12. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Örnek Kâğıt 4

R suşu ve ölü S tek başına fareyi öldürmez. Birlikte verildiklerinde fare ölmüş ve kanında canlı S bulunmuştur. Demek ki ölü S’den gelen bir etken, canlı R’yi hastalık yapan S’ye dönüştürmüştür. Griffith bu olayı dönüşüm (transformasyon) olarak açıklamış, ancak etkenin ne olduğunu belirleyememiştir.

Proteinler ve RNA parçalandığında dönüşüm sürmüş, DNA parçalandığında ise durmuştur. Bu nedenle dönüşüme yol açan etken protein ya da RNA değil, DNA’dır.

A = T olduğu için timin 300’dür. Kalan 1000 − 600 = 400 nükleotit eşit olarak guanin ve sitozindir; ikisi de 200’dür. Her nükleotitte bir deoksiriboz ve bir fosfat bulunur; bu sayılar 1000’dir.

Hidrojen bağı: 300 A-T çifti × 2 + 200 G-C çifti × 3 = 600 + 600 = 1200. Fosfodiester bağı: Her zincirde 500 nükleotit vardır, her zincirde 499 bağ oluşur; toplam 2 × 499 = 998.

İkinci molekülde A-T çifti 200, G-C çifti 300’dür. Hidrojen bağı 200 × 2 + 300 × 3 = 1300’dür. Bu sayı 1200’den büyük olduğu için ikinci molekülün zincirlerini ayırmak daha çok enerji gerektirir.

• I: mRNA. DNA’daki kalıtsal bilginin kopyasını ribozoma taşır.
• II: rRNA. Proteinlerle birlikte ribozomun yapısına katılır.
• III: tRNA. Amino asitleri sitoplazmadan ribozoma taşır.

Plan, DNA’ya karşılık gelir. DNA çekirdekte kalarak korunur ve kalıtsal bilgi zarar görmez. Bilgi, kopyası olan RNA üzerinden sitoplazmaya taşınır; gerektiğinde çok sayıda kopya yapılabilir.

X fosfat, Y beş karbonlu şeker, Z organik bazdır. 1 numaralı bağ ester bağı, 2 numaralı bağ glikozit bağıdır. Y, DNA’da deoksiriboz, RNA’da ribozdur.

Pürinler adenin ve guanin; pirimidinler timin, sitozin ve urasildir. Çift zincirde her A’nın karşısına T, her G’nin karşısına C geldiği için A + G = T + C olur. Her basamakta bir pürin ile bir pirimidin eşleştiği için sarmalın genişliği boyunca sabit kalır.

Sıra: nükleotit, gen, DNA molekülü, kromozom, genom. Gen, DNA üzerinde belirli bir ürün için bilgi taşıyan bölümdür. Eşlenmemiş bir kromozomda bir DNA molekülü ve bu molekül üzerinde çok sayıda gen bulunur. Bir canlının bütün genetik bilgisine genom denir.

Ökaryot hücrelerde DNA, histon proteinlerinin çevresine sarılarak paketlenir ve kromatini oluşturur; böylece çekirdeğe sığar. Bölünme sırasında kromatin kısalıp kalınlaşarak kromozomu oluşturur. Bu yoğun yapı, DNA’nın yavru hücrelere düzenli ve eşit dağılmasını kolaylaştırır.

Sıra: II, I, III, IV. I. olayda DNA polimeraz, II. olayda helikaz, III. olayda DNA ligaz görev alır.

Ligaz çalışmadığında yeni oluşan parçalar birleşemez, yeni zincirler kesintili kalır. Eşlenme sonunda her DNA molekülünde biri eski, biri yeni olmak üzere iki zincir bulunur; eski zincir korunduğu için eşlenme yarı korunumlu olarak adlandırılır.

Korunumlu eşlenmede 1. kuşakta eski DNA ağır, yeni DNA hafif olur; yani ağır ve hafif olmak üzere iki bant görülürdü. Yarı korunumlu eşlenmede ise yalnızca orta bant görülür. Deneyde tek orta bant çıkarsa her DNA’da bir eski ve bir yeni zincir vardır ve korunumlu görüş reddedilir.