9. sınıf Kimya · 1. dönem 1. yazılı · KİM.9.1.5

9. Sınıf Kimya 1. Yazılı: Elektron Dizilimi Soruları

Aufbau ilkesi, Pauli dışlama ilkesi, Hund kuralı; orbital şemaları ve küresel simetri.

Resmî öğrenme çıktısı

Etkileşim · Atomdan Periyodik Tabloya

KİM.9.1.5. Elektronların atom orbitallerine yerleşimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

1. soru

Azot atomu: hangi kural çiğnenmiş? · 10 puan

Üç öğrenci azot atomunun (7 elektron) orbital şemasını aşağıdaki gibi çizmiştir.

Ali:

Banu:

Cem:

1.16 puan
Her öğrencinin hangi kurala ya da ilkeye uymadığını gerekçesiyle yazınız.
1.24 puan
Azot atomunun doğru elektron dizilimini ve orbital şemasını yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Ali: Hund kuralı. Eş enerjili 2p orbitallerine elektronlar önce birer birer ve aynı yönlü yerleşmelidir; boş orbital varken eşleşme yapılmıştır.
Banu: Pauli dışlama ilkesi. 2s orbitalindeki iki elektronun spinleri aynı yönde gösterilmiştir; aynı orbitaldeki elektronların spinleri zıt olmalıdır.
Cem: Aufbau ilkesi. Daha düşük enerjili 2s boş bırakılıp elektronlar 2p’ye yerleştirilmiştir.

Puanlama

Ali: Hund kuralı, gerekçesiyle2 puan
Banu: Pauli ilkesi, gerekçesiyle2 puan
Cem: Aufbau ilkesi, gerekçesiyle2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

1s² 2s² 2p³

Puanlama

1s² 2s² 2p³2 puan
Doğru orbital şeması (2p’de üç tek elektron, aynı yönlü)2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Küresel simetri ve krom-bakır istisnası · 10 puan

Bir atomun son alt kabuğunun tam dolu ya da yarı dolu olması atoma küresel simetri ve kararlılık kazandırır. Elektron dizilimi d⁴ ya da d⁹ ile bitmesi beklenen bazı atomlar, 4s’ten bir elektronu 3d’ye geçirerek daha kararlı bir dizilime ulaşır.

2.15 puan
Bazı atomların elektron dizilimleri
Atom Elektron dizilimi (sonu)
₇N 2s² 2p³
₈O 2s² 2p⁴
₁₀Ne 2s² 2p⁶
₂₅Mn 4s² 3d⁵
₂₆Fe 4s² 3d⁶
Bu atomlardan hangilerinin küresel simetrik olduğunu gerekçesiyle belirleyiniz.
2.25 puan
Krom (₂₄Cr) ve bakır (₂₉Cu) atomlarının beklenen ve gerçek elektron dizilimlerini yazınız; farkı küresel simetriyle açıklayınız.

Bazı atomların elektron dizilimleri
Atom	Elektron dizilimi (sonu)
₇N	2s² 2p³
₈O	2s² 2p⁴
₁₀Ne	2s² 2p⁶
₂₅Mn	4s² 3d⁵
₂₆Fe	4s² 3d⁶

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 5

Örnek çözüm

Küresel simetrik: N (2p³ yarı dolu), Ne (2p⁶ tam dolu), Mn (3d⁵ yarı dolu, 4s² tam dolu). Küresel simetrik değil: O (2p⁴), Fe (3d⁶); son alt kabukları ne yarı dolu ne tam doludur.

Puanlama

N, Ne ve Mn’yi seçmek3 puan
O ve Fe’nin neden olmadığını gerekçelendirmek2 puan

2.2 tam puan 5

Örnek çözüm

Cr: beklenen [Ar] 4s² 3d⁴, gerçek [Ar] 4s¹ 3d⁵. Cu: beklenen [Ar] 4s² 3d⁹, gerçek [Ar] 4s¹ 3d¹⁰. 4s’ten bir elektron 3d’ye geçince 3d yarı dolu (Cr) ya da tam dolu (Cu) olur, 4s de yarı dolu kalır; küresel simetrik bu dizilim daha kararlıdır.

Puanlama

Cr için beklenen ve gerçek dizilim2 puan
Cu için beklenen ve gerçek dizilim2 puan
Küresel simetri gerekçesi1 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için senaryonu seç.

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 5: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp