12. sınıf Fizik · 1. dönem 1. yazılı · örnek kâğıt
Soru sayıları ÖDSGM’nin konu soru dağılımına dayanır.
Soruları çöz
Sorular ekranda tek tek gelir. Cevabını sorunun altındaki alana yaz ya da kâğıdı yazdırıp üzerinde çöz. Cevapların hesabına kaydedilir.
Kâğıdı bitir
Son sorudan sonra kâğıdı bitir. Çözümler ve puanlama anahtarı ancak o zaman açılır.
Kendini puanla
Yazdığın cevap, örnek çözümün hemen üstünde görünür. Karşılaştır ve karşıladığın ölçütleri işaretle; puanın ve konu dökümün çıkar.
Örnek Kâğıt 1 · SınavSoru 1 / 6
Düzgün Çembersel Hareket · 18 puan
Yarıçapı 15 m olan bir dönme dolap sabit süratle dönmekte ve 150 saniyede 5 tur atmaktadır. π = 3 alınız.
Dolabın periyodunu ve frekansını bulunuz.
Dolaptaki bir yolcunun açısal hızını ve çizgisel hızının büyüklüğünü hesaplayınız.
Ali: “Yolcunun hızının büyüklüğü değişmediğine göre ivmesi sıfırdır.” diyor. Bu önermeyi değerlendiriniz ve varsa ivmenin büyüklüğünü ve yönünü yazınız.
0 / 18 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
1.1 tam puan 4
Örnek çözüm
T = 150 / 5 = 30 s. f = 1 / T = 1/30 s⁻¹ (yaklaşık 0,033 Hz).
Puanlama
1.2 tam puan 8
Örnek çözüm
ω = 2π / T = 2 · 3 / 30 = 0,2 rad/s. v = ω · r = 0,2 · 15 = 3 m/s.
Puanlama
1.3 tam puan 6
Örnek çözüm
Önerme yanlıştır. Hız bir vektördür ve yönü her an değişir; bu nedenle ivme vardır. Bu ivme her an çemberin merkezine yöneliktir ve büyüklüğü a = v² / r = 9 / 15 = 0,6 m/s²’dir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Düzgün Çembersel Hareket Yapan Cisimlerin Analizi · 17 puan
Kütlesi 2 kg olan bir cisim, tavana bağlı 2 m uzunluğundaki ipin ucunda yatay bir çember üzerinde sabit süratle dönmektedir. İp düşeyle 37° açı yapmaktadır (sin 37° = 0,6; cos 37° = 0,8; g = 10 m/s²; π = 3).
Cisme etki eden kuvvetleri yazınız; ipteki gerilme kuvvetini ve merkezcil kuvveti hesaplayınız.
Çemberin yarıçapını, cismin çizgisel hızını ve dönme periyodunu bulunuz.
0 / 17 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
2.1 tam puan 10
Örnek çözüm
Cisme ağırlık (20 N, aşağı) ve ip gerilmesi etki eder. Düşeyde denge: T · cos 37° = m · g ⇒ T = 20 / 0,8 = 25 N. Gerilmenin yatay bileşeni merkezcil kuvvettir: F = T · sin 37° = 25 · 0,6 = 15 N.
Puanlama
2.2 tam puan 7
Örnek çözüm
r = L · sin 37° = 2 · 0,6 = 1,2 m. F = m · v² / r ⇒ 15 = 2 · v² / 1,2 ⇒ v² = 9 ⇒ v = 3 m/s. Periyot = 2πr / v = 2 · 3 · 1,2 / 3 = 2,4 s.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Öteleme ve Dönme Hareketinin Karşılaştırılması · 18 puan
Aşağıdaki tablo öteleme hareketini betimleyen nicelikleri göstermektedir.
| Öteleme niceliği | Simge veya bağıntı | Dönme hareketindeki karşılığı |
|---|---|---|
| Yer değiştirme | Δx | ? |
| Çizgisel hız | v | ? |
| Çizgisel ivme | a | ? |
| Kütle | m | ? |
| Kuvvet | F | ? |
| Çizgisel momentum | p = m · v | ? |
Tablodaki soru işaretli yerleri niceliğin adı ve simgesiyle doldurunuz.
Aşağıdaki hareketleri öteleme, dönme veya dönerek öteleme olarak sınıflandırınız; sınıflandırmada kullandığınız ölçütü yazınız.
0 / 18 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
3.1 tam puan 10
Örnek çözüm
Açısal yer değiştirme (Δθ), açısal hız (ω), açısal ivme (α), eylemsizlik momenti (I), tork (τ), açısal momentum (L = I · ω).
Puanlama
3.2 tam puan 8
Örnek çözüm
I: dönerek öteleme, II: dönme, III: öteleme. Ölçüt: Ötelemede cismin bütün noktaları aynı anda aynı hıza sahiptir. Dönmede noktalar sabit bir eksen etrafında aynı açısal hızla çember çizer. Dönerek ötelemede eksen de yer değiştirir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Eylemsizlik Momenti Kavramı · 16 puan
Kütleleri ve yarıçapları eşit iki cisimden biri ince bir halka, diğeri dolu bir disktir. İkisi de merkezlerinden geçen ve düzlemlerine dik bir eksen etrafında durgunken aynı büyüklükte torkla döndürülmeye başlanıyor.
Eylemsizlik momentinin dönme hareketindeki anlamını ve neye bağlı olduğunu açıklayınız.
Hangi cismin eylemsizlik momentinin daha büyük olduğunu, hesap yapmadan gerekçesiyle belirtiniz. Eşit süre sonunda hangisinin açısal hızı daha büyük olur?
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
4.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Eylemsizlik momenti, bir cismin dönme hareketindeki değişime karşı gösterdiği direncin ölçüsüdür. Cismin kütlesine, kütlenin dönme eksenine göre dağılımına ve eksenin konumuna bağlıdır.
Puanlama
4.2 tam puan 8
Örnek çözüm
Halkanın kütlesinin tamamı eksenden en uzak bölgededir; diskte kütlenin bir bölümü eksene yakındır. Bu yüzden halkanın eylemsizlik momenti daha büyüktür. Eşit torkta açısal ivmesi daha küçük olduğu için eşit süre sonunda diskin açısal hızı daha büyük olur.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Açısal Momentum ve Çizgisel Momentum · 15 puan
Noktasal kabul edilen üç cisim, çemberler üzerinde düzgün çembersel hareket yapmaktadır.
| Cisim | Kütle (kg) | Çizgisel hız (m/s) | Yarıçap (m) |
|---|---|---|---|
| X | 1 | 6 | 2 |
| Y | 2 | 3 | 2 |
| Z | 2 | 6 | 1 |
Her cismin çizgisel momentumunun büyüklüğünü ve açısal momentumunun büyüklüğünü hesaplayınız.
Mert: “Açısal momentumları aynı olan cisimlerin çizgisel momentumları da aynı olmalıdır.” diyor. Bu önermeyi hesaplarınızla değerlendiriniz; iki niceliği birbirine bağlayan çarpanı yazınız.
0 / 15 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
5.1 tam puan 10
Örnek çözüm
p = m · v; L = m · v · r (L = p · r). X: p = 6 kg·m/s, L = 12 kg·m²/s. Y: p = 6 kg·m/s, L = 12 kg·m²/s. Z: p = 12 kg·m/s, L = 12 kg·m²/s.
Puanlama
5.2 tam puan 5
Örnek çözüm
Önerme yanlıştır. Üç cismin açısal momentumu eşit olsa da Z’nin çizgisel momentumu X ve Y’nin iki katıdır. İki nicelik L = p · r ile bağlıdır; bu nedenle açısal momentum yarıçapa da bağlıdır. Z’nin yarıçapı küçük olduğu için aynı açısal momentumu daha büyük çizgisel momentumla verir.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Kütle Çekim İvmesinin Bağlı Olduğu Değişkenler · 16 puan
Aşağıda kurgusal X ve Y gezegenlerinin kütlesi ve yarıçapı Dünya’nınkiyle karşılaştırılmıştır. Dünya yüzeyinde g = 10 m/s² alınız.
| Gezegen | Kütlesi | Yarıçapı |
|---|---|---|
| X | 2M | 2R |
| Y | M/2 | R/2 |
Newton’ın ikinci yasası ile kütle çekim yasasını eşleyerek yüzeydeki kütle çekim ivmesinin bağıntısını çıkarınız. İvmenin hangi değişkenlere bağlı olduğunu yazınız.
X ve Y gezegenlerinin yüzeyindeki kütle çekim ivmelerini hesaplayınız. 60 kg kütleli bir astronotun bu gezegenlerdeki ağırlığını bulunuz.
0 / 16 puan
Cevabını örnek çözümle karşılaştır; karşıladığın her ölçütü işaretle.
6.1 tam puan 8
Örnek çözüm
Yüzeydeki m kütleli cisme tek kuvvet kütle çekimidir: m · g = G · M · m / R² ⇒ g = G · M / R². İvme gezegenin kütlesine ve merkezinden uzaklığa bağlıdır; cismin kütlesine bağlı değildir.
Puanlama
6.2 tam puan 8
Örnek çözüm
gX = G · 2M / (2R)² = (1/2) · G · M / R² = 5 m/s². gY = G · (M/2) / (R/2)² = 2 · G · M / R² = 20 m/s². Ağırlıklar: X’te 60 · 5 = 300 N; Y’de 60 · 20 = 1200 N.
Puanlama
Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.
Örnek Kâğıt 1 · sonuç
0/ 100
Bu puan, işaretlediğin ölçütlerin toplamıdır. Gerçek sınavda puanlamayı öğretmenin yapar.
Düzgün Çembersel Hareket · 1 soru
0 / 18 puan
Düzgün Çembersel Hareket Yapan Cisimlerin Analizi · 1 soru
0 / 17 puan
Öteleme ve Dönme Hareketinin Karşılaştırılması · 1 soru
0 / 18 puan
Eylemsizlik Momenti Kavramı · 1 soru
0 / 16 puan
Açısal Momentum ve Çizgisel Momentum · 1 soru
0 / 15 puan
Kütle Çekim İvmesinin Bağlı Olduğu Değişkenler · 1 soru
0 / 16 puan
Soru sayıları ve öğrenme çıktıları ÖDSGM’nin 12. sınıf fizik yazılı konularından alındı. Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından örnek olarak hazırlandı. 12. sınıfta OYSS uygulanmaz; gerçek sınavın sorularını ve puanlarını okulunun zümresi belirler.
