaz.
- Öz farkındalık ile öz düzenleme aynıdır. Aynı değildir. Biri fark etmektir, diğeri yönetmektir.
- SDB1.2 ayrı bir YKS testidir. Ayrı bir sınav veya ders adı değildir.
- Beş süreci aynı anda bitirmek gerekir. Buna gerek yoktur; bu hafta tek bir küçük hedef yeterlidir.
- Sınıfta uzun konuşmak kazandırır. Öyle değildir; kısa hedef, kısa uygulama ve kısa ölçüm daha işe yarar.
Mini Senaryo
Mert on birinci sınıf öğrencisidir. Her akşam “üç saat çalışacağım” diye yazar; ama telefona bakınca ilk yarım saatte dağılır. Öğretmen “öz düzenleme çalış” der; Mert bunu kendine kızmak sanır.
İki hafta motivasyon videoları izler. Plan yine bozulur; suçluluk artar, çalışma süresi artmaz.
Sonra Mert sade bir plan kurar. Her gün yalnızca yirmi dakikalık tek bir hedef yazar, telefonu masadan kaldırır ve üç günde ne olduğunu not eder. Bir ay sonra her gün aynı coşkuyu hissetmez; ama çalışmaya başlama süresi kısalır ve yirmi dakikalık çalışma bandını tutmaya başlar.
İlgili Rehberler
- Maarif sosyal-duygusal öğrenme becerileri rehberine
- Maarif öğretmen yansıtmaları rehberine
- İradeli öğrenci profili rehberine
- Maarif beceriler çerçevesi 5 beceri grubu rehberine
- Maarif beceri temelli ders çalışma rehberine
- YKS motivasyon düşüklüğü rehberine
- YKS disiplin ve zaman yönetimi rehberine
- Etkili ders çalışma teknikleri rehberine
- Maarif Modeli köklerden geleceğe vizyon rehberine
Unikazan Yaklaşımı
Unikazan’da öz düzenlemeyi motivasyon konuşması olarak bırakmayız. Haftalık tek hedefi, Hedef Koy–Yönet–Ölç akışını ve kısa kontrol notunu birlikte takip ederiz.
Unikazan koçlarımızı tanıyabilirsin, YKS başarı hikâyelerimizi inceleyebilirsin veya ücretsiz Maarif simülasyonlarını kullanabilirsin.
Öz düzenlemeyi okul ve YKS dengesinde kurmak istiyorsan YKS koçluk paketlerimizi inceleyebilirsin.
Bu yazıdan çıkarılacak 3 ana ders
- Öz düzenleme, kişisel hedefe ulaşmak için duygu, davranış ve düşünme yollarını izleyip yönetmektir; MEB kodu SDB1.2’dir.
- Sınıfta uzun nasihat işe yaramaz; tek cümlelik hedef ve kısa ölçüm daha işe yarar.
- Hedef Koy–Yönet–Ölç ile bu hafta küçük bir hedef seçer, uygular ve pazar günü ölçersin.
Sonuç
Kendini düzenleme (öz düzenleme), kişisel hedeflere ulaşmak için duygu, davranış ve düşünme yollarını izleyip yönetmektir. Maarif bunu SDB1.2 olarak tanımlar; sınıfta küçük hedef ve kısa ölçümle kazandırılır.
Özetle: Öz düzenleme motivasyon videosu izlemek değildir. Bu hafta tek bir hedef koy, onu yönet ve pazar günü kontrol et.
Sıkça Sorulan Sorular
Kendini düzenleme (öz düzenleme) becerisi nedir?
Kişisel hedeflere ulaşmak için duygu, davranış ve düşünme yollarını izleyip değerlendirmek ve kontrol etmektir. MEB bunu sosyal-duygusal öğrenmede SDB1.2 koduyla tanımlar.
Öz düzenleme becerisi sınıfta nasıl kazandırılır?
Her derste tek bir cümlelik hedef yazmak, kısa bir çalışma bandı vermek ve ders sonunda iki satır not almakla kazandırılır. Uzun nasihat gerekmez.
SDB1.2 nedir?
SDB1.2, Maarif Modeli'nde kendini düzenleme (öz düzenleme) becerisinin MEB kodudur. Ayrı bir ders veya YKS testi değildir.
Öz farkındalık ile öz düzenleme aynı mıdır?
Aynı değildir. Öz farkındalık (SDB1.1) duygu, düşünce ve davranışı fark etmektir. Öz düzenleme (SDB1.2) ise hedefe göre bunları izleyip yönetmektir.
Öz yansıtma ile öz düzenleme farkı nedir?
Öz düzenleme hedefe giderken süreci izleyip yönetmektir. Öz yansıtma (SDB1.3) ise değerlendirme yapıp duygu, düşünce veya davranışı dönüştürmektir.
YKS ile öz düzenleme nasıl bağlanır?
Ayrı bir öz düzenleme testi yoktur. Ama ertelemeyi azaltmak, kötü denemeden sonra küçük bir adım seçmek ve plan bozulunca bırakmamak YKS sürecinde bu beceridir.
