12. sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.1
Aşırı yağış, sıcak hava dalgası, kuraklık ve kasırga gibi olayların oluşumu ve doğal ve beşerî etkileri.
Resmî öğrenme çıktısı
Doğal Sistemler · Ekstrem Doğa Olayları ve Etkileri
12.1.1. Doğa olaylarının ekstrem durumlarını ve etkilerini açıklar.
Üç günde düşen yağış · 8 puan
Bir kıyı ilçesine ait kurgusal yağış verileri aşağıda verilmiştir.
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| Ağustos ayı ortalama toplam yağış | 90 mm |
| Bu yılki üç günlük yağış | 310 mm |
| İlçenin konumu | Dik yamaçlar arasında dar bir vadi tabanı |
Verilerden hareketle bu olayın neden ekstrem sayıldığını açıklayınız.
Vadinin yer şekilleri ile yağışın birlikte doğurabileceği iki doğal ve iki beşerî etkiyi yazınız.
1.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Üç günde düşen 310 mm yağış, ortalama aylık toplamın üç katından fazladır. Ortalamadan bu ölçüde uzaklaşan, kısa sürede yoğunlaşan ve nadir görülen olaylar ekstrem olarak nitelendirilir.
Puanlama
1.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Doğal: Taşkın (sel) ve heyelan ya da toprağın aşınması. Beşerî: Can ve mal kaybı, yol ve köprü gibi altyapının yıkılması, tarım alanlarının zarar görmesi.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Uzun süren sıcak ve kurak yaz · 8 puan
Bir Akdeniz kıyısında yaz ayları boyunca sıcaklık uzun süre mevsim normallerinin birkaç derece üzerinde seyretmiş, aylarca yağış görülmemiştir. Bu dönemde bir ormanda çıkan yangın, sıcak ve kuru rüzgârlar nedeniyle hızla yayılmıştır.
Metindeki sıcaklık ve yağış koşullarının orman yangınının yayılmasını nasıl kolaylaştırdığını açıklayınız.
Uzun süren kuraklığın tarım ve su kaynakları üzerindeki birer etkisini yazınız.
2.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Sıcak ve kurak hava bitkilerdeki nemi azaltır, kuru bitki örtüsü kolay tutuşur. Kuru rüzgâr ateşi taşıyarak yangının hızla yayılmasına neden olur.
Puanlama
2.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Tarım: Ürün verimi düşer, sulama ihtiyacı artar ve ürün kayıpları görülür. Su kaynakları: Baraj ve göllerde su seviyesi azalır, yer altı suları düşer, içme suyunda sıkıntı oluşabilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Atlantik’ten gelen fırtına · 8 puan
Ağustos 2005’te Katrina Kasırgası ABD’nin Meksika Körfezi kıyılarını vurdu. Kasırganın yükselttiği deniz suyu, deniz seviyesinin altında kalan bölümleri bulunan New Orleans’ı koruyan setleri aştı ve setlerde yarıklar açtı. Şehrin büyük bölümünü sular kapladı.
Tropikal kasırgaların hangi koşullarda oluştuğunu ve neden kıyılarda daha yıkıcı olduğunu açıklayınız.
New Orleans’ın konumunun zararı nasıl büyüttüğünü açıklayınız ve benzer riskli yerleşmeler için iki önlem yazınız.
3.1 tam puan 4
Örnek çözüm
Tropikal kasırgalar sıcak okyanus sularında, yoğun buharlaşmanın ve alçak basıncın olduğu koşullarda oluşur. Kıyıya ulaştığında çok güçlü rüzgâr, yoğun yağış ve deniz seviyesinin yükselmesi birlikte büyük yıkım yaratır.
Puanlama
3.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Şehrin bir bölümü deniz seviyesinin altında olduğundan setler aşıldığında sular şehre dolmuş ve çekilmesi zorlaşmıştır. Önlem olarak erken uyarı ve tahliye planları yapılabilir, setler güçlendirilebilir, riskli alanlarda yapılaşma sınırlandırılabilir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).
Ücretsiz ön görüşme
Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp
