Projenin merkezinde ne vardır?

Projenin merkezinde sözlük okuma vardır. Bunun yanında aile buluşmaları, ortak okumalar, şiir, klasik metinler, yazma ve okul yarışmaları da yer alır.

Dilimizin Zenginlikleri için öğrenci tek tek başvurur mu?

Hayır. Proje okullarda uygulanır. Yarışma varsa okul duyurusu ve il şartnamesine göre katılım sağlanır.

Hangi kademelerde uygulanır?

Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lisede uygulanır. Her kademenin kendi eylem planı vardır.

Veli olarak ne yapmalıyım?

“Bu hafta hangi sözcüğü öğrendin?” diye sorun. Birlikte sözlüğe bakın ve sözcüğü bir cümlede kullanmasını dinleyin.

Dilimizin Zenginlikleri Türkçe dersinde hangi öğrenme çıktısıyla örtüşür?

Proje ayrı bir ders değildir; ama Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı derslerindeki söz varlığı çıktılarıyla aynı yöne bakar. Örneğin 8. sınıf Türkçede T.8.4.10 çıktısı, öğrencinin yazdıklarında dilimize henüz yerleşmemiş yabancı kelimelerin Türkçelerini kullanmasını ister. Bu çıktıların ortak yazılıda nasıl sorulduğunu ilgili OYSS sayfasında görebilirsiniz.

Bu proje LGS veya YKS formatını değiştirir mi?

Hayır. Önce kelime bilgisini ve kendini ifade etme becerisini güçlendirir. Bu alışkanlık paragraf ve Türkçe sorularına da yardım edebilir.

Dilimizin Zenginlikleri Projesi: Eylem Planı

Kısa cevap: Dilimizin Zenginlikleri Projesi, MEB’in okul öncesinden liseye yürüttüğü bir dil çalışmasıdır. Amaç, çocuğun yeni sözcükleri tanıması ve bunları günlük dilde kullanabilmesidir.

Kimler için: Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrencileri içindir.
Asıl iş: Sözlüğe bakmak ve öğrenilen sözcüğü kullanmaktır.
Okulda ne olur: Sözcük oyunları, okuma, şiir, yazma ve yarışmalar yapılır.
Başvuru: Öğrenci tek başına ulusal bir forma başvurmaz. Projeyi okul yürütür; yarışma varsa okul duyurusundan ilerlenir.
Bu hafta: Tek bir sözcük seçmek, sözlüğe bakmak ve onu bir cümlede kullanmak yeterlidir.

Resmî duyuru için MEB Dilimizin Zenginlikleri Projesi haberine bakabilirsiniz.

Dilimizin Zenginlikleri Projesi nedir — başvuru, eylem planı ve PDF kılavuz rehberi

Okuldan sözlük listesi, klasör veya yarışma kâğıdı gelince çoğu aile aynı soruyu sorar: Dilimizin Zenginlikleri Projesi nedir? Bu yazı cevabı sade dille verir.

Proje, çocuğun kelime dağarcığını büyütmeyi hedefler. Merkezinde sözlük okuma vardır. Bu çalışma bir ezber yarışı değildir. Amaç, bilmediği bir sözcüğü anlayıp bir cümlede kullanabilmesidir.

Bu yazıda projenin tanımını, okul etkinliklerini, Türkçe dersindeki karşılığını, başvuru ve komisyon yolunu, PDF kılavuz ile eylem planlarını ve bu hafta uygulanacak kısa planı bulacaksınız.

Dilimizin Zenginlikleri Projesi Nedir?

Dilimizin Zenginlikleri Projesi nedir? Millî Eğitim Bakanlığı’nın okul öncesinden liseye uyguladığı bir dil ve kültür çalışmasıdır. Çocuk, okul etkinlikleriyle yeni sözcükler öğrenir; şiir, hikâye ve klasik metinlerle de buluşur.

Resmî tanıtımda sıkça geçen slogan şudur: “Sözlük Özgürlüktür.” Bu slogan, sözlüğü ezber kitabı gibi görmemek anlamına gelir. Sözlük, bilinmeyen bir sözcüğün kapısını açan bir araçtır.

Tek cümle özeti:

Dilimizin Zenginlikleri Projesi, sözlüğe bakarak Türkçeyi daha iyi anlamak ve kullanmak için yapılan bir okul çalışmasıdır.

Türkçe becerileriyle bağ kurmak için Maarif Türkçe alan becerileri rehberine bakabilirsiniz.

Üç Faaliyet Alanı

Okullarda gördüğünüz çalışmalar pratikte çoğu zaman şu üç başlıkta toplanır. Bu ayrım okumayı kolaylaştırmak içindir. Bu hafta üçünü birden bitirmek zorunda değilsiniz. Birini seçmeniz yeterlidir.

Alan	Ne işe yarar?	Basit örnek
Söz varlığını geliştirme	Yeni kelime öğrenilir	Sözlükten bir sözcük seçilir ve cümlede kullanılır
Kültürel miras ve edebiyat	Şiir ve klasik metinler tanınır	Bir şiirden veya hikâyeden yeni sözcük çıkarılır
Yarışmalar ve şölenler	Üretilen çalışma paylaşılır	Okul veya il duyurusundaki sözlük ya da afiş yarışmasına katılınır

En kolay başlangıç çoğu zaman ilk alandır. Bir sözcük seçmek ve onu kullanmak yeterlidir.

Kademelere Göre Uygulama

Proje dört kademede uygulanır. Her kademede beklenen iş biraz farklıdır. MEB, her kademe için ayrı eylem planı yayımlamıştır.

Kademe	Okulda ne öne çıkar?	Evde ne yapabilirsiniz?
Okul öncesi	Dinleme, oyun ve kısa sözcük tanıtımı	Hikâye sonrası yeni sözcüğü birlikte tekrar etmek
İlkokul	Sözlükle tanışma ve basit anlam çalışması	Tek sözcüğün anlamını birlikte okumak
Ortaokul	Deyim, atasözü ve kısa yazma	Çocuğun kendi cümlesini yazmasını istemek
Lise	Klasik metin, kısa yazı ve özgün sözlük	Yeni sözcüğü bir paragrafta kullanmasını desteklemek

Aşağıda ilkokul, ortaokul ve lise için birer somut örnek vardır.

İlkokul Dilimizin Zenginlikleri Etkinlik Örneği

Çocuk sözlükten bilmediği tek bir sözcük seçer. Anlamını öğretmenle birlikte okur. Aynı gün kısa bir cümlede kullanır.

Ortaokul Dilimizin Zenginlikleri Etkinlik Örneği

Öğrenci bir deyim veya atasözü seçer. Sözlükte anlamını okur. Sonra kendi hayatından bir cümle yazar. İsterse defterine veya sınıf panosuna ekler.

Öğrenciysen:

On deyimi aynı anda ezberlemek zorunda değilsin. Birini bilerek kullanman yeterlidir.

Lise Dilimizin Zenginlikleri Etkinlik Örneği

Öğrenci bir şiirden veya klasik metinden yeni bir sözcük çıkarır. Sözlükte anlamını kontrol eder. Kısa bir paragrafta veya küçük bir sözlük maddesinde bilinçli olarak kullanır.

Bu örnek, lise eylem planındaki metin ve sözcük çalışmalarını da destekler.

Okul Etkinlikleri

Okulda gördüğünüz çalışmalar çoğu zaman şu başlıklardan birine girer. Hepsi aynı haftada yapılmak zorunda değildir.

Sözlük okuma: Bilinmeyen sözcüğün anlamı ve örnek kullanımı incelenir.
Sözcük oyunları: Tahmin etme, boşluk doldurma veya kısa yarışmalar yapılır.
Aile buluşması: Evde ortak kitap okuma veya sözcük paylaşımı istenir.
Şiir ve klasik metin: Seçilmiş bir şiir veya eser üzerinden yeni sözcüklerle tanışılır.
Yazma ve afiş: Kısa yazı, video veya afiş çalışması yapılabilir.
Küçük sözlük üretimi: Bir konu veya eser için kısa bir sözlük derlenebilir.

Okul örneği:

Öğrenci sözlükten bir sözcük seçer, anlamını okur ve aynı gün bir cümlede kullanır.

Ev örneği:

Yemekte yeni sözcüğü bir kez doğru cümlede kullanmak yeterlidir.

Evde daha fazla destek fikri için evde Maarif değer aktiviteleri rehberine bakabilirsiniz.

Proje alışkanlığını çalışma düzenine bağlamak için TYT Türkçe konuları 2027 rehberine bakabilir veya ücretsiz YKS materyallerini inceleyebilirsiniz.

Türkçe Dersinde Hangi Öğrenme Çıktısıyla Örtüşür?

Dilimizin Zenginlikleri ayrı bir ders değildir; ama Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı derslerindeki söz varlığı çıktılarıyla aynı yöne bakar. Aşağıdaki dört öğrenme çıktısı işlenirken proje etkinlikleri doğal olarak derse girer. Her dersin ortak yazılı senaryolarını bağlantıdaki OYSS sayfasında görebilirsiniz.

Sınıf	Ders	Kod	Öğrenme çıktısı	Proje bu çıktıda nasıl işlenir?
6	Türkçe	T.Y.6.18	Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme	Haftanın sözcüğü, öğrencinin kısa yazısında bilerek kullanılır; öğretmen o sözcüğün yerinde kullanılıp kullanılmadığına bakar.
7	Türkçe	T.O.7.4	Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme	Öğrenci önce bağlamdan tahmin eder, sonra sözlükle karşılaştırır. Sözlük okuma burada tahmini doğrulama aracıdır.
8	Türkçe	T.8.4.10	Yazdıklarında yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanır.	Öğrenci çevresinde gördüğü yabancı kelimeleri toplar ve yazısında Türkçe karşılıklarını kullanır.
9	Türk Dili ve Edebiyatı	TDE4.2	Edebî söyleyişin inceliğini yansıtan metinlerden edindiği söz varlığını kullanarak yazısına içerik oluşturabilme	Lise eylem planındaki klasik metin çalışmasından çıkan sözcükler, paragraf düzeyinde bir yazıda kullanılır.

Kaynak: MEB öğretim programları, ÖDSGM 2026-2027 konu soru dağılım tabloları. Bu çıktıların dayandığı becerileri kavramsal beceriler ve alan becerileri farkı yazısında karşılaştırmalı olarak bulabilirsiniz.

Sınıf İçi Etkinlik: Türkçesi Varken

Bu etkinlik 8. sınıf Türkçede T.8.4.10 çıktısına dayanır ve iki ders saati sürer. Malzeme olarak öğrencilerin telefonla çektiği tabela, ambalaj veya reklam fotoğrafları ile sınıftaki sözlükler ya da TDK’nin çevrim içi sözlüğü yeterlidir.

Topla (ödev olarak): Her öğrenci okul yolunda gördüğü üç yabancı kelimeyi fotoğraflar veya not eder.
Sınıfla (15 dakika): Kelimeler tahtada toplanır ve iki gruba ayrılır: dilimize yerleşmiş olanlar ile Türkçe karşılığı olduğu hâlde kullanılanlar.
Karşılık bul (25 dakika): Gruplar ikinci gruptaki kelimeler için sözlükten Türkçe karşılık arar ve karşılığın her bağlamda uyup uymadığını tartışır.
Yeniden yaz (30 dakika): Her öğrenci, topladığı bir tabela veya reklam metnini Türkçe karşılıklarla yeniden yazar ve sınıf sözlüğüne bir madde ekler.

Öğrencinin ürünü yeniden yazılmış kısa metin ve sınıf sözlüğü maddesidir. Öğretmen, seçilen karşılığın bağlama uyup uymadığına ve yazım kurallarına bakar; her yabancı kelimeyi zorla değiştirmek değil, yerinde karşılığı bulmak hedeflenir. Sınıf sözlüğü dönem sonunda okul komisyonunun düzenlediği sözlük yarışmasına da aday çalışma olabilir.

Başvuru, Komisyon ve Yarışmalar

Birçok veli başvuru diye arama yapar. Çoğu zaman aranan şey ulusal bir öğrenci kayıt formu değildir. Proje zaten okullarda uygulanır.

Okulda işleri takip eden bir ekip vardır. Buna Okul Yürütme Komisyonu denir. Okul müdürünün uygun gördüğü bir müdür yardımcısı başkanlığında, en az iki öğretmen ve her sınıf düzeyinden birer öğrenci ile oluşturulur.

Kim?	Ne işe yarar?	Sizin için anlamı
Merkez Yürütme Kurulu	Ortaöğretim Genel Müdürlüğü bünyesinde genel planı yönetir	Ulusal çerçeveyi belirler
İl / ilçe komisyonu	Yerel yarışma ve duyuruları yürütür	Şartname çoğu zaman buradan gelir
Okul komisyonu	Okuldaki etkinlikleri planlar ve yıl sonu raporunu hazırlar	İlk soracağınız yer burasıdır

Başvuru diye arıyorsanız:

Önce çocuğunuzun Türkçe veya edebiyat öğretmenine ya da okul yönetimine sorun. İl yarışması varsa şartnameyi okul duyurusundan takip edin. Tek bir ulusal başvuru ekranı beklemeyin.

Proje kapsamındaki etkinlikler e-Okul Sosyal Etkinlik Modülü’ne işlenir. Bu yüzden okulun kendi kaydı önemlidir.

Uygulama Kılavuzu ve Eylem Planları

Okul ve öğretmen için iki temel belge vardır. Uygulama kılavuzu genel çerçeveyi anlatır. Eylem planı ise kademeye göre ne yapılacağını somutlaştırır.

Belge	Kimin için?	Ne işe yarar?
Uygulama kılavuzu (PDF)	Okul ve öğretmen	Projenin nasıl yürütüleceğini anlatır
Kademe eylem planları	Okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise	O kademede hangi adımların izleneceğini gösterir
Eser ve sözlük listeleri	Öğretmen ve öğrenci	Okuma seçiminde yol gösterir
İl yarışma şartnamesi	Okul ve öğrenci	Yarışmaya nasıl katılınacağını açıklar

Resmî sayfa ve PDF dosyalarına şu bağlantılardan ulaşabilirsiniz:

Pratik kural:

Önce çocuğunuzun kademesine uygun eylem planına bakın. Sonra tek bir etkinlik seçin. Tüm listeyi bitirmek bu haftanın işi değildir.

Seç → Bak → Kullan

Uzun sözcük listesini aynı anda bitirmeye çalışmayın. Unikazan’da bunu Seç → Bak → Kullan diye hatırlatırız. Bu resmî bir formül değildir; haftalık uygulamak için kullandığımız kısa bir yoldur.

Seç:

Bu haftanın tek sözcüğünü veya deyimini yazarsınız.

Bak:

Anlamı sözlükten okursunuz. İsterseniz eş anlamına veya örnek cümleye de bakarsınız.

Kullan:

Sözcüğü bir cümlede, kısa yazıda veya evde konuşurken kullanırsınız.

Bu Hafta Ne Yapmalısınız?

Büyük bir dönem planı kurmanıza gerek yoktur. Dört kısa adım yeterlidir.

Bir haftalık pratik plan:

Pazar: Bu haftanın tek sözcüğünü yazarsınız.
Salı veya Çarşamba: Sözlüğe bakar ve anlamını bir cümleyle not edersiniz.
Perşembe veya Cuma: Sözcüğü konuşurken veya kısa bir yazıda kullanırsınız.
Pazar: Ne yaptığınızı yazıp gelecek haftanın tek hedefini seçersiniz.

Veliyseniz:

Akşam yemeğinden sonra 10 dakikalık bir oyun oynayın: evdeki ambalajlarda, kutularda veya kumandada yabancı bir kelime bulun. Çocuğunuz önce kelimenin anlamını tahmin etsin, sonra birlikte sözlükte Türkçe karşılığına bakın. Bulduğunuz karşılığı ertesi gün evde en az bir kez kullanmayı hedefleyin.

LGS ve YKS ile İlişkisi

Bu proje LGS veya YKS’nin soru formatını değiştirmez. Önce kelime bilgisini ve kendini ifade etme becerisini güçlendirir. Bilinen sözcük sayısı arttıkça paragraf ve Türkçe sorularında da daha rahat ilerlenir.

Durum	Yanlış yol	Daha iyi yol
Ortaokul / LGS	Sözcük listesini yalnız kopyalamak	Tek sözcüğe bakıp cümlede kullanmak
Türkçe / paragraf	Yanlıştaki bilinmeyen kelimeyi atlamak	O kelimeye sözlükten bakmak
YKS’ye giden yol	Erken yaşta yalnız test peşinde koşmak	Okuma ve kelime alışkanlığı kurmak

TYT Türkçe için TYT Türkçe konuları 2027 rehberine bakabilirsiniz.

