12. sınıf Biyoloji · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.1.4

12. Sınıf Biyoloji 1. Yazılı: DNA’nın Kendini Eşlemesi Soruları

Yarı korunumlu eşlenme, helikaz, DNA polimeraz ve ligazın görevleri; işaretli DNA ile akıl yürütme ve nükleotit hesabı.

Resmî öğrenme çıktısı

Genden Proteine · Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi

12.1.1.4. DNA' nın kendini eşlemesini açıklar.

1. soru

Eşlenmede görevli enzimler · 9 puan

Aşağıda bir hücrede DNA’nın eşlenmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar karışık olarak verilmiştir.

  1. I.Yeni nükleotitler kalıp zincire uygun biçimde eklenir.
  2. II.İki zincir arasındaki hidrojen bağları kopar ve sarmal açılır.
  3. III.Yeni oluşan DNA parçaları birleştirilir.
  4. IV.Eşlenmesi tamamlanan DNA molekülleri sarmal yapı kazanır.
  1. 1.15 puan

    Olayları sıraya koyunuz. I, II ve III numaralı olaylarda görev alan enzimlerin adlarını yazınız.

  2. 1.24 puan

    Bir araştırmacı, deney ortamında III numaralı olayı gerçekleştiren enzimin çalışmasını engellemiştir. Bu durumda eşlenme sonucunda oluşan yeni zincirlerin nasıl olacağını tahmin ediniz. Eşlenmenin “yarı korunumlu” olarak adlandırılmasının nedenini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Sıra: II, I, III, IV. I. olayda DNA polimeraz, II. olayda helikaz, III. olayda DNA ligaz görev alır.

Puanlama

  • Doğru sıralama2 puan
  • Helikaz, DNA polimeraz ve ligazı doğru eşleştirme3 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Ligaz çalışmadığında yeni oluşan parçalar birleşemez, yeni zincirler kesintili kalır. Eşlenme sonunda her DNA molekülünde biri eski, biri yeni olmak üzere iki zincir bulunur; eski zincir korunduğu için eşlenme yarı korunumlu olarak adlandırılır.

Puanlama

  • Yeni zincirlerin parçalı kalacağı tahmini2 puan
  • Her DNA’da bir eski, bir yeni zincir bulunmasıyla açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Ağır ve hafif azot · 10 puan

Bakteriler önce ağır azot (15N) içeren ortamda uzun süre üretilerek DNA’larının iki zinciri de ağır azotla işaretlenmiştir. Daha sonra bakteriler hafif azot (14N) içeren ortama aktarılmıştır. Her kuşakta DNA’lar yoğunluklarına göre ayrılmıştır: İki zinciri de 15N içeren DNA ağır, biri 15N biri 14N içeren DNA orta, iki zinciri de 14N içeren DNA hafif bantta görülür.

  1. 2.16 puan

    Yarı korunumlu eşlenmeye göre 1, 2 ve 3. kuşakların sonunda ağır, orta ve hafif DNA oranlarını yazınız.

  2. 2.24 puan

    Bir öğrenci eşlenmenin korunumlu olabileceğini, yani eski iki zincirin birlikte kalıp yeni iki zincirin ayrı bir DNA oluşturabileceğini düşünmektedir. Bu görüş doğru olsaydı 1. kuşakta hangi bantların görüleceğini yazınız ve yarı korunumlu eşlenmenin 1. kuşak sonucuyla karşılaştırarak bu görüşün deneyle nasıl sınanabileceğini açıklayınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Kuşaklara göre DNA oranları
KuşakAğırOrtaHafif
1%0%100%0
2%0%50%50
3%0%25%75

Puanlama

  • 1. kuşak2 puan
  • 2. kuşak2 puan
  • 3. kuşak2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Korunumlu eşlenmede 1. kuşakta eski DNA ağır, yeni DNA hafif olur; yani ağır ve hafif olmak üzere iki bant görülürdü. Yarı korunumlu eşlenmede ise yalnızca orta bant görülür. Deneyde tek orta bant çıkarsa her DNA’da bir eski ve bir yeni zincir vardır ve korunumlu görüş reddedilir.

Puanlama

  • Korunumlu modelde ağır ve hafif bant2 puan
  • Orta bantın modeli reddettiğini açıklama2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Üç kuşakta nükleotit hesabı · 9 puan

Kurgusal, doğrusal ve çift zincirli bir DNA molekülünde toplam 2000 nükleotit ve 400 adenin bulunmaktadır. Bu molekül gerekli bütün maddelerin bulunduğu bir ortamda eşlenmiş; oluşan moleküllerin hepsi de art arda eşlenerek toplam üç eşlenme kuşağı tamamlanmıştır.

  1. 3.15 puan

    Oluşan DNA sayısını ve eşlenmeler için ortamdan alınan toplam nükleotit sayısını bulunuz. Bu nükleotitlerden kaçının adenin, kaçının guanin olduğunu hesaplayınız.

  2. 3.24 puan

    Üç kuşakta sentezlenen yeni zincir sayısını ve bu zincirlerde kurulan fosfodiester bağı sayısını bulunuz. Son durumda başlangıçtaki eski zincirlerin kaç DNA molekülünde bulunduğunu yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Üç kuşak sonunda 23 = 8 DNA oluşur. Yeni sentezlenen kısım 8 − 1 = 7 DNA’ya eşittir; alınan nükleotit 7 × 2000 = 14 000’dir. Molekülde A = 400, G = C = (2000 − 800) ÷ 2 = 600’dür. Alınan adenin 7 × 400 = 2800, guanin 7 × 600 = 4200’dür.

Puanlama

  • 8 DNA1 puan
  • 14 000 nükleotit2 puan
  • 2800 adenin ve 4200 guanin2 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

8 DNA’da toplam 16 zincir vardır; 2’si eskidir, yeni zincir sayısı 14’tür. Her zincirde 1000 nükleotit ve 999 fosfodiester bağı bulunduğu için kurulan bağ 14 × 999 = 13 986’dır. Eski iki zincir ayrı ayrı iki DNA molekülünde bulunur.

Puanlama

  • 14 yeni zincir1 puan
  • 13 986 fosfodiester bağı2 puan
  • Eski zincirlerin 2 DNA’da bulunması1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 2: 2 soruÖrnek Kâğıt 3: 1 soruÖrnek Kâğıt 4: 2 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Biyoloji Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

  1. 1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
  2. 2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
  3. 3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp

Formu kim dolduruyor?

Bilgilerin yalnızca bu görüşme için kullanılır.

WhatsApp ile yazın
+904326060226