Maarif Modeli'nde Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri Nelerdir?
Son güncelleme: 29 Temmuz 2026· 12 dk okuma
Kısa cevap: Maarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri, kendinle ve çevrenle olumlu ilişki kurmanı, duygularını yönetmeni, sosyal farkındalık geliştirmeni, empati kurmanı ve sorumlu karar vermeni isteyen becerilerdir. MEB bunları SDB koduyla (SDB1–SDB3) anar. Toplam dokuz beceridir; üç gruba ayrılır.
- Ne ister? Bu hafta tek bir beceriyi seçip gerçek bir durumda kullanmanı ister.
- Ne değildir? Yalnızca duygular hakkında konuşmak veya motivasyon videosu izlemek değildir.
- Nasıl hatırlarsın? Fark Et–Düzenle–Karar Ver ile ilerlersin: önce duyguyu adlandırırsın, sonra küçük bir adım seçersin ve hafta sonunda ölçersin.
Deneme kötü gelince paniklemek, grup ödevinde payını geciktirmek veya “bugün çalışamıyorum” deyip günü bırakmak… Bunların hepsi sosyal-duygusal öğrenmeyle ilgilidir.
Maarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri nelerdir? Bu yazı cevabı sade dille verir; hem öğrenci hem veli için net örnekler gösterir. Amacın dokuz beceriyi ezberlemek değil, bu hafta tek bir beceriyi gerçek bir durumda kullanmaktır.
Öğrenciysen listeyi bitirmeye çalışma. Veliyseniz yalnızca daha motive ol demeniz de yeterli değildir. İkiniz için de küçük, ölçülebilir bir haftalık plan yeterlidir.
Aşağıda SDB'nin ne olduğunu, dokuz beceriyi ve Fark Et–Düzenle–Karar Ver yolunu bulacaksın. Benlik, iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık (empati kurma), sorumlu karar, YKS bağı, sınıf planı ve kontrol listesi de yer alır. Böylece okulda ve sınav sürecinde neyi nasıl yapacağını net görürsün. Okumayı bitirdiğinde aynı gün küçük bir adım seçebilirsin.
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri Ne Demek?
Kısa cevap şöyle: kendinle ve çevrenle olumlu ilişki kurmak, duyguyu yönetmek, sosyal farkındalık geliştirmek, empati kurmak ve sorumlu karar vermektir. Maarif'te bu beceriler ayrı bir ders gibi durmaz; matematik, Türkçe veya grup ödevinin içinde görünür.
Tek cümle özeti: Önce ne hissettiğini fark edersin, sonra küçük bir adım seçersin, hafta sonunda da ölçersin.
Bu alan, Maarif beceriler çerçevesinin beş grubundan biridir. Genel çerçeve için Maarif beceriler çerçevesi rehberine bakabilirsin. Ders alanları için Türkçe, matematik, fen ve sosyal bilimler alan becerileri rehberlerine de geçebilirsin.
Öğrenciysen:
Bu hafta deftere daha motive olacağım yazma. Bunun yerine şunu yaz: Kötü denemeden sonra paniği adlandırıp yirmi dakika çalışmaya döneceğim.
Veliyseniz:
Neden motivasyonun yok? diye sormak yerine Bugün hangi duyguyu fark ettin ve sonra ne yaptın? diye sorun.
SDB Nedir?
SDB, sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin MEB'deki kısa kodudur. Benlik (SDB1), sosyal yaşam (SDB2) ve ortak/birleşik beceriler (SDB3) bu kodla anılır.
Kaç tanedir? Dokuz tanedir. Benlik grubunda üç, sosyal yaşam grubunda üç, ortak/birleşik grupta üç beceri vardır.
SDB ayrı bir YKS testi değildir. Ayrı bir ders adı da değildir. Ders içinde, grup ödevinde ve deneme sonrası toparlanmada görünür.
Kısaca hatırlamak gerekirse:
SDB, sosyal-duygusal öğrenme becerileri anlamına gelir. Dokuz beceriden oluşur; bu hafta yalnızca birini seçmen yeterlidir.
Fark Et → Düzenle → Karar Ver Akışı
Dokuz beceriyi birden bitirmeye çalışma. Bu yazıda hatırlatma yolu sadedir: fark et, düzenle, karar ver. Bu üç adım Unikazan'ın pedagojik özetidir; MEB'in resmi formülü değildir.
Önce ne hissettiğini veya neyin bozulduğunu yazarsın. Sonra küçük bir adım seçersin. Pazar günü de hedefini tutturup tutturamadığına bakarsın.
Bu hafta tek bir tur yeterlidir:
- Fark Et: Ne hissettiğini bir cümleyle yaz.
- Düzenle: Küçük bir adım seç. Aynı beceriyi en az üç durumda dene.
- Karar Ver: Pazar günü hedefini tutturup tutturamadığını işaretle. Tutturamadıysan gelecek hafta hedefini küçült.
MEB'de Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerinin Yeri
Maarif bu becerileri tek bir duygu dersi gibi görmez. Her derste, konu işlenirken doğal olarak birlikte görünür.
Amaç yalnızca konuyu bilmek değildir. Öğrenci yeni duruma uyum sağlasın, soru sorsun ve kendini yönetebilsin diye bu beceriler de desteklenir.
Resmî listede üç grup ve dokuz beceri vardır. Ayrıntı için MEB sayfalarına bakabilirsin.
Kaynak: Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri ve Programlar Arası Bileşenler.
Eski Müfredat ile Sosyal-Duygusal Öğrenme Farkı
Eskiden duygusal gelişim çoğu zaman ayrı bir konuşma veya rehberlik anına kalırdı. Maarif'te ise bu beceriler dersin içinde, diğer becerilerle birlikte görünür.
| Konu | Eski yaklaşım | Maarif yaklaşımı |
|---|---|---|
| Nerede işlenir? | Çoğu zaman ayrı konuşma veya motivasyon anı | Her dersin doğal akışında |
| Ne öne çıkar? | İyi hissetme veya nasihat | Fark etme, küçük adım, ilişki ve karar |
| Nasıl ölçülür? | Genel bir beklenti | Haftalık küçük hedef ve davranış |
| YKS ile bağı | Sınavdan kopuk görünür | Deneme sonrası toparlanma ve plan esnekliğiyle bağlanır |
Öğrenciysen:
Sosyal-duygusal öğrenmeyi duygu saati sanma. Kötü net sonrası paniği yönetmek de bu alana girer.
Veliyseniz:
Kaç soru çözdün? yerine Bu hafta hangi duyguyu fark edip hangi adımı seçtin? diye sorun.
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri Listesi
MEB dokuz beceriyi üç gruba ayırır. Her grupta üç beceri vardır.
| Grup | Beceri |
|---|---|
| Benlik becerileri (SDB1) | 1. Kendini tanıma (öz farkındalık) |
| 2. Kendini düzenleme (öz düzenleme) | |
| 3. Kendine uyarlama (öz yansıtma) | |
| Sosyal yaşam becerileri (SDB2) | 4. İletişim |
| 5. İş birliği | |
| 6. Sosyal farkındalık | |
| Ortak / birleşik beceriler (SDB3) | 7. Uyum |
| 8. Esneklik | |
| 9. Sorumlu karar verme |
Listeyi ezberlemek zorunda değilsin. Bu hafta için tek bir beceri yeterlidir. Aşağıdaki tablo her beceriyi okul dilinde gösterir.
Her Becerinin Kısa Tanımı
Bu tablo ezberlemeyi değil, uygulamayı kolaylaştırır. Her beceriyi tek cümleyle ve okulda nasıl göründüğüyle yan yana verir.
