12. sınıf Biyoloji · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.1.2
Nükleotidin yapısı, DNA ve RNA’nın karşılaştırılması, baz ve bağ hesapları, RNA çeşitlerinin görevleri.
Resmî öğrenme çıktısı
Genden Proteine · Nükleik Asitlerin Keşfi ve Önemi
12.1.1.2. Nükleik asitlerin çeşitlerini ve görevlerini açıklar.
Üç örneğin baz yüzdeleri · 10 puan
Bir laboratuvarda üç nükleik asit örneğinin baz yüzdeleri belirlenmiştir. Değerler kurgusaldır.
| Örnek | A | T | U | G | C |
|---|---|---|---|---|---|
| X | %30 | %30 | %0 | %20 | %20 |
| Y | %25 | %0 | %30 | %20 | %25 |
| Z | %28 | %18 | %0 | %30 | %24 |
Her örneğin nükleik asit türünü ve zincir sayısını gerekçesiyle belirleyiniz.
DNA ve RNA’yı şeker, baz, zincir sayısı ve hücredeki temel görev bakımından karşılaştırınız.
1.1 tam puan 6
Örnek çözüm
Puanlama
1.2 tam puan 4
Örnek çözüm
| Özellik | DNA | RNA |
|---|---|---|
| Şeker | Deoksiriboz | Riboz |
| Baz | A, T, G, C | A, U, G, C |
| Zincir | Genellikle çift | Genellikle tek |
| Görev | Kalıtsal bilgiyi taşır | Kalıtsal bilginin protein sentezinde kullanılmasını sağlar |
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Bir DNA’nın sayıları · 10 puan
Kurgusal, doğrusal ve çift zincirli bir DNA molekülünde toplam 1000 nükleotit ve 300 adenin bulunmaktadır.
Bu moleküldeki timin, guanin, sitozin, deoksiriboz ve fosfat sayılarını bulunuz.
Moleküldeki hidrojen bağı ve fosfodiester bağı sayılarını işlemleriyle hesaplayınız.
Aynı uzunlukta, 200 adenin içeren ikinci bir DNA molekülü daha vardır. İki molekülden hangisinin zincirlerini ayırmak için daha çok enerji gerektiğini hesaplayarak açıklayınız.
2.1 tam puan 4
Örnek çözüm
A = T olduğu için timin 300’dür. Kalan 1000 − 600 = 400 nükleotit eşit olarak guanin ve sitozindir; ikisi de 200’dür. Her nükleotitte bir deoksiriboz ve bir fosfat bulunur; bu sayılar 1000’dir.
Puanlama
2.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Hidrojen bağı: 300 A-T çifti × 2 + 200 G-C çifti × 3 = 600 + 600 = 1200. Fosfodiester bağı: Her zincirde 500 nükleotit vardır, her zincirde 499 bağ oluşur; toplam 2 × 499 = 998.
Puanlama
2.3 tam puan 2
Örnek çözüm
İkinci molekülde A-T çifti 200, G-C çifti 300’dür. Hidrojen bağı 200 × 2 + 300 × 3 = 1300’dür. Bu sayı 1200’den büyük olduğu için ikinci molekülün zincirlerini ayırmak daha çok enerji gerektirir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
RNA’nın üç çeşidi · 9 puan
Bir öğretmen, hücredeki RNA çeşitlerinin görevlerini bir fabrikaya benzetmiştir.
I, II ve III’ün hangi RNA çeşidine karşılık geldiğini yazınız ve her RNA çeşidinin hücredeki görevini açıklayınız.
Bu benzetmede “merkez ofisteki plan” hangi moleküle karşılık gelir? Planın ofisten çıkarılmayıp kopyasının gönderilmesi hücre için neden yararlıdır, açıklayınız.
3.1 tam puan 6
Örnek çözüm
Puanlama
3.2 tam puan 3
Örnek çözüm
Plan, DNA’ya karşılık gelir. DNA çekirdekte kalarak korunur ve kalıtsal bilgi zarar görmez. Bilgi, kopyası olan RNA üzerinden sitoplazmaya taşınır; gerektiğinde çok sayıda kopya yapılabilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Nükleotit modeli ve bağlar · 10 puan
Şekilde bir nükleotidin kısımları ve aralarındaki bağlar modellenmiştir.
X, Y, Z kısımlarını ve 1, 2 numaralı bağların adlarını yazınız. Y’nin DNA ve RNA’da hangi farkı gösterdiğini belirtiniz.
Pürin ve pirimidin bazlarını yazınız. Çift zincirli bir DNA’da neden A + G toplamının T + C toplamına eşit olduğunu ve bunun sarmalın genişliğiyle ilişkisini açıklayınız.
4.1 tam puan 5
Örnek çözüm
X fosfat, Y beş karbonlu şeker, Z organik bazdır. 1 numaralı bağ ester bağı, 2 numaralı bağ glikozit bağıdır. Y, DNA’da deoksiriboz, RNA’da ribozdur.
Puanlama
4.2 tam puan 5
Örnek çözüm
Pürinler adenin ve guanin; pirimidinler timin, sitozin ve urasildir. Çift zincirde her A’nın karşısına T, her G’nin karşısına C geldiği için A + G = T + C olur. Her basamakta bir pürin ile bir pirimidin eşleştiği için sarmalın genişliği boyunca sabit kalır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Biyoloji Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).
Ücretsiz ön görüşme
Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp
