12. sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · 12.2.4
İşlevsel bölgenin tanımı, ölçütleri, gerekçeleri ve TÜİK, DSİ, KGM, MGM ile OGM örnekleri.
Resmî öğrenme çıktısı
Beşeri Sistemler · Türkiye’nin İşlevsel Bölgeleri
12.2.4. Ülkemizdeki işlevsel bölgeleri özelliklerine göre analiz eder.
Haritanın başka türlü bölünmesi · 8 puan
Türkiye, ders kitaplarındaki yedi coğrafi bölgeye iklim, yer şekilleri gibi ortak özelliklere bakılarak ayrılmıştır. Bazı kurumlar ise Türkiye’yi kendi hizmetlerine göre farklı bölgelere ayırmaktadır. Bu bölgeler yedi coğrafi bölgenin sınırlarıyla çakışmayabilir.
İşlevsel bölgeyi tanımlayarak yedi coğrafi bölgeden farkını açıklayınız.
Kurumların işlevsel bölgeler oluşturmasının iki gerekçesini yazınız.
1.1 tam puan 4
Örnek çözüm
İşlevsel bölge, belirli bir hizmetin ya da işlevin yürütülmesi, merkezler ile çevresi arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi için belirlenen bölgedir. Coğrafi bölgeler ortak doğal ve beşerî özelliklere göre ayrılırken işlevsel bölgeler görülen işlevlere göre oluşturulur ve sınırları değişebilir.
Puanlama
1.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Hizmetler daha hızlı ve verimli sunulur, kaynaklar ihtiyaca göre planlanır. Veriler bölgesel olarak toplanıp karşılaştırılabilir ve bölgesel sorunlara uygun çözümler geliştirilebilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Kurumların bölgeleri · 9 puan
| Kurum | Yaptığı iş |
|---|---|
| Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü | Su kaynaklarını yönetir; baraj ve sulama projeleri yürütür. |
| Karayolları Genel Müdürlüğü | Devlet ve il yollarının yapım ve bakımını yürütür. |
| Orman Genel Müdürlüğü | Ormanları korur, yangınlarla mücadele eder ve ağaçlandırma yapar. |
| Meteoroloji Genel Müdürlüğü | Hava olaylarını izler ve tahminler yapar. |
Tablodaki kurumlardan ikisini seçerek bölge sınırlarını belirlerken dikkate alacağı birer ölçütü gerekçesiyle yazınız.
Bir ilin farklı kurumlara göre farklı bölgelere bağlanabilmesinin nedenini açıklayınız.
2.1 tam puan 6
Örnek çözüm
DSİ, su kaynakları ve akarsu havzalarını dikkate alabilir; çünkü su havzası sınırları il sınırlarıyla çakışmayabilir. Orman Genel Müdürlüğü ise orman varlığının yoğun olduğu alanlara ve yangın riskine göre bölgeler oluşturabilir. Geçerli başka örnekler de kabul edilir.
Puanlama
2.2 tam puan 3
Örnek çözüm
Her kurumun görevi ve ölçütü farklı olduğu için çizdiği sınırlar da değişir. Bu nedenle bir il, DSİ’ye göre bir havza bölgesinde, Karayollarına göre başka bir bölgede yer alabilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
İstatistik için bölgeler · 8 puan
Türkiye’de Türkiye İstatistik Kurumu verilerinde kullanılan İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması’nda (İBBS) üç düzey bulunur: Düzey 1’de 12 bölge, Düzey 2’de 26 alt bölge, Düzey 3’te 81 il yer alır.
Bu sınıflandırmanın amacını ve bölgesel politikalar açısından önemini açıklayınız.
İBBS düzeyleri arasındaki ilişkiyi yazınız ve Düzey 3’ün neden il sınırlarına dayandığını açıklayınız.
3.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Amaç, bölgesel istatistikleri toplamak, bölgeleri karşılaştırılabilir hâle getirmektir. Böylece gelişmişlik farkları görülür ve bölgesel kalkınma politikalarına veri sağlanır. Avrupa Birliği uyum süreciyle de bağlantılıdır.
Puanlama
3.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Düzeyler, büyükten küçüğe iç içe geçen birimlerdir; Düzey 3 iller, Düzey 2 il gruplarıdır, Düzey 1 daha geniş birimlerdir. İl sınırları idari birimlerle veri toplamayı ve hizmet sunmayı kolaylaştırdığı için temel birim olarak kullanılır.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).
Ücretsiz ön görüşme
Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp
