12. sınıf Biyoloji · 1. dönem 1. yazılı · örnek kâğıt
Soru sayıları ÖDSGM’nin konu soru dağılımına dayanır.
Soruları çöz
Sorular ekranda tek tek gelir. Cevabını sorunun altındaki alana yaz ya da kâğıdı yazdırıp üzerinde çöz. Cevapların hesabına kaydedilir.
Kâğıdı bitir
Son sorudan sonra kâğıdı bitir. Çözümler ve puanlama anahtarı ancak o zaman açılır.
Kendini puanla
Yazdığın cevap, örnek çözümün hemen üstünde görünür. Karşılaştır ve karşıladığın ölçütleri işaretle; puanın ve konu dökümün çıkar.
Örnek Kâğıt 3 · SınavSoru 1 / 5
Nükleik Asitlerin Çeşitleri ve Görevleri · 22 puan
Bir laboratuvarda üç nükleik asit örneğinin baz yüzdeleri belirlenmiştir. Değerler kurgusaldır.
| Örnek | A | T | U | G | C |
|---|---|---|---|---|---|
| X | %30 | %30 | %0 | %20 | %20 |
| Y | %25 | %0 | %30 | %20 | %25 |
| Z | %28 | %18 | %0 | %30 | %24 |
Her örneğin nükleik asit türünü ve zincir sayısını gerekçesiyle belirleyiniz.
DNA ve RNA’yı şeker, baz, zincir sayısı ve hücredeki temel görev bakımından karşılaştırınız.
0 / 22 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
1.1 tam puan 14
Örnek çözüm
Puanlama
1.2 tam puan 8
Örnek çözüm
| Özellik | DNA | RNA |
|---|---|---|
| Şeker | Deoksiriboz | Riboz |
| Baz | A, T, G, C | A, U, G, C |
| Zincir | Genellikle çift | Genellikle tek |
| Görev | Kalıtsal bilgiyi taşır | Kalıtsal bilginin protein sentezinde kullanılmasını sağlar |
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Nükleik Asitlerin Çeşitleri ve Görevleri · 20 puan
Bir öğretmen, hücredeki RNA çeşitlerinin görevlerini bir fabrikaya benzetmiştir.
I, II ve III’ün hangi RNA çeşidine karşılık geldiğini yazınız ve her RNA çeşidinin hücredeki görevini açıklayınız.
Bu benzetmede “merkez ofisteki plan” hangi moleküle karşılık gelir? Planın ofisten çıkarılmayıp kopyasının gönderilmesi hücre için neden yararlıdır, açıklayınız.
0 / 20 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
2.1 tam puan 14
Örnek çözüm
Puanlama
2.2 tam puan 6
Örnek çözüm
Plan, DNA’ya karşılık gelir. DNA çekirdekte kalarak korunur ve kalıtsal bilgi zarar görmez. Bilgi, kopyası olan RNA üzerinden sitoplazmaya taşınır; gerektiğinde çok sayıda kopya yapılabilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Nükleik Asitlerin Çeşitleri ve Görevleri · 22 puan
Şekilde bir nükleotidin kısımları ve aralarındaki bağlar modellenmiştir.
X, Y, Z kısımlarını ve 1, 2 numaralı bağların adlarını yazınız. Y’nin DNA ve RNA’da hangi farkı gösterdiğini belirtiniz.
Pürin ve pirimidin bazlarını yazınız. Çift zincirli bir DNA’da neden A + G toplamının T + C toplamına eşit olduğunu ve bunun sarmalın genişliğiyle ilişkisini açıklayınız.
0 / 22 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
3.1 tam puan 12
Örnek çözüm
X fosfat, Y beş karbonlu şeker, Z organik bazdır. 1 numaralı bağ ester bağı, 2 numaralı bağ glikozit bağıdır. Y, DNA’da deoksiriboz, RNA’da ribozdur.
