9. sınıf Coğrafya · 1. dönem 1. yazılı · COĞ.9.1.3

9. Sınıf Coğrafya 1. Yazılı: Coğrafya Biliminin Gelişimi Soruları

Eratosthenes’ten Piri Reis’e ve modern coğrafyaya bilim insanlarının katkıları; güvenilir kaynaklardan bilgi toplama.

Resmî öğrenme çıktısı

Coğrafyanın Doğası · Coğrafya Biliminin Gelişimi

COĞ.9.1.3. Coğrafya biliminin gelişimi hakkında bilgi toplayabilme

1. soru

Coğrafyaya yön verenler · 12 puan

Coğrafyanın gelişimini araştıran bir öğrenci, bazı bilim insanlarının çalışmalarını aşağıdaki gibi not etmiştir.

Bilim insanları ve çalışmaları
Bilim insanı	Yaşadığı dönem	Çalışma
Eratosthenes	MÖ 3. yüzyıl	Gölge boylarından yararlanarak Dünya’nın çevresini hesapladı.
Amasyalı Strabon	MÖ 1. yüzyıl - MS 1. yüzyıl	Bildiği ülkeleri anlattığı on yedi ciltlik “Geographika” adlı eseri yazdı.
Biruni	10-11. yüzyıl	Bir dağın tepesinden yaptığı ölçümlerle Dünya’nın yarıçapını hesapladı.
Kaşgarlı Mahmud	11. yüzyıl	Divanü Lügati’t-Türk’e Türklerin yaşadığı coğrafyayı gösteren bir dünya haritası ekledi.
Piri Reis	15-16. yüzyıl	Akdeniz’in kıyılarını, limanlarını ve adalarını ayrıntılı haritalarla anlatan Kitab-ı Bahriye’yi yazdı.
Alexander von Humboldt	18-19. yüzyıl	Güney Amerika’da yaptığı gezilerde bitki örtüsünün yükseltiye göre değişimini inceledi.

1.16 puan
Tablodaki bilim insanlarını yaşadıkları döneme göre eskiden yeniye sıralayarak bir zaman şeridi oluşturunuz.
1.24 puan
Tablodaki çalışmalardan ikisinin bugünkü coğrafya biliminin hangi konularının temelini oluşturduğunu açıklayınız.
1.32 puan
Tablodaki bilgilerden hareketle bilimin gelişimiyle ilgili bir çıkarım yapınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

1.1 tam puan 6

Örnek çözüm

Eratosthenes (MÖ 3. yüzyıl) → Strabon (MÖ 1. yüzyıl - MS 1. yüzyıl) → Biruni (10-11. yüzyıl) → Kaşgarlı Mahmud (11. yüzyıl) → Piri Reis (15-16. yüzyıl) → Humboldt (18-19. yüzyıl).

Puanlama

İlk üç bilim insanını doğru sıralama2 puan
Son üç bilim insanını doğru sıralama2 puan
Zaman şeridinde dönemleri gösterme2 puan

1.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Eratosthenes ve Biruni’nin ölçümleri Dünya’nın şekli ve boyutlarının belirlenmesinin; Piri Reis ve Kaşgarlı Mahmud’un haritaları haritacılığın; Humboldt’un gözlemleri bitki örtüsünün dağılışını inceleyen fiziki coğrafya çalışmalarının; Strabon’un eseri ülkeleri ve yerleri tanıtan çalışmaların temelini oluşturur.

Puanlama

Birinci çalışma ve ilişkili konu2 puan
İkinci çalışma ve ilişkili konu2 puan

1.3 tam puan 2

Örnek çözüm

Coğrafya bilimi farklı çağlarda ve farklı medeniyetlerde (Yunan, İslam ve Türk, Avrupa) yaşamış bilim insanlarının katkılarıyla gelişmiştir; bilim tek bir topluma özgü değildir.

Puanlama

Bilimin farklı medeniyetlerin katkısıyla geliştiği çıkarımı2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

2. soru

Araştırma notlarını doğrulama · 10 puan

Bir öğrenci “Haritacılığın gelişimi” konulu araştırmasında bir forum sayfasından, bir kişisel blogdan ve ders kitabından yararlanmış; aşağıdaki notları almıştır.

I.İdrisi, Sicilya Kralı II. Roger için hazırladığı dünya haritasıyla Orta Çağ’ın önemli haritacılarından biri olmuştur.
II.Batlamyus, yerleri enlem ve boylam değerleriyle gösterme düşüncesini geliştirmiş ve Orta Çağ’da yaşamıştır.
III.Kâtip Çelebi’nin Cihannüma adlı eseri, Osmanlı’da coğrafyayla ilgili önemli eserlerdendir.
IV.Coğrafyanın bağımsız bir bilim olarak sistemleşmesi XIX. yüzyılda Humboldt ve Ritter’in çalışmalarıyla gerçekleşmiştir.
V.Piri Reis, Amerika kıtasını gösteren haritasını XIX. yüzyılda çizmiştir.

2.16 puan
Notlardaki iki yanlış bilgiyi belirleyerek doğrusunu yazınız.
2.24 puan
Öğrencinin kullandığı kaynaklardan hangisinin daha güvenilir olduğunu belirtiniz ve bilgileri doğrulamak için başvurabileceği iki güvenilir kaynak türü yazınız.

Çözümü ve puanlamayı göster

2.1 tam puan 6

Örnek çözüm

II yanlıştır: Batlamyus İlk Çağ’da (MS II. yüzyıl) yaşamıştır. V yanlıştır: Piri Reis, Amerika kıyılarını da gösteren dünya haritasını 1513’te, yani XVI. yüzyılda (Yeni Çağ’da) çizmiştir.

Puanlama

II. notu belirleme ve düzeltme (İlk Çağ)3 puan
V. notu belirleme ve düzeltme (1513 / XVI. yüzyıl)3 puan

2.2 tam puan 4

Örnek çözüm

Ders kitabı daha güvenilirdir; forum ve kişisel blogların yazarı ve kaynağı çoğu zaman belli değildir, bilgileri denetlenmez. Doğrulama için ansiklopediler, üniversite (.edu.tr) ve kamu kurumu (.gov.tr) yayınları, bilimsel makaleler, kütüphanedeki akademik kitaplar kullanılabilir.

Puanlama

Ders kitabını seçme ve gerekçe2 puan
İki güvenilir kaynak türü2 puan

Yetersiz, yanlış, belirsiz ya da boş bırakılan cevap 0 puandır.

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını çözüp kendini puanlamak için senaryonu seç.

Senaryo 1: 1 soru Senaryo 2: 1 soru Senaryo 3: 1 soru Senaryo 4: 1 soru Senaryo 5: 1 soru Senaryo 6: 1 soru

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Unikazan tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Ücretsiz ön görüşme

30 dakikada sana özel yol haritası

1Formu doldurDört bilgi yeterli, bir dakika sürer.
2Seni arayalımGörüşme saatini sana uygun zamana koyalım.
3Yol haritanı çıkaralımNetlerini ve hedefini konuşur, haftalık planın ilk taslağını birlikte çizeriz.

Hemen konuşmak istersen 0432 606 02 26 veya WhatsApp