| Beceri | Tek cümle | Okulda görünümü |
|---|---|---|
| 1. Kendini tanıma | Ne hissettiğini ve nasıl öğrendiğini fark edersin. | Kötü bir dersten sonra kırıldım diyerek duyguyu adlandırmak |
| 2. Kendini düzenleme | Hedefe göre duygu, dikkat ve davranışı yönetirsin. | Yirmi dakikalık tek bir görev seçip oturmak |
| 3. Kendine uyarlama | Kısa bir değerlendirme yapıp neyi değiştireceğini seçersin. | Pazar günü ne işe yaradı diye kısa not yazmak |
| 4. İletişim | Dinlersin, net konuşursun ve kendini uygun şekilde ifade edersin. | Arkadaşın bitirmeden cevap vermemek |
| 5. İş birliği | Ortak işte kendi payını getirip birlikte çalışırsın. | Grup ödevinde teslim saatini yazmak |
| 6. Sosyal farkındalık | Başkasının bakış açısını anlayıp empati kurarsın. | Farklı fikri dinleyip yapıcı itiraz etmek |
| 7. Uyum | Yeni veya belirsiz duruma dengeli yaklaşırsın. | Program değişince koşulları karşılaştırmak |
| 8. Esneklik | Zor durumda başka bir yol üretirsin. | Plan bozulunca yedek görev yazmak |
| 9. Sorumlu karar verme | Sonucu ve sorumluluğunu düşünüp özenli seçim yaparsın. | Kaynak veya tercih için kısa gerekçe yazmak |
Benlik Becerileri Grubu
Bu grup seninle ilgilidir: ne hissettiğin, neyi ertelediğin ve hafta sonunda neyi değiştireceğin. Üç beceri vardır: kendini tanıma, kendini düzenleme, kendine uyarlama.
Kendini tanıma (öz farkındalık), duygu, düşünce ve öğrenme yolunu fark etmektir. Örnek: Deneme bitince kızgınım veya üzgünüm diye yazmak.
Kendini düzenleme (öz düzenleme), hedefe göre duygu, davranış ve dikkati yönetmektir. Örnek: Yirmi dakika yanlış analizi yapmak. Ayrıntılı sınıf rehberi için kendini düzenleme (öz düzenleme) rehberine bakabilirsin.
Kendine uyarlama (öz yansıtma), değerlendirme yapıp duygu, düşünce veya davranışı dönüştürmektir. Örnek: Bu hafta gece çalışmak tutmadı; yarın sabah yirmi dakika deneyeceğim.
Bu hafta tek adım:
Kötü giden bir dersten sonra duyguyu bir kelimeyle yaz, sonra yirmi dakikalık tek bir görev seç.
Öğrenciysen:
Üç gün boyunca bugün ne hissettiğini ve ne yaptığını kısa notla tut.
Veliyseniz:
Neden çalışmıyorsun? yerine Bugün hangi duyguyu fark ettin? diye sorun.
Sosyal Yaşam Becerileri Grubu
Bu grup başkalarıyla iş yaparken görünür. Üç beceri vardır: iletişim, iş birliği, sosyal farkındalık.
İletişim, dinlemek ve kendini net anlatmaktır. Örnek: Arkadaşın konuşurken cevap hazırlamak yerine önce bitirmesini beklemek.
İş birliği, ortak hedefte payını getirmektir. Örnek: Grup ödevinde kendi kısmını ve teslim saatini yazmak.
Sosyal farkındalık, başkasının bakış açısını anlayıp empati kurmaktır. Örnek: Aynı fikirde değilsen bile önce dinleyip sonra yapıcı konuşmak.
Bu hafta tek adım:
Bir grup ödevinde kendi payını ve teslim saatini yaz; arkadaşının fikrini bitirmeden cevap verme.
Öğrenciysen:
Üç konuşmada önce dinle, sonra bir cümleyle kendi görüşünü söyle.
Veliyseniz:
Grup ödevini sen mi yaptın? yerine Payın neydi ve ne zaman teslim ettin? diye sorun.
Ortak / Birleşik Beceriler Grubu
Bu grup hem kendini yönetmeyi hem de başkalarıyla ilişki kurmayı bir arada ister. Üç beceri vardır: uyum, esneklik, sorumlu karar verme.
Uyum, plan değişince paniklemek yerine durumu sakin şekilde değerlendirmektir. Örnek: Program değişince ne değişti diye yazmak.
Esneklik, bozulan planın yerine küçük bir yedek yol koymaktır. Örnek: İki saat çalışamadım; yarım saatlik tek görev yazdım.
Sorumlu karar verme, seçimin sonucunu ve sorumluluğunu düşünüp gerekçesini yazmaktır. Örnek: Bu kaynağı seçtim çünkü konu tekrarına uyuyor.
Bu hafta tek adım:
Plan bozulursa panik notu yerine tek bir yedek görev yaz.
Öğrenciysen:
Üç kararda şu soruyu bir cümleyle cevapla: Bu seçimin sonucu ne olabilir?
Veliyseniz:
Neden plan tutmadı? yerine Plan bozulunca hangi küçük adımı seçtin? diye sorun.
Kavramsal ve Alan Becerisi ile Sosyal-Duygusal Fark
Üç beceri türü karışabilir. Kısaca ayırmak gerekirse: biri düşünme işlemi, biri ders yöntemi, biri de kendini ve ilişkiyi yönetmektir.
| Beceri türü | Ne ister? | Örnek |
|---|---|---|
| Kavramsal | Düşünme işlemini doğru yürütmek | İki kaynağı karşılaştırıp sonuç çıkarmak |
| Alan | Dersin yöntemini kullanmak | Harita okumak veya deney verisi kaydetmek |
| Sosyal-duygusal | Duygu, ilişki ve kararı yönetmek | Kötü net sonrası paniği adlandırıp küçük adım seçmek |
Bu üçü birbirinin yerine geçmez. Matematik sorusunu çözmek alan becerisidir. Aynı soruda panikleyip bırakmamak ise sosyal-duygusal beceridir.
Sosyal Bilimler Alan Becerisi ile Sosyal-Duygusal Öğrenme Farkı
İkisi de sosyal kelimesini taşır; ama aynı şey değildir. Biri tarih, harita ve gerekçe tarafıdır; diğeri duygu, ilişki ve karar tarafıdır.
| Konu | Sosyal bilimler alan (SBAB) | Sosyal-duygusal öğrenme (SDB) |
|---|---|---|
| Ne işe yarar? | Kaynak, harita ve gerekçe kullanmak | Duyguyu yönetmek, ilişki kurmak, sorumlu karar vermek |
| Kaç beceri? | On yedi alan becerisi | Dokuz beceri, üç grup |
| Örnek davranış | Haritayı okuyup kısa yorum yazmak | Kötü deneme sonrası paniği adlandırıp yirmi dakika çalışmak |
| YKS görünümü | TYT sosyal sorusunda metin, harita ve gerekçe | Deneme sonrası toparlanma, planı esnetme ve grup payını getirme |
SBAB ayrıntısı için Maarif sosyal bilimler alan becerileri rehberine bakabilirsin. Bu yazının odağı SDB'dir. Önce fark edersin, sonra düzenlersin ve hafta sonunda ölçersin.
Kısaca hatırlamak gerekirse:
SBAB, ders alanındaki kanıt ve yorum becerisidir. SDB ise kendini ve ilişkiyi yönetme becerisidir.
Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerilerini Bu Hafta Nasıl Uygularsın?
Bu hafta dokuz beceriyi birden bitirmeye çalışma. Tek bir beceri seç, hedefini yaz ve üç durumda uygula.
- Tek bir beceri seç. Kendini tanıma, iletişim veya sorumlu karar verme yeterlidir.
- Hedefini bir cümleyle yaz. Örnek: Plan bozulunca yedek görev yazacağım.
- Üç durumda uygula. Ders, grup ödevi veya deneme sonrası olabilir.
- Kısa not tut. Ne hissettiğini veya hangi adımı seçtiğini yaz.
- Pazar günü ölç. Tutturamadıysan gelecek hafta hedefini küçült.
Haftalık planı tek başına kurmakta zorlanıyorsan ücretsiz Maarif simülasyonlarını deneyebilir veya Maarif beceri temelli ders çalışma rehberine bakabilirsin.
Veliyseniz:
Kaç soru çözdün? yerine Bu hafta hangi sosyal-duygusal beceriyi seçtin? diye sorun.
YKS ile Sosyal-Duygusal Öğrenme İlişkisi
YKS'de ayrı bir sosyal-duygusal test yoktur. Ama sınav süreci bu becerileri sürekli karşına çıkarır.
Deneme neti düşünce paniklemek, plan bozulunca bırakmak veya grup çalışmasında payını ertelemek netleri dolaylı olarak etkiler. Bu yüzden konu yumuşak ve sınavdan kopuk değildir.
| YKS durumu | Hangi beceri işe yarar? |
|---|---|
| Kötü deneme sonrası panik | Kendini tanıma ve kendini düzenleme |
| Plan bozulunca bırakma | Esneklik ve uyum |
| Grup ödevi veya ortak çalışma | İletişim ve iş birliği |
| Kaynak veya tercih kararı | Sorumlu karar verme |
Motivasyon ve disiplin tarafı için YKS motivasyon düşüklüğü rehberine ve YKS disiplin ve zaman yönetimi rehberine da bakabilirsin.
Deneme Sonrası Panik ve Motivasyon
Kötü deneme sonrası iki uç sık görülür: her şeyi bırakmak veya gece boyunca rastgele soru çözmek. İkisi de uzun vadede seni yorar.
Daha işe yarayan yol aslında sadedir. Önce duyguyu adlandırırsın, sonra tek bir küçük toparlanma adımı seçersin. Örnek: Kırıldım diye yazıp yirmi dakika yanlış analizi yapmak.
Öğrenciysen:
Deneme bittikten sonra iki satır yaz: hissettiğin duyguyu ve bugün yapacağın tek görevi.
Veliyseniz:
Neden düştü? diye hemen sorgulamak yerine Bugün toparlanma adımın ne? diye sorun.
Sınıfa Göre Haftalık Plan
Sınıfın değişse de mantık aynı kalır. Tek bir beceri seçersin, küçük bir hedef yazarsın ve pazar günü ölçersin.
| Sınıf | Bu haftanın odak becerisi | Ölçülebilir hedef |
|---|---|---|
| 9–10 | Kendini tanıma veya iletişim | Üç günde duygu veya dinleme notu |
| 11 | Kendini düzenleme veya iş birliği | Üç durumda küçük hedef ve pay teslimi |
| 12. sınıf veya mezun | Esneklik veya sorumlu karar verme | Plan bozulunca yedek görev ve kısa karar gerekçesi |
Not:
Aynı anda dokuz beceriyi birden hedeflemeye çalışma. Bu hafta için tek bir sosyal-duygusal beceri yeterlidir.
Sosyal-Duygusal Öğrenme Kontrol Listesi
Bu haftayı ölçmek için kontrol listesini kullanabilirsin. Her maddeyi yaptıysan işaret koy.
On işaret koyduysan iyi bir hafta geçirmişsin demektir. Altıdan az işaret varsa, gelecek hafta yalnızca tek bir beceriye ve tek bir hedefe odaklanmalısın.
Yanlış Bilinenler
- Sosyal-duygusal öğrenme yalnızca duyguları konuşmaktır. Bu yeterli değildir; düzenleme, iletişim, iş birliği ve sorumlu karar da bu alanın parçasıdır.
- SDB ile SBAB aynıdır. Aynı değildir. SBAB sosyal bilimler alan becerisidir; SDB sosyal-duygusal öğrenmedir.
- SDB ayrı bir YKS testidir. Ayrı bir sınav veya ders adı değildir.
- Motivasyon videosu izlemek yeterlidir. Bu yeterli değildir. Küçük hedef, uygulama ve haftalık ölçüm gerekir.
- Bu beceriler sınavdan kopuk yumuşak bir konudur. Öyle değildir; deneme sonrası toparlanma netleri dolaylı etkiler.
- İş birliği her işi başkasına bırakmaktır. Öyle değildir; ortak hedefte kendi payını getirmek iş birliğidir.
- Dokuz beceriyi aynı anda bitirmek gerekir. Buna gerek yoktur; bu hafta için tek bir beceri yeterlidir.
Mini Senaryo
Ece on ikinci sınıf öğrencisidir. Deneme netleri düşünce kendini suçlar ve gece boyunca rastgele soru çözer. Öğretmen “sosyal-duygusal becerini çalış” der; Ece bunu yalnızca duygular hakkında konuşmak sanır.
İki hafta motivasyon videoları izler. Netleri biraz toparlanır gibi olur; ama panik yine aynı şekilde döner.