Puanlama
3.2 tam puan 10
Örnek çözüm
Pürinler adenin ve guanin; pirimidinler timin, sitozin ve urasildir. Çift zincirde her A’nın karşısına T, her G’nin karşısına C geldiği için A + G = T + C olur. Her basamakta bir pürin ile bir pirimidin eşleştiği için sarmalın genişliği boyunca sabit kalır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Genetik Materyalin Organizasyonu · 17 puan
Kurgusal bir canlının bir kromozomundaki DNA molekülü 3000 baz çifti uzunluğundadır. Bu DNA üzerinde üç gen bulunmaktadır.
| Gen | Uzunluk (baz çifti) |
|---|---|
| K | 600 |
| L | 900 |
| M | 300 |
Bu DNA’nın toplam nükleotit sayısını, M geninin nükleotit sayısını ve genlerin DNA uzunluğuna oranını yüzde olarak hesaplayınız.
Bir öğrenci “Bir kromozomda her zaman bir DNA molekülü bulunur.” demiştir. Bu düşünceyi hücre bölünmesi için hazırlık evresindeki eşlenmeyi dikkate alarak değerlendiriniz. Eşlenmiş bir kromozomun kardeş kromatitlerindeki gen dizilimlerini karşılaştırınız.
0 / 17 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
4.1 tam puan 9
Örnek çözüm
Toplam nükleotit 3000 × 2 = 6000’dir. M geninde 300 × 2 = 600 nükleotit vardır. Genlerin toplam uzunluğu 600 + 900 + 300 = 1800 baz çiftidir; oran 1800 ÷ 3000 = %60’tır. Geriye kalan %40, genler arasında kalan bölgelerdir.
Puanlama
4.2 tam puan 8
Örnek çözüm
Düşünce eksiktir. Eşlenmeden önce kromozomda bir DNA molekülü bulunur. Eşlenmeden sonra kromozom, sentromerle bağlı iki kardeş kromatitten oluşur ve iki DNA molekülü içerir. Kardeş kromatitler eşlenmeyle oluştuğu için normal koşullarda gen dizilimleri aynıdır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
DNA’nın Kendini Eşlemesi · 19 puan
Kurgusal, doğrusal ve çift zincirli bir DNA molekülünde toplam 2000 nükleotit ve 400 adenin bulunmaktadır. Bu molekül gerekli bütün maddelerin bulunduğu bir ortamda eşlenmiş; oluşan moleküllerin hepsi de art arda eşlenerek toplam üç eşlenme kuşağı tamamlanmıştır.
Oluşan DNA sayısını ve eşlenmeler için ortamdan alınan toplam nükleotit sayısını bulunuz. Bu nükleotitlerden kaçının adenin, kaçının guanin olduğunu hesaplayınız.
Üç kuşakta sentezlenen yeni zincir sayısını ve bu zincirlerde kurulan fosfodiester bağı sayısını bulunuz. Son durumda başlangıçtaki eski zincirlerin kaç DNA molekülünde bulunduğunu yazınız.
0 / 19 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
5.1 tam puan 11
Örnek çözüm
Üç kuşak sonunda 23 = 8 DNA oluşur. Yeni sentezlenen kısım 8 − 1 = 7 DNA’ya eşittir; alınan nükleotit 7 × 2000 = 14 000’dir. Molekülde A = 400, G = C = (2000 − 800) ÷ 2 = 600’dür. Alınan adenin 7 × 400 = 2800, guanin 7 × 600 = 4200’dür.
Puanlama
5.2 tam puan 8
Örnek çözüm
8 DNA’da toplam 16 zincir vardır; 2’si eskidir, yeni zincir sayısı 14’tür. Her zincirde 1000 nükleotit ve 999 fosfodiester bağı bulunduğu için kurulan bağ 14 × 999 = 13 986’dır. Eski iki zincir ayrı ayrı iki DNA molekülünde bulunur.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Örnek Kâğıt 3 · sonuç
0/ 100
Bu puan, işaretlediğin ölçütlerin toplamıdır. Gerçek sınavda puanlamayı öğretmenin yapar.
Nükleik Asitlerin Çeşitleri ve Görevleri · 3 soru
0 / 64 puan
Genetik Materyalin Organizasyonu · 1 soru
0 / 17 puan
DNA’nın Kendini Eşlemesi · 1 soru
0 / 19 puan
Soru sayıları ve öğrenme çıktıları ÖDSGM’nin 12. sınıf biyoloji yazılı konularından alındı. Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından örnek olarak hazırlandı. 12. sınıfta OYSS uygulanmaz; gerçek sınavın sorularını ve puanlarını okulunun zümresi belirler.