Dil ve çalışma düzenini birlikte kurmak için TYT Türkçe nasıl fullenir rehberine bakabilir veya Unikazan koçlarını tanıyabilirsiniz.

Kontrol Listesi

Aşağıdaki görselde on maddelik haftalık kontrol listesini kullanabilirsiniz. On işaret iyi bir haftaya işaret eder. Altıdan az işaret varsa, gelecek hafta yalnızca tek bir Seç–Bak–Kullan adımına odaklanmanız gerekir.

Yanlış Bilinenler

Bu proje yalnız sözlük ezberidir. Hayır. Amaç, sözcüğü anlayıp kullanabilmektir.
Öğrenci ulusal bir forma tek tek başvurmak zorundadır. Hayır. Proje okullarda uygulanır. Yarışmada okul ve il duyurusu geçerlidir.
Her kademede aynı etkinlik yapılır. Hayır. Her kademenin kendi eylem planı vardır.
Veli yalnız imza atar. Hayır. Evde kısa bir soru sormanız ve sözcüğün bir cümlede kullanılmasını dinlemeniz işe yarar.
Bu proje LGS veya YKS formatını değiştirir. Hayır. Önce dil alışkanlığını etkiler.

Mini Senaryo

Deniz, 7. sınıf öğrencisidir. Okulda Dilimizin Zenginlikleri duyurusu yapılır. Arkadaşları uzun sözcük listelerini aynı haftada bitirmeye çalışır. Deniz ise nereden başlayacağını bilemez.

Velisi önce tek hedef seçmesini ister. Deniz şöyle yazar: “Bu hafta sözlükten bir sözcük seçeceğim.” Seç adımında loş sözcüğünü işaretler.

Bak adımında sözlükteki anlamı okur. Kullan adımında şöyle bir cümle yazar: “Odanın loş köşesinde kitap okudum.”

Bir hafta sonra liste hâlâ tamam değildir. Ama Deniz, rastgele kopyalama yerine tek sözcüğü bilerek kullandığını fark eder. Dilimizin Zenginlikleri Projesi burada uzun bir liste değildir; kısa ve sürdürülebilir bir dil alışkanlığıdır.

İlgili Rehberler

Unikazan Yaklaşımı

Unikazan’da Dilimizin Zenginlikleri Projesi’ni sözcük yarışına çevirmeyiz. Öğrenci ve veliyle birlikte tek bir hedef seçeriz. Seç–Bak–Kullan akışını uygularız. Amacımız kusursuz bir liste çıkarmak değildir. Bu hafta tek bir sözcüğü bilerek kullanmak yeterlidir.

Unikazan koçlarını tanıyabilirsiniz, YKS başarı hikâyelerini inceleyebilirsiniz veya ücretsiz YKS materyallerini kullanabilirsiniz.

Dil alışkanlığını uzun soluklu bir çalışma planına bağlamak istiyorsanız YKS koçluk paketlerini inceleyebilirsiniz.

Bu yazıdan çıkarılacak üç ana ders

Dilimizin Zenginlikleri Projesi, çocuğun yeni sözcükleri anlayıp kullanması için yapılan bir okul çalışmasıdır.
Başvuru süreci çoğu zaman tek bir ulusal formla ilerlemez; okul ve il duyurusuyla yürür.
Bu hafta Seç → Bak → Kullan akışıyla tek bir sözcük üzerinde çalışmanız yeterlidir.

Sonuç

Özetle: Dilimizin Zenginlikleri Projesi, MEB’in tüm kademelerde yürüttüğü bir dil çalışmasıdır. Projenin merkezinde sözlük okuma vardır. Eylem planı kademeye göre yol gösterir. Yarışma varsa okul ve il duyurusuyla katılım sağlanır.

Bu hafta tek bir sözcük seçebilirsiniz. Sözlüğe bakmanız ve bir cümlede kullanmanız yeterlidir.

Resmî duyuru için MEB Dilimizin Zenginlikleri Projesi haberine bakabilirsiniz.