Sonra Ece sade bir plan kurar. Her hafta tek bir beceri seçer, hedefini yazar ve üç durumda ne yaptığını not eder. Bir ay sonra her gün aynı coşkuyu hissetmez; ama deneme sonrası panik süresi kısalır ve yirmi dakikalık toparlanma rutini görünür hale gelir.
İlgili Rehberler
- Kendini düzenleme (öz düzenleme) sınıf rehberine
- Maarif sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri rehberine
- Maarif beceriler çerçevesi 5 beceri grubu rehberine
- Erdem-Değer-Eylem çerçevesi rehberine
- Maarif sosyal bilimler alan becerileri rehberine
- Problem çözme ve eleştirel düşünme rehberine
- Maarif beceri temelli ders çalışma rehberine
- İradeli öğrenci profili rehberine
- YKS motivasyon düşüklüğü rehberine
- Maarif Modeli köklerden geleceğe vizyon rehberine
- Maarif Modeli YKS etkisi rehberine
- Etkili ders çalışma teknikleri rehberine
Unikazan Yaklaşımı
Unikazan'da sosyal-duygusal öğrenmeyi motivasyon konuşması olarak bırakmayız. Haftalık tek beceriyi, fark et–düzenle hedefini ve kısa kontrol notunu birlikte takip ederiz.
Unikazan koçlarımızı tanıyabilirsin, YKS başarı hikâyelerimizi inceleyebilirsin veya ücretsiz Maarif simülasyonlarını kullanabilirsin.
Sosyal-duygusal becerileri okul ve YKS dengesinde kurmak istiyorsan YKS koçluk paketlerimizi inceleyebilirsin.
Bu yazıdan çıkarılacak 3 ana ders
- Sosyal-duygusal öğrenme dokuz beceriden oluşur; bu hafta yalnızca birini seçmen yeterlidir.
- Fark Et–Düzenle–Karar Ver ile duyguyu adlandırırsın, küçük adım seçersin ve haftayı ölçersin.
- YKS'de ayrı test yoktur; ama panik yönetimi, iş birliği ve esneklik sınav sürecini etkiler.
Sonuç
Maarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri, kendini tanıman, ilişki kurman ve sorumlu karar vermen için vardır. MEB bunları üç grupta dokuz beceride (SDB) toplar.
Özetle: Sosyal-duygusal öğrenme yalnızca duyguları konuşmak değildir. Bu hafta tek bir beceri seçersin, Fark Et–Düzenle–Karar Ver ile uygularsın ve pazar günü ölçersin.
Sıkça Sorulan Sorular
Maarif Modeli'nde sosyal-duygusal öğrenme becerileri nelerdir?
Kendini ve çevrenle olumlu ilişki kurma, duyguyu yönetme, sosyal farkındalık (empati kurma) ve sorumlu karar verme becerileridir. MEB bunları üç grupta, toplam dokuz beceride (SDB) toplar.
SDB nedir?
SDB, sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin MEB'deki kısa kodudur (SDB1–SDB3). Ayrı bir ders veya YKS testi değildir.
Sosyal-duygusal öğrenme becerileri kaç tanedir?
Dokuz tanedir. Üç grup vardır: benlik, sosyal yaşam ve ortak/birleşik beceriler. Bu hafta yalnızca birini seçmen yeterlidir.
Benlik becerileri nedir?
Kendini tanıma (öz farkındalık), kendini düzenleme (öz düzenleme) ve kendine uyarlama (öz yansıtma)dır. Duyguyu fark etmek, küçük bir adım seçmek ve hafta sonunda kısa değerlendirme yapmak bu gruba girer.
Sosyal bilimler alan becerisi ile sosyal-duygusal öğrenme aynı mıdır?
Aynı değildir. Sosyal bilimler alan becerisi (SBAB) tarih, harita ve gerekçe ister. Sosyal-duygusal öğrenme (SDB) ise duygu, ilişki, sosyal farkındalık ve sorumlu karar vermeyi destekler.
YKS ile sosyal-duygusal öğrenme nasıl bağlanır?
Ayrı bir sosyal-duygusal testi yoktur. Deneme sonrası paniği yönetmek, planı esnetmek ve grup çalışmasında payını getirmek bu becerilerin YKS sürecindeki görünümüdür.
