12. sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · 12.2.5

12. Sınıf Coğrafya 1. Yazılı: Türkiye’nin Bölgesel Kalkınma Projeleri Soruları

GAP, KOP ve DOKAP gibi projelerin gerekçeleri ile ekonomik, sosyal ve kültürel etkilerinin değerlendirilmesi.

Resmî öğrenme çıktısı

Beşeri Sistemler · Türkiye’nin Bölgesel Kalkınma Projeleri

12.2.5. Türkiye’deki bölgesel kalkınma projelerini ekonomik, sosyal ve kültürel etkileri açısından değerlendirir.

1. soru

Fırat ve Dicle havzasındaki proje · 9 puan

Türkiye’nin güneydoğusundaki bu bölgesel kalkınma projesi; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak illerini kapsamaktadır. Fırat ve Dicle üzerinde barajlar ve hidroelektrik santraller kurulmuştur. Atatürk Barajı’ndan alınan su, Şanlıurfa Tünelleri ile Harran Ovası’na ulaştırılmaktadır.

1.15 puan
Metinde anlatılan projenin adını ve bu projenin başlatılmasının iki gerekçesini yazınız.
1.24 puan
Projenin ekonomik ve sosyal etkilerini birer örnekle değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP). Gerekçeler: Bölgede sulama ve enerji potansiyelini değerlendirmek; bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltmak, işsizlik ve göçü sınırlamak.

Puanlama

GAP1 puan
Birinci gerekçe2 puan
İkinci gerekçe2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Ekonomik: Sulanan arazide tarımsal üretim artmış, pamuk gibi sanayi bitkileri ve tarıma dayalı sanayi gelişmiştir. Sosyal: Yeni iş imkânları doğmuş, ayrıca eğitim ve sağlık hizmetleri iyileşmiştir; bununla birlikte nüfusun bir kısmı baraj alanlarından yer değiştirmek zorunda kalmıştır.

Puanlama

Ekonomik etki örneği2 puan
Sosyal etki örneği2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

İki bölge, iki farklı ihtiyaç · 8 puan

İki kalkınma projesi
Proje	Bölgenin başlıca sorunu	Bazı çalışma alanları
Konya Ovası Projesi (KOP)	Yarı kurak iklim, sulama suyu yetersizliği	Mavi Tünel ile Göksu Havzası’ndan su aktarımı, sulama, tarıma dayalı sanayi
Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP)	Engebeli arazi, dar tarım alanları, dışa göç	Ulaşım, turizm, tarımda çeşitlendirme, küçük ölçekli sanayi

2.14 puan
İki projenin çalışma alanlarındaki farkı bölgelerin coğrafi özellikleriyle ilişkilendirerek açıklayınız.
2.24 puan
Bu tür projelerin nüfus hareketleri ve bölgesel gelişmişlik farkları üzerindeki etkilerini değerlendiriniz.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Konya Ovası düz ve geniş ama yarı kurak olduğundan suya ve sulamaya öncelik verilmiştir. Doğu Karadeniz’de engebeli arazi nedeniyle büyük tarım alanları sınırlıdır; bu yüzden ulaşım, turizm ve ürün çeşitlendirmesi öne çıkmıştır.

Puanlama

KOP’un ilişkisi2 puan
DOKAP’ın ilişkisi2 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Yeni iş olanaklarıyla bölgeden dışa göçün azalması beklenir. Altyapı ve üretim arttıkça bölgeler arasındaki gelişmişlik farkı azalır. Etki, projelerin başarısına göre değişir.

Puanlama

Dışa göçün azalması2 puan
Gelişmişlik farkının azalması2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

3. soru

Baraj ve tarihî miras · 8 puan

Fırat üzerindeki Birecik Barajı’nın su toplama alanında kalan antik Zeugma kentinde kurtarma kazıları yapılmış, ortaya çıkarılan mozaiklerin birçoğu Gaziantep’teki müzede sergilenmeye başlanmıştır. Dicle üzerindeki Ilısu Barajı nedeniyle de tarihî Hasankeyf’in büyük bölümü sular altında kalmış, bazı yapılar taşınmış, halk yeni kurulan yerleşmeye yerleştirilmiştir.

3.14 puan
Metindeki baraj çalışmalarının kültürel miras üzerindeki etkilerini olumlu ve olumsuz birer yönüyle değerlendiriniz.
3.24 puan
Enerji ve sulama gibi ekonomik kazançlar ile kültürel miras arasında denge kurulabilmesi için iki öneri yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

3.1 tam puan 4

Örnek çözüm

Olumsuz: Tarihî alanlar ve yaşam çevresi sular altında kalmıştır. Olumlu: Kurtarma kazıları sayesinde eserler ortaya çıkarılıp müzelerde korunmuş, kültür turizmine katkı sağlanmıştır.

Puanlama

Olumsuz yön2 puan
Olumlu yön2 puan

3.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Proje öncesinde kapsamlı kültürel etki değerlendirmesi yapılmalı, alternatif yer seçenekleri araştırılmalıdır. Yerel halkın görüşleri alınmalı, taşınması gereken eserler ve yerleşmeler için planlı koruma ve yerleştirme uygulanmalıdır.

Puanlama

Birinci öneri2 puan
İkinci öneri2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği örnek kâğıtlar

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.

Örnek Kâğıt 1: 1 soru Örnek Kâğıt 5: 2 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp