10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 1. yazılı · TDE2.3.1

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Yazılı: Metnin Parçalarını Belirleme Soruları

Karakterlerin özellik ve niyetleri, yapı unsurları, dil ve anlatım özellikleri ile dil işlevlerini belirleme.

Resmî öğrenme çıktısı

Okuma

TDE2.3.1. Çözümleyebilme: nesne, olgu ve olaylara ilişkin parçaları belirler

1. soru

Bezirgân ve Zeliha · 12 puan

Evvel zaman içinde bir bezirgân varmış. Pazara gelen köylülerin dertlerini dinler gibi yapar, kimin paraya sıkıştığını öğrenince malını ucuza kapatırmış. Bir gün yaşlı bir kadının kilimine el atmış: “Bu kilimin ortası yırtık, yarı fiyatına alırım.” demiş. Kadının yanındaki küçük torunu Zeliha hiç telaşlanmadan kilimi yere sermiş: “Yırtığı gösterin de dikiverelim, amca. Sonra tam fiyatını verirsiniz.” demiş. Yırtık bulunamayınca pazardakiler gülmüş, bezirgân da tam fiyatı saymış.

Bu metin soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.

1.16 puan
Bezirgânın köylülerin dertlerini dinlemekteki niyetini metinden bir kanıtla açıklayınız.
1.26 puan
Zeliha’nın iki kişilik özelliğini davranışlarına dayanarak yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Niyeti köylülere yardım etmek değil, sıkışık olanları belirleyip mallarını ucuza almaktır. Kanıt: “dinler gibi yapar, kimin paraya sıkıştığını öğrenince malını ucuza kapatırmış”; kilimi yırtık diye göstermeye çalışması da bunu destekler.

Puanlama

Niyeti belirleme (çıkar sağlama, ucuza alma)3 puan
Metinden uygun kanıt3 puan

1.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Soğukkanlı: Telaşlanmadan kilimi yere serer. Zeki ve hazırcevap: Yalanı, yırtığı göstermesini isteyerek ortaya çıkarır. Haksızlığa karşı duran ve cesur biridir: Yetişkin bir tüccarın karşısına çıkar.

Puanlama

Birinci özellik ve dayandığı davranış3 puan
İkinci özellik ve dayandığı davranış3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Okul radyosunda bir yayın · 12 puan

Aşağıda okul radyosunda bir öğrencinin yaptığı konuşmadan alınmış cümleler verilmiştir.

I.Bu hafta radyomuzda Anadolu’nun farklı yörelerinden türküler çalınacak.
II.Ah, o türküyü dedemden ilk duyduğum günü nasıl unuturum!
III.Haydi, bugün siz de büyüklerinizden bir türkü öğrenin!
IV.Sesim bütün sınıflara ulaşıyor mu, arkadaşlar?

Bu metin soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.

2.18 puan
Numaralanmış cümlelerin her birinde öne çıkan dil işlevini yazınız.
2.24 puan
I ve II numaralı cümleleri nesnellik ve öznellik yönünden belirleyerek gerekçesini yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 8

Örnek çözüm

I. Göndergesel işlev (bilgi verme). II. Heyecana bağlı işlev (duyguyu dile getirme). III. Alıcıyı harekete geçirme işlevi. IV. Kanalı kontrol işlevi (iletişim kanalının açık olup olmadığını denetleme).

Puanlama

I: Göndergesel işlev2 puan
II: Heyecana bağlı işlev2 puan
III: Alıcıyı harekete geçirme işlevi2 puan
IV: Kanalı kontrol işlevi2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

I nesneldir: Yayın akışına ilişkin, doğruluğu denetlenebilen bir bilgi aktarır. II özneldir: Konuşanın kendi duygusunu ve anısını yansıtır, kişiden kişiye değişir.

Puanlama

I: Nesnel ve gerekçesi2 puan
II: Öznel ve gerekçesi2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Baharı anlatan şiir · 12 puan

Seher vakti esti dağın yelleri,
Karlar eridi de coştu pınarlar,
Bülbül gül dalında çözdü dilleri,
Yeşile boyandı dağlar, çınarlar.
Çoban kaval çalar dağın başında,
Kuzular seğirtir çeşme taşında,
Nine gülümsüyor doksan yaşında,
Ömrüme can katar böyle baharlar.

Bu şiir soru için Unikazan tarafından yazılmıştır.

3.16 puan
Şiirin nazım birimini, hece ölçüsünü ve kafiye düzenini yazınız.
3.26 puan
Şiirde öne çıkan anlatım biçimini ve şiirin dil özelliklerinden birini dizelerden örnekle yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Nazım birimi: dörtlük. Hece ölçüsü: 11’li (6 + 5). Kafiye düzeni: abab, cccb.

Puanlama

Dörtlük2 puan
11’li hece ölçüsü2 puan
abab, cccb2 puan

3.2 tam puan 6

Örnek çözüm

Anlatım biçimi betimlemedir: “Yeşile boyandı dağlar, çınarlar.” Dil özelliği: Şiirin dili sade ve halk söyleyişine yakındır; “kaval”, “kuzu”, “çeşme” gibi günlük yaşamdan gelen sözcükler kullanılmıştır.

Puanlama

Betimlemeyi örnekle belirtme3 puan
Geçerli bir dil özelliğini örnekle belirtme3 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 1: 1 soru Örnek Kâğıt 2: 1 soru Örnek Kâğıt 3: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp