12. sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · 12.1.1.1
Yükseltgenme basamakları, indirgen ve yükseltgen; molekül denklemlerini elektron dengesiyle denkleştirme.
Resmî öğrenme çıktısı
Kimya ve Elektrik · 12.1.1. İndirgenme-Yükseltgenme Tepkimelerinde Elektrik Akımı
12.1.1.1. Redoks tepkimelerini tanır.
Tepkimelerin karşılaştırılması · 9 puan
Yükseltgenme basamaklarını kullanarak bu tepkimelerden hangilerinin redoks olduğunu belirleyiniz; ölçütünüzü açıklayınız.
III numaralı tepkimede yükseltgenen ve indirgenen maddeleri, indirgen ve yükseltgen türleri belirtiniz. Bu terimleri elektron alışverişiyle açıklayınız.
1.1 tam puan 5
Örnek çözüm
I, III ve V redokstur. I’de Mg 0’dan +2’ye, O 0’dan −2’ye; III’te Zn 0’dan +2’ye, H +1’den 0’a; V’te Cl 0’dan −1’e, Br −1’den 0’a değişir. II ve IV’te hiçbir atomun yükseltgenme basamağı değişmez. Ölçüt: Bir tepkimede yükseltgenme basamağı değişen atom varsa tepkime redokstur.
Puanlama
1.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Zn elektron verir ve yükseltgenir; kendisi indirgendir. HCl’deki H⁺ elektron alır ve indirgenir; HCl yükseltgendir. Yükseltgenme elektron vermek, indirgenme elektron almaktır; indirgen, karşı türü indirgerken kendisi yükseltgenir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Bakırın nitrik asitle tepkimesi · 8 puan
Bakırın seyreltik nitrik asitle tepkimesi aşağıdaki denklemi verir: Cu+HNO3→Cu(NO3)2+NO+H2O
Yükseltgenme basamağı değişen atomları bulunuz. Elektron dengesini kurarak denklemi en küçük tam sayılarla denkleştiriniz.
Denkleştirilmiş tepkimede 8 mol HNO₃’ün kaç molü indirgenmiştir? Geri kalanın görevini açıklayınız.
2.1 tam puan 6
Örnek çözüm
Cu: 0 → +2 (2 e⁻ verir). N: +5 → +2 (3 e⁻ alır). Elektronları eşitlemek için 3 Cu ve 2 NO yazılır (6 e⁻). Sağda 3 Cu(NO₃)₂’deki 6 N ve 2 NO’daki 2 N toplam 8 N olduğundan solda 8 HNO₃ gerekir; H sayısından 4 H₂O bulunur. Denklem: 3Cu+8HNO3→3Cu(NO3)2+2NO+4H2O. Denetim: O sayısı iki tarafta 24’tür.
Puanlama
2.2 tam puan 2
Örnek çözüm
2 molü NO’ya indirgenmiştir. Kalan 6 mol, yükseltgenme basamağı değişmeden Cu(NO₃)₂ tuzundaki nitrat iyonlarını oluşturur.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Çamaşır suyu ve yüksek fırın · 9 puan
Aşağıda günlük hayattan ve sanayiden iki redoks tepkimesi verilmiştir.
Birinci tepkimede klor atomlarının yükseltgenme basamaklarını yazarak yükseltgeni ve indirgeni belirleyiniz. Bu iki maddenin karıştırılmasının neden tehlikeli olduğunu yazınız.
İkinci tepkimede yükseltgen ve indirgeni bulunuz. 1 mol Fe₂O₃ harcandığında kaç mol elektron aktarıldığını hesaplayınız.
3.1 tam puan 5
Örnek çözüm
NaClO’da Cl +1’dir ve Cl₂’de 0’a iner, yani NaClO yükseltgendir. HCl’de Cl −1’dir ve 0’a çıkar, yani HCl indirgendir. Oluşan klor gazı zehirlidir ve solunum yollarına zarar verir; bu yüzden iki temizlik maddesi karıştırılmamalıdır.
Puanlama
3.2 tam puan 4
Örnek çözüm
Fe: +3 → 0 olduğundan Fe₂O₃ yükseltgendir. C: +2 → +4 olduğundan CO indirgendir. 1 mol Fe₂O₃’te 2 mol Fe³⁺ vardır ve her biri 3 e⁻ alır: 6 mol elektron. Denetim: 3 mol CO, 2’şer elektron vererek 6 mol elektron sağlar.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; örnek kâğıtta bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için bir kâğıt seç.
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).
Ücretsiz ön görüşme
Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp
