12. Sınıf T.c. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 1. Dönem 1. Yazılı Soruları: Örnek Kâğıt 6

Namık Kemal vatan ve hürriyet bilincini, Ziya Gökalp millî kültür düşüncesini güçlendirmiştir. Rousseau ve Montesquieu gibi düşünürler ise halk egemenliği, özgürlük ve hukuk devleti düşüncelerini tanımasını sağlamıştır.

II. Abdülhamit döneminde basın ve siyasi faaliyetler sıkı denetim altındaydı. Bu nedenle hürriyet düşüncesi, genç subay ve aydınlar için meşrutiyetin yeniden ilanını ve baskının sona ermesini isteyen bir talebe dönüşmüştür.

1906’daki cemiyet, meşrutiyet ve hürriyet isteyen muhalif hareketin parçasıdır. 1909’da ise meşrutiyet yönetimine karşı başlatılan ayaklanmanın bastırılmasında görev alınmıştır; bu da meşrutiyetin korunmasıyla ilişkilidir.

Birlik kurma ve yerel halkı örgütleme konusunda deneyim kazanmıştır. Balkanlardaki büyük toprak kaybı, gerçekçi bir bakışla vatan topraklarının korunması gerektiği düşüncesini güçlendirmiştir.

Devletin Avrupa’daki toprakları Meriç’e kadar gerilemiştir. Gayrimüslim nüfusun yoğun olduğu topraklar kaybedilmiş, göçlerle Anadolu’daki Müslüman nüfusun oranı artmıştır.

Balkan milletlerinin ayrılması Osmanlıcılığın toplumu bir arada tutamayacağını göstermiştir. Bunun yanında Rumeli’nin kaybı ve Anadolu’nun önem kazanması Türkçülük düşüncesini güçlendirmiştir.

Ucuz yabancı mallar ülkeye rahatça girdiği için yerli üretici rekabet edememiştir. Yerli sanayi gelişememiş ve Osmanlı Devleti açık pazar konumuna gelmiştir.

Devletin kendi vergilerini toplama yetkisinin bir kısmı yabancıların denetimine girmiştir. Bu durum mali bağımsızlığı zedelemiş, siyasi egemenliği de sınırlamıştır.

Siyasi yalnızlıktan kurtulmak ve güçlü bir müttefik bulmak. Kaybedilen toprakları geri almak ve kapitülasyonlardan, ekonomik baskılardan kurtulmak.

Yeni savaşlardan çıkan devlet, asker, para ve ulaşım bakımından hazırlıksızdı. Çok cepheli bir savaşa girmek insan ve ekonomi kaynaklarını tüketecek, yenilgi hâlinde de devletin varlığını tehlikeye atacaktı.

Kafkas İslam Ordusu’nun harekâtı. Bakü, Osmanlı sınırları dışındaydı; amaç, Azerbaycan Türklerine yardım etmek ve Kafkasya’daki Türk ve Müslüman varlığını korumaktı.

Her iki gelişme de güç koşullara rağmen elde edilen askerî dayanıklılığı gösterir. Kut’ül-Amâre büyük bir başarıyla, Medine ise uzun süren kararlı bir savunmayla moral kazandırmıştır.